ميناب چگونه به زندگي بازميگردد؟
ميناب اين روزها با زخمي عميق و جمعي دستوپنجه نرم ميكند؛ زخمي كه فراتر از ابعاد جسمي حادثه، روان يك شهر را درگير كرده است.
ميناب اين روزها با زخمي عميق و جمعي دستوپنجه نرم ميكند؛ زخمي كه فراتر از ابعاد جسمي حادثه، روان يك شهر را درگير كرده است. در حالي كه روزهاي نخست بحران با امدادرساني فوري سپري شد، اكنون نگاهها به مرحلهاي حساستر معطوف شده؛ جايي كه تداوم خدمات سلامت روان، غربالگريهاي گسترده و ايجاد زيرساختهاي تخصصي، نقشي تعيينكننده در بازگرداندن زندگي عادي به آسيبديدگان دارد. مسوولان حوزه سلامت تأكيد دارند كه پيامدهاي رواني چنين حوادثي در ماهها و حتي سالهاي آينده بروز ميكند و بدون برنامهريزي منسجم و همكاري بينبخشي، عبور از اين سوگ جمعي دشوار خواهد بود. ميناب هنوز در سايه اندوهي سنگين روزگار ميگذراند؛ شهري كه حادثهاي تلخ، نهتنها جانها، بلكه آرامش رواني يك جامعه را تحتتأثير قرار داده است. آنچه پس از چنين فجايعي باقي ميماند، صرفا خسارتهاي جسمي يا مادي نيست، بلكه لايههاي عميقي از رنج رواني و اجتماعي است كه در سكوت، زندگي بازماندگان را احاطه ميكند. تجربههاي جهاني نيز نشان دادهاند كه پيامدهاي رواني حوادث ناگوار، گاه بسيار ديرتر از خود حادثه بروز ميكنند و اگر مورد توجه قرار نگيرند، ميتوانند به بحرانهاي گستردهتري در سطح فردي و جمعي منجر شوند. در اين ميان، توجه به سلامت روان به عنوان يكي از اركان اساسي بازسازي زندگي آسيبديدگان، اهميتي دوچندان مييابد. خانوادههايي كه عزيزان خود را از دست دادهاند، كودكاني كه با تصاوير هولناك مواجه شدهاند و حتي امدادگراني كه در خط مقدم كمكرساني حضور داشتهاند، همگي در معرض آسيبهايي قرار دارند كه نيازمند مداخلات تخصصي و مستمر است. چنين شرايطي، ضرورت برنامهريزيهاي هدفمند، ايجاد زيرساختهاي مناسب و حضور فعال نيروهاي متخصص را بيش از پيش آشكار ميكند. اكنون، ميناب در نقطهاي ايستاده است كه عبور از سوگ جمعي، تنها با همدلي و حمايتهاي كوتاهمدت ممكن نيست، بلكه نيازمند نگاهي بلندمدت و نظاممند به خدمات سلامت روان است. تلاش براي بازگرداندن حس امنيت، اميد و ثبات به زندگي مردم اين منطقه، مستلزم تداوم خدمات، هماهنگي نهادهاي مختلف و مشاركت جامعه محلي است. در چنين مسيري، بازسازي رواني نه يك اقدام مقطعي، بلكه فرآيندي تدريجي و پيچيده است كه آينده اجتماعي اين شهر را رقم خواهد زد. مديركل دفتر سلامت رواني، اجتماعي و اعتياد وزارت بهداشت با بيان اينكه عمق فاجعه ميناب بسيار آزاردهنده است، گفت: تلاش ميكنيم تا با ارائه خدمات سلامت روان به صورت مستمر، آسيبديدگان اين فاجعه را به زندگي عادي بازگردانيم. محمدرضا شالبافان در گفتوگو با ايسنا، درباره توسعه زيرساختهاي سلامت روان در مناطق آسيبديده از جنگ و از جمله ميناب اظهار كرد: وزارت بهداشت تلاش كرده كه برنامهريزيهاي منظمي به منظور توسعه زيرساختهاي سلامت روان داشتهباشد. افتتاح مركز «سلامت روان جامعهنگر» (سراج) شهرستان ميناب در هفته گذشته، مثالي براي توسعه زيرساختهاي سلامت روان به حساب ميآيد.
