بلاتكليفي دوماهه بورس

نهمين روز اسفند ماه سال گذشته بود كه به واسطه شروع تنش‌هاي نظامي، بازار سهام به صورت موقت تعطيل و معاملات روز مذكور نيز ابطال شد و همچنان اين تعطيلي ادامه دارد، البته در اين بين برخي از ابزارهاي بازار سرمايه همانند صندوق‌هاي درآمد ثابت و صندوق‌هاي طلا كار خود را آغاز كرده‌اند.

حدود 60 روز است كه خبري از معاملات در بازار نيست و سرمايه‌ها در بازار راكد مانده است. در نگاه نخست و در زمان جنگ بسته بودن بازار يك تصميم درست بوده؛ چراكه از سرمايه، سهامداران در روزهاي جنگي صيانت شد تا سرمايه‌گذاران به صورت هيجاني عمل نكنند.

بر اساس بند ۳ ماده ۴ دستورالعمل اجرايي شرايط اضطراري موضوع ماده ۳۲ قانون بازار و اوراق بهادار، در صورتي كه ارزش بازار بورس يا بازار خارج از بورس (فرابورس) طي مدت حداكثر يك روز كاري به ميزان ۵ درصد كاهش يا افزايش داشته باشد، سازمان بورس و اوراق بهادار مجاز است در راستاي حمايت از حقوق و منافع سرمايه‌گذاران و حفظ شفاف، منصفانه و كارآ، دستور تعطيل يا توقف تمام يا بخشي از معاملات هر يك از بورس‌ها يا بازارهاي خارج از بورس را حداكثر به مدت سه روز كاري صادر نمايد و پس از به مجوز شوراي عالي بورس اين تعطيلي مي‌تواند تمديد شود، حال اين تعطيلي از نهمين روز اسفند ماه آغاز شد و براساس اعلام سازمان بورس قرار است تا پايان هفته جاري ادامه داشته باشد و پس از آن توسط مسوولان مربوطه  تصميم‌گيري مي‌شود.

درست است اين تعطيلي براي حفظ سرمايه‌ها در بازار گرفته مي‌شود، اما مساله اساسي اينجاست كه تعطيلي ادامه‌دار مي‌تواند اعتماد را از بازار دور كند. حدود دو ماه است كه هيچ گونه معامله‌اي در بورس تهران انجام نمي‌شود و همين موضوع باعث شده كه سرمايه‌ها در بورس راكد بماند. 

اين راكد بودن سرمايه باعث مي‌شود كه اعتمادها به مرور از بورس خارج شود، درست كه اين تصميم در راستاي صيانت سرمايه‌ها گرفته شده اما در شرايط كنوني آتش بس به نظر ميرسد كه باز شدن بازار بتواند تا حدودي اعتماد از دست رفته را به بورس  برگرداند.

به عقيده بسياري از كارشناسان درحال حاضر كشور به يك ثبات نسبي از نظر سياسي رسيده و در چنين شرايطي بازار سرمايه مي‌تواند به صورت جزيي و آرام آرام بازگشايي شود. به گفته اين گروه از كارشناسان بازار سهام بايد صنعت به صنعت و آرام آرام باز شود تا بازار ضربه سنيگني را تجربه نكند و آرامش نيز بازار حضور يابد.

از سوي ديگر گروهي از كارشناسان عقيده دارند درحال حاضر باز بودن صندوق‌هاي درآمد ثابت و طلا كه جزو مهم‌ترين ابزارهاي بازار هستند به نظر كافي مي‌رسد تا زماني كه كشور از نظر سياسي به يك نتيجه مشخص برسد از ان مي‌توان انتظار بازگشايي بورس را داشت. البته آن زمان نيز بازگشايي بورس نيز به‌طور كامل نخواهد بود و در آن دوره نيز بايد بازار آرام آرام بازگشايي شود تا شاهد ضربه سنگين به معاملات نباشيم و شاخص‌ها سقوط نكند. به‌طور كلي گروهي از كارشناسان عقيده دارند كه بازگشايي بازار بايد پس از تعيين و تكليف شرايط سياسي كشور باشد تا بازار از بحران‌ها به دور باشد و سرمايه‌گذاران بتوانند در يك شرايط مشخص تصميم‌گيري كنند در چنين شرايطي نيز نقدينگي با سرعت كمتري از بازار خارج خواهد داشت.

