واكنش بورسهاي جهاني به تمديد آتشبس
تصميم روز سهشنبه دونالد ترامپ، رييسجمهور ايالات متحده، براي تمديد نامحدود آتشبس با ايران موجي از واكنشها را در بازارهاي مالي جهان به همراه داشت؛ واكنشي كه بيش از هر چيز نشاندهنده حساسيت شديد اقتصاد جهاني به تحولات ژئوپليتيك خاورميانه است.
تصميم روز سهشنبه دونالد ترامپ، رييسجمهور ايالات متحده، براي تمديد نامحدود آتشبس با ايران موجي از واكنشها را در بازارهاي مالي جهان به همراه داشت؛ واكنشي كه بيش از هر چيز نشاندهنده حساسيت شديد اقتصاد جهاني به تحولات ژئوپليتيك خاورميانه است. در شرايطي كه تنشهاي نظامي ميان تهران، امريكا و اسراييل طي هفتههاي گذشته نگرانيهايي جدي در بازار انرژي و سرمايه ايجاد كرده بود، اعلام تمديد اين آتشبس باعث شد سرمايهگذاران با احتياط اما اميدوارانه به آينده نگاه كنند.
بر اساس گزارش رويترز، معاملات آتي شاخصهاي اصلي والاستريت در ساعات ابتدايي روز چهارشنبه با رشد همراه شد. در معاملات پيش از آغاز رسمي بازار، شاخص داوجونز حدود ۱۷۱ واحد معادل ۰.۳۵ درصد افزايش يافت. شاخص اساندپي ۵۰۰ نيز با رشد ۳۱ واحدي يا حدود ۰.۴۴ درصد همراه شد و شاخص نزدك ۱۰۰ با افزايش ۱۵۵.۵ واحدي، معادل ۰.۵۸ درصد رشد كرد. اين افزايشها هرچند محدود به نظر ميرسند، اما در فضاي پرابهام كنوني نشانهاي از بازگشت نسبي اعتماد به بازارهاي مالي تلقي ميشوند.
تحليلگران معتقدند بازارهاي جهاني در ماههاي اخير بهشدت به اخبار مثبت سياسي نياز داشتهاند. نگراني از افزايش تورم، بالا بودن قيمت انرژي و همچنين ريسك گسترش درگيريهاي نظامي در خاورميانه، فضاي سرمايهگذاري را با ترديد همراه كرده بود. در چنين شرايطي، هر نشانهاي از كاهش تنش ميتواند به سرعت به رشد بازارها منجر شود. تمديد آتشبس ميان امريكا و ايران دقيقاً در همين چارچوب ارزيابي ميشود.
با اين حال، خوشبيني موجود در بازارها همچنان محتاطانه است. اگرچه اعلام تمديد آتشبس به عنوان يك سيگنال مثبت تلقي ميشود، اما هنوز ابهامات جدي درباره ميزان پايبندي طرفهاي درگير به اين توافق وجود دارد. برخي تحليلگران هشدار ميدهند كه اين وضعيت بيش از آنكه يك توافق پايدار باشد، صرفاً فرصتي براي ادامه مذاكرات و جلوگيري از تشديد فوري درگيريها است.
كايل رودا، تحليلگر ارشد بازارهاي مالي در شركت Capital.com، در همين زمينه ميگويد: «روند صلح همچنان شكننده است و نشانههايي وجود دارد كه نشان ميدهد واقعيتهاي پيچيده جنگ و رقابتهاي منطقهاي ممكن است دوباره خود را نشان دهند.» به گفته او، عوامل سياسي داخلي در ايران، رقابت استراتژيك ميان تهران و واشنگتن و همچنين نقش اسراييل در اين معادله ميتواند هر لحظه مسير تحولات را تغيير دهد.
دونالد ترامپ در پيامي در شبكههاي اجتماعي اعلام كرد كه ايالات متحده با درخواست ميانجيگران پاكستاني براي تعويق حمله احتمالي به ايران موافقت كرده است. او توضيح داد كه اين تصميم به منظور ايجاد فرصت براي رهبران و نمايندگان ايران اتخاذ شده تا بتوانند «پيشنهادي واحد» براي پايان دادن به جنگ با امريكا و اسراييل ارايه كنند. به گفته ترامپ، اين آتشبس تا زماني ادامه خواهد داشت كه گفتوگوها به نتيجه برسد و طرف ايراني طرحي مشخص براي حل بحران ارايه دهد.