افزايش مخاطرات جديئرواني - اجتماعي يك تا دو سال پس از سانحه
اين روانپزشك با بيان اينكه ارايه خدمات سلامت رواني- اجتماعي در بحران بسيار اهميت دارد، تصريح كرد: اهميت ارايه خدمات سلامت رواني - اجتماعي در شرايط بحراني بر هيچكس پوشيده نيست؛ اما تدوام ارائه خدمات و پيگيري مشكلات پيشآمده، موضوعي مهمتر محسوب ميشود. مخاطرات جدي رواني - اجتماعي، يك تا دو سال پس از سانحه مانند حادثه شهرستان ميناب در منطقه افزايش مييابد. در چنين شرايطي، خدمات ويژه باید به شهروندان و اهالي آن منطقه به ويژه گروههاي در معرض خطر مانند كودكان، نوجوانان، دانشآموزان، خانوادههاي افراد آسيبديده و افرادي كه نزديك سانحه بودهاند، ارائه شود.
افتتاح مركز «سراج» در ميناب
او با بيان اينكه پيگيريها ميتواند به كاهش مخاطرات كمك كند، افزود: در راستاي تاثير پيگيريها بر كاهش مخاطرات، دومين مركز سراج استان هرمزگان را در شهر ميناب با همكاري سازمان امور اجتماعي كشور، استانداري هرمزگان، فرمانداري ميناب، هلالاحمر، آموزش و پرورش و كميتهامداد افتتاح كرديم. برنامهريزيها مناسبي براي تدوام خدمات انجام دادهايم.
۱۶هزار غربالگري در استان هرمزگان
مديركل دفتر سلامت رواني، اجتماعي و اعتياد وزارت بهداشت درباره ارايه خدمات سلامت روان در استان هرمزگان گفت: ارائه خدمات در استان هرمزگان و شهرستان ميناب در روزهاي جنگ آغاز شد و حدود ۱۶هزار غربالگري در منطقه تا به اين لحظه (۶ ارديبهشت) انجام دادهايم. روانشناسان، ارايه خدمات را در ابتداي حادثه ناگوار و ناجوانمردانه مدرسه شجره طيبه ميناب آغاز كردند و ارئه خدمات همچنان ادامه دارد. روانشناسان از ابتداي وقوع حادثه، مراحل شناسايي و جمعآوري پيكر شهدا كه صحنههاي بسيار ناخوشايندي براي اهالي و خانواده دانشآموزان بود، در كنار مردم حضور داشتند و خدمات را ارائه ميدادند.
برنامهريزي غربالگري خانه به خانه سلامت روان
شالبافان درباره ضرورت استمرار خدمات توضيح داد: ارايه خدمات بايد تداوم داشته باشد و منجر به خدمات تخصصيتر شود كه در مراكز در دسترس است. اولويت اصلي اين است كه خدمات به صورت پايدار باشند و روانشناسان بومي منطقه، خدمات را ارائه بدهند. خوشبختانه، تعداد قابلتوجهي روانشناس بومي در منطقه حضور دارند؛ روانشناساني كه در شهر ميناب، شهرستانهاي استان هرمزگان و در نهايت استانهاي نزديك به آن منطقه براي ارايه خدمات بهكار ميگيريم. همچنين برنامه ويژهاي درنظر گرفتهايم كه غربالگريها را به صورت خانه به خانه انجام بدهيم؛ اين شرايط ميتواند به بهبود شرايط و توسعه خدمات منجر شود.
