تجارت اجتماعي به نقطه آغاز باز ميگردد؟ از اينستاگرام تا سكوي داخلي
پنج سال زمان لازم بود تا تجارت اجتماعي در ايران به يك بازار قابلاتكا تبديل شود، اما كمتر از دو ماه اختلال اينترنت كافي بود تا اين اكوسيستم با بحراني مواجه شود كه آن را به نقطهاي نزديك به آغاز بازگرداند.
پنج سال زمان لازم بود تا تجارت اجتماعي در ايران به يك بازار قابلاتكا تبديل شود، اما كمتر از دو ماه اختلال اينترنت كافي بود تا اين اكوسيستم با بحراني مواجه شود كه آن را به نقطهاي نزديك به آغاز بازگرداند. اكنون كسبوكارها در شرايطي فعاليت ميكنند كه نه تنها دسترسي به بازار پيشين را از دست دادهاند، بلكه چشمانداز روشني از شكلگيري يك جايگزين پايدار نيز در دست نيست. به گزارش پيوست، بر آوردها نشاندهنده نابودي هزاران كسبوكار خرد آنلايني است كه به واسطه قطعي و اختلالهاي مكرر اينترنت از بين رفتهاند. در لحظه تنظيم اين گزارش بيش از ۵۰ روز از قطعي اينترنت بينالملل ميگذرد. در اين بين كسبوكارهاي مبتني بر تجارت اجتماعي كه عمده آنها در اينستاگرام و تعدادي در تلگرام فعال بودهاند، بخشي از اقتصاد پنهان را تشكيل ميدهد كه امروزه قسمت قابل توجهي از آن خاموش شده است.
تقلاي زنده ماندن
قطع دسترسيهاي بينالملل از يك سو و تغيير نياز كاربران از سويي ديگر، جريان درآمدي كسبوكارهاي تجارت اجتماعي را از بين برده است. مشتريان اين كسبوكارها كه تا پيش از اين، از طريق الگوريتمهاي موجود در پلتفرمهايي مانند اينستاگرام اقدام به خريد ميكردند، دسترسي خود را از دست دادهاند و بسياري از خريدها محدود به مشترياني شده است كه از قبل يك كسبوكار را ميشناسند. مهاجرت كسبوكارهاي مبتني بر تجارت اجتماعي به سكوهاي داخلي، يكي ديگر از مسيرهايي است كه اخيرا رشد يافته است. با اين حال ماهيت بصري، هزينه ورود كم، امكان كشف شدن در الگوريتم و ارتباط مستقيم با مشتري موجب شده است تا اينستاگرام، به يكي از مهمترين بسترهاي فعاليت آنلاينشاپها تبديل شود. مزيتهايي كه به نظر ميرسد هنوز در سكوهاي داخلي يا توسعه نيافتهاند يا اساسا ديده نميشوند.
تبليغات پيامكي هم راهحل بحران نبود
در حالت كلي به نظر ميرسيد برخي كسبوكارها براي حفظ ارتباط با مشتريان خود به تبليغات پيامكي روي بياورند. با اين وجود بررسيها نشان ميدهد اختلال اينترنت و مشكلات وابسته به آن در زيرساخت پيامكهاي تبليغاتي نيز تاثير منفي خود را نشان داده است.
شكلگيري اكوسيستمي جديد
اكوسيستم تجارت اجتماعي بر سه ضلع اصلي پلتفرم، كاربر نهايي و فروشنده استوار است. تحقق اين سهگانه، تنها در صورتي ممكن است كه تمامي اجزاي آن، در يك بازه زماني مشخص و با سطحي قابل قبول از اقبال عمومي و نرخ فعاليت، بهتدريج در كنار يكديگر قرار بگيرند. چنين فرآيندي، بهطور طبيعي نيازمند صبر جمعي و پذيرش يك دوره گذار است. حتي در خوشبينانهترين حالت، شكلگيري حداقلي اين اكوسيستم به زماني بين يك تا دو سال نياز دارد كه در آن، نخستين نشانههاي حيات پديدار شود. اين برآورد البته مشروط به شرايطي است كه در آن كاربران ناچار به استفاده از اين بسترها باشند و گزينه جايگزين ديگري در دسترس نباشد. در چنين سناريويي، كسبوكارها بايد خود را براي يك دوره طولاني از فشار مالي آماده كنند كه در آن، درآمد به حداقل ميرسد اما هزينه براي بازسازي پايگاه كاربري و ايجاد زيرساختهاي جديد همچنان پابرجاست. پنج تا ۶ سال زمان براي رشد و شكلگيري اكوسيستم تجارت اجتماعي مسيري كوتاهمدت و كم هزينه نبوده است. بااين حال ادامه اختلالها نشان ميدهد كه ممكن است فعالان اين اكوسيستم ناچار باشند فعاليت خود را از نقطهاي نزديك به صفر و در بستري نو پايهريزي كنند. در اين ميان طبق شواهد، تلاشهاي پلتفرمهاي داخلي براي جذب اين كسبوكارها و توسعه زيرساختهاي متناسب با نياز تجارت اجتماعي، هنوز فاصله زيادي با پلتفرمهاي بينالمللي دارد. فاصله موجود ميان آنچه اين اكوسيستم به آن نياز دارد و آنچه در حال موجب شده چشمانداز بازگشت سريع بازار به وضعيت پايدار را با ترديد جدي مواجه كند؛ وضعيتي كه ادامه آن تنها به فرسايش بيشتر كسبوكارها منجر خواهد شد.