اين اظهارات در حالي مطرح ميشود كه گزارشهايي درباره تعويق سفر جيدي ونس، معاون رييسجمهور امريكا، به پاكستان منتشر شده است؛ سفري كه قرار بود در چارچوب دور دوم مذاكرات غيرمستقيم با مقامات ايراني انجام شود. تعويق اين سفر نيز خود به نوعي نشاندهنده پيچيدگي روند مذاكرات و حساسيت شرايط فعلي است.
در بازارهاي مالي، واكنشها تنها به شاخصهاي سهام محدود نماند. بازار اوراق قرضه امريكا نيز به دقت تحولات سياسي را دنبال ميكند. بازده اوراق خزانهداري ۱۰ ساله امريكا كه به عنوان يكي از مهمترين شاخصهاي هزينه استقراض دولت ايالات متحده شناخته ميشود، در حدود ۴.۲۹۷ درصد تقريباً ثابت باقي ماند. اين ثبات نشان ميدهد سرمايهگذاران هنوز در حال ارزيابي پيامدهاي سياسي و اقتصادي تحولات اخير هستند.
بازده اوراق خزانهداري دو ساله كه بيشتر به انتظارات مربوط به سياستهاي نرخ بهره فدرال رزرو حساس است نيز در سطح ۳.۷۷۷ درصد تغيير محسوسي نداشت. در همين حال، بازده اوراق خزانهداري ۳۰ ساله با افزايش اندكي بيش از يك واحد پايه به ۴.۹۱۰ درصد رسيد. در بازار اوراق قرضه، هر واحد پايه برابر با ۰.۰۱ درصد است و معمولاً بازده اوراق در جهت مخالف قيمت آنها حركت ميكند.
در كنار تحولات ژئوپليتيك، سرمايهگذاران توجه ويژهاي به فصل انتشار گزارشهاي مالي شركتهاي بزرگ امريكايي نيز دارند. اين گزارشها ميتوانند تصويري دقيقتر از وضعيت اقتصاد ايالات متحده ارايه دهند و در تعيين مسير بازارها نقش مهمي ايفا كنند.
در همين چارچوب، شركت هواپيماسازي بوئينگ و شركت توليد تجهيزات پزشكي بوستون ساينتيفيك از جمله شركتهايي بودند كه پيش از آغاز معاملات نتايج مالي خود را منتشر كردند. سهام بوئينگ در معاملات پيشگشايش بازار حدود ۲.۶ درصد افزايش يافت، در حالي كه سهام بوستون ساينتيفيك نيز حدود ۱.۲ درصد رشد را تجربه كرد.
از سوي ديگر، شركتهاي بزرگ فناوري و صنعتي نيز در كانون توجه سرمايهگذاران قرار دارند. شركت تسلا، غول خودروسازي الكتريكي، و شركت تگزاس اينسترومنتس، يكي از بزرگترين توليدكنندگان تراشه در جهان، گزارشهاي مالي خود را منتشر كردهاند و انتظار ميرود نتايج آنها بر روند معاملات بازار تاثير بگذارد. همچنين شركت هواپيمايي ساوتوست قرار است پس از بسته شدن بازار گزارش عملكرد خود را ارايه كند.
چشمانداز مثبت سودآوري
دادههاي منتشر شده از سوي بانك سرمايهگذاري گلدمن ساكس نيز نشان ميدهد كه چشمانداز سودآوري شركتهاي امريكايي همچنان مثبت ارزيابي ميشود. بر اساس اين دادهها، پيشبيني سود هر سهم شركتهاي حاضر در شاخص اساندپي ۵۰۰ براي سالهاي ۲۰۲۶ و ۲۰۲۷ از اواخر ژانويه تاكنون حدود ۴ درصد افزايش يافته است. اين موضوع نشان ميدهد بسياري از تحليلگران هنوز به قدرت مصرفكننده امريكايي و توان اقتصاد ايالات متحده براي حفظ رشد اعتماد دارند.
