از ارزيابي ۱۱۸ هزار فرم تا ورود به فاز اسكان موقت
فرآيند بازسازي واحدهاي آسيبديده در جريان «جنگ تحميلي سوم» وارد مرحلهاي شده كه همزمان دو مسير اصلي را دنبال ميكند: نخست، تكميل ارزيابي و تعمير واحدهاي آسيبديده و دوم، تأمين اسكان موقت براي خانوارهايي كه خانههايشان بهطور كامل تخريب شده يا نيازمند بازسازي طولانيمدت هستند.
فرآيند بازسازي واحدهاي آسيبديده در جريان «جنگ تحميلي سوم» وارد مرحلهاي شده كه همزمان دو مسير اصلي را دنبال ميكند: نخست، تكميل ارزيابي و تعمير واحدهاي آسيبديده و دوم، تأمين اسكان موقت براي خانوارهايي كه خانههايشان بهطور كامل تخريب شده يا نيازمند بازسازي طولانيمدت هستند. در اين ميان، تسهيلات وديعه مسكن به عنوان يكي از مهمترين ابزارهاي حمايتي دولت، نقش كليدي در مديريت بحران ايفا كرده است.
براساس گزارشهاي رسمي منتشرشده از بنياد مسكن و وزارت راه و شهرسازي، تاكنون هزاران خانوار به بانكها معرفي شدهاند و بخش قابل توجهي از آنان موفق به دريافت تسهيلات شدهاند. اين روند، اگرچه نشاندهنده سرعت نسبي در اجراست، اما همچنان با چالشهايي در پوشش كامل متقاضيان باقيمانده همراه است.
به گفته مجيد جودي، معاون امور بازسازي بنياد مسكن انقلاب اسلامي، از ۹ اسفند ۱۴۰۴ همزمان با آغاز جنگ، ستادهاي بازسازي در ۲۴ استان كشور فعال شدند. او تأكيد كرد: همكاران بنياد مسكن به صورت شبانهروزي در مناطق آسيبديده حضور داشتند و ضمن مراجعه مستقيم به مردم، عمليات ارزيابي خسارت، جانمايي، امدادرساني و همكاري با دستگاههاي مسوول را انجام دادند.
تقسيم مسووليتها ميان نهادها
با تصويب دولت، مسووليت بازسازي بهصورت منطقهاي تقسيم شد. جودي در اين باره توضيح داد و گفت: مسووليت شهر تهران بر عهده شهرداري تهران قرار گرفت، ۷ كلانشهر ديگر نيز توسط شهرداريهاي همان شهرها مديريت ميشوند و مسووليت ساير شهرها و روستاهاي آسيبديده به بنياد مسكن واگذار شد.
بر اساس آمار رسمي، تاكنون در ۲۰۵ شهر و ۱۷۰ روستا خسارت ثبت شده و حدود ۱۱۸ هزار فرم ارزيابي تكميل شده است. از ميان اين ارزيابيها، بخش عمده خسارتها مربوط به واحدهاي مسكوني و تجاري است. جودي در تشريح ابعاد تخريب گفت: در مجموع حدود ۱۰۰ هزار واحد آسيب ديدهاند كه از اين تعداد، حدود ۱۱۰۰ واحد نيازمند احداث مجدد هستند، ۳۹ هزار واحد نياز به تعميرات دارند.
يكي از مهمترين بخشهاي گزارش بنياد مسكن، پيشرفت در تعمير واحدهاي آسيبديده است. طبق اعلام رسمي، از مجموع ۳۹ هزار واحد نيازمند تعميرات جزئي، تاكنون عمليات تعمير ۳۰ هزار واحد با استفاده از منابع داخلي بنياد مسكن و صندوق توسعه مسكن به پايان رسيده است. اين روند نشان ميدهد كه بيش از ۷۵ درصد تعميرات در مرحله اوليه به اتمام رسيده و برنامهريزي شده است كه تا پايان ارديبهشت، كل پروژه تعميرات تكميل شود.
حدود ۲ هزار خانوار در انتظار اسكان
بخش ديگري از گزارش به موضوع اسكان موقت اختصاص دارد. طبق اعلام مسوولان، حدود ۲ هزار خانوار نيازمند اسكان موقت هستند. اين خانوارها عمدتاً شامل كساني هستند كه خانههايشان بهطور كامل تخريب شده يا نيازمند بازسازي چندماهه است.