بايد از موازيكاري جلوگيري كنيم
مديركل دفتر سلامت رواني، اجتماعي و اعتياد وزارت بهداشت با بيان اينكه ميبايست از موازيكاري جلوگيري كنيم، توضيح داد: روانشناسان بسياري از شهرهاي دور و نزديك براي ارايه خدمات به ميناب رفتهاند؛ اقدامي كه بسيار ارزشمند است و قدردان آنها هستيم. ارائه خدمات باید در قالب يك ساختار با محوريت دانشگاه علومپزشكي هرمزگان، حمايت دفتر سلامت رواني، اجتماعي و اعتياد وزارت بهداشت و چتر حمايتي فرماندار ميناب پيش برود تا از موازيكاري جلوگيري كنيم.
ارائه خدمات ارجاعي و ضرورت همكاري بينبخشي
اين روانپزشك درباره ماهيت ارايه خدمات گفت: خدمات ميبايست به صورت ارجاعي پيگيري شود؛ چرا كه تمام مشكلات توسط وزارت بهداشت قابل مديريت نيست. اين احتمال وجود دارد كه بسياري به حمايتهاي اجتماعي نياز داشتهباشند يا با مشكلات تحصيل فرزندان خود دستوپنجه نرم كنند. اگرچه وزارت بهداشت، مشكلات شهروندان آن منطقه را احصا ميكند اما حل مشكلات به همكاري بينبخشي نياز دارد.
مطالبه بخش روانپزشكي در ميناب
او درباره افتتاح بخش روانپزشكي در شهرستان ميناب توضيح داد: مطالبه جمعي نهادها و مردم شهرستان ميناب اين است كه اين شهر بخش روانپزشكي داشته باشد كه اتفاقي بسيار مهم به حساب ميآيد. وجود مراكز سراج و تداوم خدمات تخصصي، روانپزشكي، روانشناسي و مددكاري به احتمال بسيار زياد برمبناي تجربيات ساير شهرها ميتواند نياز به بستري در بخش روانپزشكي را كاهش بدهد. به نحوي كه افراد، درمان را به صورت سرپايي ادامه بدهند.
نياز به ايجاد بخش روانپزشكي در ميناب
شالبافان ادامه داد: به هر حال، نياز به بخش روانپزشكي براي كودكان، نوجوانان و بزرگسالان وجود دارد تا در صورتي كه شرايط به نحوي پيش برود كه نياز به بستري وجود داشته باشد به ساير شهرها مراجعه نكنند تا با برنامهريزي منظم درمان شوند.
ارائه خدمات رايگان در مراكز سراج و جامع سلامت
مديركل دفتر سلامت رواني، اجتماعي و اعتياد وزارت بهداشت گفت: تمام خدمات در مراكز جامع سلامت و سراج رايگان است؛ چرا كه اين احتمال وجود دارد كه تداوم درمان با توجه به هزینهها براي بسياري غيرممكن باشد. اميدوارم كه با تداوم خدمات رايگان بتوانيم پوشش مناسبي در زمينه خدماترساني داشته باشيم.
عمق فاجعه ميناب بسيار آزاردهنده است
اين روانپزشك با بيان اينكه عمق فاجعه ميناب بسيار آزاردهنده است، توضيح داد: عمق فاجعه مدرسه ميناب براي هركسي كه حادثه مدرسه ميناب را بشنود و خود را در آن موقعيت تصور كند، بسيار آزاردهنده است تا چه رسد به آنكه در آن صحنه حضور داشته باشد. خانواده آسيبديدگان، كودكان و نوجواناني كه در آن مدرسه بودهاند و از نظر جسمي جان سالم به در بردهاند، امدادگران و ساير افرادي كه در آن منطقه حضور داشتند، در معرض خطر هستند.
اهالي شهر ميناب نيز با توجه به فضاي عمومي و سوگ جمعي در اين شهر باید در كانون توجه قرار گيرند. متاسفانه، عمق فاجعه بسيار جدي است و تلاش ميكنيم كه حمايتهاي ويژهاي با توجه به شرايط ارائه بدهيم. شالبافان گفت: موضوع حادثه ميناب جزو خاطره جمعي ايرانيان براي سالها خواهد ماند. ضمن احترام به دغدغههاي بوميان تلاش ميكنيم كه افراد بازتواني شوند و به زندگي عادي بازگردند.