در همين حال، برخي شركتها با اعلام برنامههاي مالي جديد توانستند توجه بازار را به خود جلب كنند. شركت ادوبي پس از اعلام برنامه بازخريد سهام به ارزش حداكثر ۲۵ ميليارد دلار، شاهد افزايش ۲.۸ درصدي ارزش سهام خود بود. چنين برنامههايي معمولاً از سوي سرمايهگذاران به عنوان نشانهاي از اعتماد مديريت شركت به آينده كسبوكار تلقي ميشود.
بازار ارزهاي ديجيتال نيز از فضاي مثبت ايجاد شده بينصيب نماند. سهام شركت كوينبيس، يكي از بزرگترين صرافيهاي رمزارز در جهان، حدود ۴ درصد افزايش يافت. همچنين سهام شركت مايكرواستراتژي كه به دليل سرمايهگذاري گسترده در بيتكوين شهرت دارد، حدود ۵.۶ درصد رشد كرد. اين افزايشها نشان ميدهد كه هرگونه كاهش ريسكهاي ژئوپليتيك ميتواند به افزايش اشتهاي سرمايهگذاران براي داراييهاي پرريسكتر منجر شود.
با وجود اين نشانههاي مثبت، يك عامل همچنان نگرانيهايي جدي ايجاد كرده است: قيمت نفت. بهاي نفت خام همچنان نزديك به ۱۰۰ دلار در هر بشكه باقي مانده و همين موضوع ميتواند فشارهاي تورمي را در اقتصاد جهاني افزايش دهد. قيمت بالاي انرژي نه تنها هزينههاي توليد را بالا ميبرد، بلكه ميتواند قدرت خريد مصرفكنندگان را نيز كاهش دهد.
به همين دليل، بسياري از تحليلگران معتقدند آينده بازارها تا حد زيادي به دو عامل كليدي وابسته است؛ نخست روند مذاكرات و تنشهاي ژئوپليتيك در خاورميانه و دوم سياستهاي پولي فدرال رزرو امريكا. اگر تنشهاي سياسي كاهش يابد و بانك مركزي امريكا بتواند تورم را بدون ايجاد ركود كنترل كند، احتمال ادامه روند صعودي بازارهاي مالي افزايش خواهد يافت.
در همين زمينه، جلسه تأييد كوين وارش، نامزد پيشنهادي ترامپ براي رياست فدرال رزرو، نيز توجه زيادي را به خود جلب كرده است. وارش در اين جلسه به پرسشهايي درباره ديدگاههاي خود در مورد سياست پولي، استقلال بانك مركزي و همچنين وضعيت مالي شخصياش پاسخ داد. در صورت تأييد، او ميتواند به يكي از ثروتمندترين روساي فدرال رزرو در تاريخ اين نهاد تبديل شود.
مجموع اين تحولات نشان ميدهد اقتصاد جهاني در مقطع حساسي قرار دارد؛ مقطعي كه در آن سياست، ديپلماسي و اقتصاد بيش از هر زمان ديگري به يكديگر گره خوردهاند. بازارهاي مالي نيز با دقت هرگونه تحول در اين حوزهها را دنبال ميكنند، زيرا كوچكترين تغيير در معادلات ژئوپليتيك ميتواند مسير سرمايهگذاري در سراسر جهان را تحت تأثير قرار دهد.
در حال حاضر، تمديد آتشبس ميان امريكا و ايران توانسته تا حدي از نگرانيهاي فوري بازارها بكاهد و فضايي از اميد محتاطانه ايجاد كند. با اين حال، سرمايهگذاران به خوبي ميدانند كه ثبات واقعي تنها زماني حاصل خواهد شد كه مذاكرات سياسي به توافقي پايدار و قابل اجرا منجر شود. تا آن زمان، بازارهاي جهاني همچنان در وضعيت انتظار باقي خواهند ماند؛ انتظاري كه هر خبر جديدي ميتواند آن را به سمت خوشبيني يا نگراني سوق دهد.