براي مديريت اين وضعيت، دولت بستههاي حمايتي متفاوتي بر اساس محل سكونت در نظر گرفته است: روستاها: ۳۰۰ ميليون تومان، شهرهاي زير ۲۵ هزار نفر: ۴۰۰ ميليون تومان، ساير شهرها: ۶۰۰ ميليون تومان، مراكز استانها: ۷۰۰ ميليون تومان، و اين تسهيلات با همكاري بنياد مسكن، وزارت راه و شهرسازي و بانك مسكن تأمين شده است.
معرفي ۱۸۵۰ نفر به بانك مسكن
معاون امور بازسازي بنياد مسكن انقلاب اسلامي اعلام كرد: از دو هفته گذشته روند معرفي متقاضيان آغاز شده و تاكنون يكهزار و ۸۵۰ نفر به بانك مسكن معرفي شدهاند.او ادامه داد: از اين تعداد، حدود يكهزار و ۳۰۰ نفر موفق به دريافت تسهيلات شدهاند و واحدهاي اجارهاي مورد نياز خود را تأمين كردهاند.
اين آمار نشان ميدهد كه حدود ۷۰ درصد معرفيشدگان تاكنون موفق به دريافت وام شدهاند. طبق اعلام رسمي، حدود ۷۰۰ نفر هنوز تسهيلات دريافت نكردهاند. جودي در اين باره گفت: براي حدود ۷۰۰ نفر باقيمانده نيز با همكاري مردم و دستگاههاي اجرايي، معرفي به بانك انجام ميشود و پيشبيني ميكنيم ظرف يك هفته آينده تمامي خانوارهاي واجد شرايط تعيين تكليف شوند.
در گزارشي ديگر از وزارت راه و شهرسازي، اعلام شد كه تاكنون ۱۲۷۳ فقره تسهيلات وديعه اسكان موقت پرداخت شده است. اين گزارش تأكيد دارد: پرداخت تسهيلات وديعه اسكان موقت در شهرها و روستاها (به استثناي كلانشهرها)، تقريباً به همه متقاضيان واجد شرايط كه پس از تعيين شعبه به بانك مراجعه كردهاند، پرداخت شده است، همچنين به حدود ۲۲۰ نفر از متقاضيان كه مراجعه نكردهاند، فراخوان داده شده است.
ارزيابي مالي:
۷۰۰ ميليارد تومان پرداخت از ۲ همت اعتبار
يكي از نكات مهم اين گزارش، وضعيت منابع مالي است. بر اساس آمار، تاكنون از ۲ همت اعتبار مصوب براي پرداخت تسهيلات، ۷۰۰ ميليارد تومان تسهيلات به اين خانوارها پرداخت شده است.اين موضوع نشان ميدهد كه هنوز بخش قابل توجهي از منابع مالي براي ادامه روند پرداخت در دسترس است و محدوديت اعتباري وجود ندارد.علاوه بر اسكان موقت، فرآيند بازسازي دايمي نيز آغاز شده است. طبق گزارش، ۱۳۳۳واحد تخريبشده نيازمند ساخت مجدد هستند، ۶۸۶واحد براي نقشهكشي به نظام مهندسي معرفي شدهاند، ۲۱۹واحد براي صدور پروانه به شهرداريها ارجاع شدهاند، اين روند نشان ميدهد كه بازسازي وارد فاز اجرايي شده است.
مديريت بحران در مسير تثبيت
بررسي مجموع دادهها نشان ميدهد كه فرآيند بازسازي پس از جنگ تحميلي سوم، در دو مسير همزمان پيش ميرود: از يك سو، تكميل تعميرات واحدهاي آسيبديده و از سوي ديگر، تأمين اسكان موقت و آغاز بازسازي مجدد. اگرچه سرعت پرداخت تسهيلات و تعمير واحدها قابل توجه است، اما همچنان چالش اصلي، مديريت باقيمانده خانوارهاي بدون اسكان و تسريع در صدور مجوزهاي ساخت است. با اين حال، همكاري ميان بنياد مسكن، وزارت راه و شهرسازي و بانك مسكن نشان داده كه زيرساخت اجرايي لازم براي مديريت بحران تا حد زيادي فراهم شده و در صورت تداوم اين روند، ميتوان انتظار داشت كه بخش عمدهاي از مشكلات در كوتاهمدت حلوفصل شود.