درحال حاضر شرايط سياسي كشور در ابهام قرار دارد، اما رييس سازمان بورس اولين روز ارديبهشت ماه اعلام كرد كه با اشاره به اخذ تلويحي مجوز افشاي اطلاعات شركت‌هاي بورسي از برخي نهادهاي ذي‌ربط، از احتمال بازگشايي بازار سهام طي 10 تا 12 روز آينده داده خواهد شد. حال بايد ديد چه تصميم‌گيري و چه آينده‌اي در انتظار بورس است. 

    بلاتكليفي بازار سرمايه تا كي؟

مجتبي شهبازي، كارشناس بازار سرمايه نيز در اين باره نوشت: اقتصاد هر كشور تحت تأثير مجموعه‌اي از عوامل امنيتي، ديپلماتيك و مديريتي قرار دارد و هماهنگي ميان اين حوزه‌ها مي‌تواند مسير رشد اقتصادي را هموار كند. در شرايط كنوني كه كشور در دوره‌اي از آرامش نسبي و توقف درگيري‌ها قرار دارد، كارشناسان معتقدند ميان عملكرد بخش‌هاي مختلف ازجمله مديران اقتصادي، نهادهاي ديپلماسي و مسوولان حوزه امنيتي هم‌افزايي لازم ديده نمي‌شود.

در اين ميان، موضوع بسته ماندن بازار سرمايه به يكي از دغدغه‌هاي جدي فعالان اقتصادي تبديل شده است. با وجود فروكش‌كردن بخش مهمي از تنش‌ها، مديران بازار سرمايه هنوز تصميم مشخصي براي بازگشايي بورس اتخاذ نكرده‌اند؛ موضوعي كه به‌گفته كارشناسان، بيش از هرچيز فضاي بي‌اعتمادي را در اقتصاد تشديد مي‌كند. به باور آنان، كشور اكنون بيش از هر زمان ديگري نيازمند اتخاذ تصميم‌هاي شجاعانه اقتصادي است؛ تصميم‌هايي از جنس اصلاح ساختارهايي همچون ارز چندنرخي، نه تداوم محافظه‌كاري.

منتقدان اين وضعيت يادآور مي‌شوند كه در تجربه‌هاي بين‌المللي، حتي بازار سرمايه كشورهايي كه در شرايط جنگي قرار گرفته‌اند، تعطيلي طولاني‌مدت را تجربه نكرده است. از ديد آنان، تداوم بلاتكليفي فعلي، نه تنها كمكي به مديريت ريسك نمي‌كند، بلكه بر رفتار فعالان اقتصادي اثر منفي مي‌گذارد. اين گروه همچنين معتقدند در جريان جنگ ۱۲ روزه گذشته، مي‌شد آيين‌نامه‌اي مشخص براي شرايط خاص تدوين كرد تا در وضعيت‌هاي مشابه، مسير باز يا بسته بودن بورس روشن باشد. كارشناسان بازار سرمايه بر اين باورند كه بازگشايي بورس مي‌تواند مشابه دوره پس از جنگ ۱۲ روزه و با سازوكارهايي كنترل‌شده انجام شود؛ از جمله كاهش دامنه نوسان، محدوديت‌هاي موقت فروش يا بازگشايي مرحله‌اي صنايع. به اعتقاد آنان، چالش اصلي امروز نه شدت نوسان‌هاي احتمالي بعد از بازگشايي، بلكه ادامه تعطيلي و ابهام موجود است.

بررسي‌هاي مالي شركت‌ها نيز نشان مي‌دهد بخش قابل‌توجهي از صنايع كشور از نظر بنيادي در وضعيت مطلوبي قرار دارند و نسبت قيمت به درآمد برخي شركت‌ها پيش از جنگ به عدد ۲ نزديك شده بود؛ موضوعي كه احتمال ريزش عميق بازار را كاهش مي‌دهد.

در كنار اين عوامل، بازار ابزارهاي مالي با درآمد ثابت در روزهاي گذشته بدون هيجان يا رفتار غيرمعمول فعاليت كرده و حتي شاهد ورود نقدينگي نيز بوده است؛ موضوعي كه از اعتماد سرمايه‌گذاران به اين ابزارها حكايت دارد. صندوق‌هاي طلا و نقره نيز تنها تحت تأثير نوسانات جهاني قيمت فلزات حركت كردند.

در چنين فضايي، كارشناسان پيشنهاد مي‌كنند سرمايه‌گذاران از استراتژي متنوع‌سازي پرتفوي استفاده كنند؛ تركيبي از صندوق‌هاي درآمد ثابت، صندوق‌هاي طلا  و نقره و سپرده‌گذاري نزد بانك‌هاي داراي  وضعيت مالي مناسب.