ریشه‌های تورم در ایران

طاقت مشاغل کوچک و صنوف در این شرایط بلاتکلیفی به پایان رسیده که برای حفظ اشتغال و جلوگیری از بیکاری، باید راهی برای تامین نقدینگی این واحدها پیدا کرد. البته این حمایت‌ها باید مقطعی باشد؛ یعنی فعلا برای عبور از این دو تا چهار ماه بحرانی کمک کنیم، اما وقتی وضعیت به استقرار و ثبات رسید، دیگر نیازی به این دخالت‌های دولتی نخواهد بود. اگر سیاستمداران افق روشنی از پایان این وضعیت ارائه ندهند، تولیدکنندگان و استارت‌آپ‌ها دست به تصمیمات عجولانه ازجمله اخراج کارگران می‌زنند؛ لذا در حال حاضر وام‌های ارزان‌قیمت و کوچک برای حفظ معیشت کارمندان و کارگران و همچنین تامین هزینه‌های جاری تولیدکننده (مثل اجاره‌بها و بیمه) حیاتی است. البته باید تاکید کنم که تنها باید وام‌های کوچک و به درستی پرداخت شوند.
نمی‌توان صددرصد تورم فعلی را به نقدینگی نسبت داد. امروز شاهد گرانی مواد اولیه در بخش پتروشیمی و پلیمری هستیم؛ به ‌طوری که قیمت ظرف بسته‌بندی با محتوای داخل آن برابری می‌کند! در چنین شرایطی ادامه کار برای تولیدکننده صرفه اقتصادی ندارد. بانک مرکزی باید نقدینگی را به سمت بازارهای راکد (مثل پوشاک و لوازم خانگی) هدایت کند تا گردش مالی ایجاد شود. اگر این وام‌ها هدایت نشوند، نقدینگی مثل آبی که برای خاموش کردن آتش رها شده اما مزارع را زیر آب می‌برد، باعث تخریب بیشتر و تورم افسارگسیخته می‌شود.

درحالی که الگوی مصرف مردم به سمت بانکداری الکترونیک و پرداخت‌های آنلاین تغییر کرده، اصرار بر توزیع اسکناس‌های درشت در این مقطع، ضرورت کارشناسی نداشت. این اقدام ناخواسته بستری را فراهم کرده که نقدینگی به جای گردش در خدمت تولید، در خدمت معاملات خارج از شبکه و غیرشفاف قرار بگیرد. معرفی این موضوع به عنوان یک دستاورد پولی در شرایط فعلی، جای تأمل دارد. ماهیت معاملات غیرشفاف به گونه‌ای است که یا بر پایه ارز شکل می‌گیرد یا ریال نقد. حالا هر چه این ریال در قطعات درشت‌تری عرضه شود، لجستیک و جابه‌جایی آن تسهیل شده و ریسک‌های انتقال برای فعالان این حوزه کمتر می‌شود. در شرایطی که نظارت‌های بانکی بر تراکنش‌های دیجیتال تشدید شده، تقاضا برای اسکناس درشت در برخی مناطق خاص و چرخه‌های غیررسمی به‌شدت بالا رفته است. قیمت ارز به دلیل بسته بودن صرافی‌های دوبی، اختلال در اینترنت و کاهش شدید واردات (تقاضا) به صورت غیرطبیعی ثابت مانده و این یک ثبات پایدار نیست. درحالی که قیمت دلار ثابت مانده، قیمت خودرو و مسکن به اعداد نجومی و غیرمعقول رسیده‌اند. بخشی از این موضوع به دلیل بسته شدن سایت‌های خرید و فروش و عدم شفافیت اطلاعاتی است.