تمديد یک جانبه آتشبس
در ساعات ابتدايي بامداد چهارشنبه و در حالي كه زمان آتشبس دو هفتهاي اعلام شده بين ايران و امريكا به پايان خود نزديك ميشد، دونالد ترامپ، رييسجمهور امريكا اعلام كرد كه اين روند فعلا تمديد شده و ادامه خواهد يافت.
در ساعات ابتدايي بامداد چهارشنبه و در حالي كه زمان آتشبس دو هفتهاي اعلام شده بين ايران و امريكا به پايان خود نزديك ميشد، دونالد ترامپ، رييسجمهور امريكا اعلام كرد كه اين روند فعلا تمديد شده و ادامه خواهد يافت.
ترامپ مدعي شد: ما آتشبس با ايران را تا زماني كه ايران پيشنهاد خود را ارايه دهد و گفتوگوها به نحوي پايان يابد، تمديد خواهيم كرد. رفتار امريكا در هدف قرار دادن يك كشتي ايراني، محاصره دريايي، افزايش تسليحات در منطقه، درخواستهاي زياده خواهانه و برخي موضوع ديگر، از جمله موضوعاتي است كه ايران آنها را در زمره نقض آتش بس اعلام كرد و با اين شرايط حضور در دور بعدي مذاكرات را بيفايده. ترامپ در ادامه پيام خود در تروث سوشيال و در حالي كه از صبح روز سهشنبه اعلام شده بود، معاون وي براي سفر به اسلامآباد آماده است، مدعي شد كه عاصم منير، فرمانده ارتش و شهباز شريف، نخستوزير پاكستان از وي خواستهاند تا آتش بس تمديد شود. رييسجمهور امريكا در عين حال كه آتش بس با ايران را تمديد كرد، بر ادامه محاصره دريايي تاكيد كرد؛ موضعي كه ايران بهشدت با آن مخالف است و نقض آتش بس را ۸ آوريل ميداند. ترامپ در حالي كه بهشدت از سوي كشورهاي جهان براي توقف جنگ بيفايده و پرهزينه تحت فشار است، در عقبنشيني آشكار از مواضع قبلي بدون تعيين ضربالاجل مدعي شد تا زماني كه مقامات و نمايندگان ايران بتوانند پيشنهادي واحد ارايه دهند، از ما خواسته شده است كه حمله به ايران را به تعويق بيندازيم! رييسجمهور امريكا در حالي مدعي حمله دوباره به ايران شده است كه فرمانده قرارگاه مركزي حضرت خاتم الانبيا (ص) روز سه شنبه اعلام كرد: نيروهاي مسلح با دست بالا و برتر، اجازه سوءاستفاده و روايتسازيهاي غلط و دروغ از وضعيت ميدان در شرايط سكوت در نبرد نظامي به ويژه در مديريت و كنترل تنگه هرمز را به رييسجمهور كذاب و متوهم امريكا نداده و به شايستگي پاسخ هر نقض عهدي را خواهند داد. با وجود اعلام اين موضوع مقامات ايراني از تكرار اين موضع به شكل فوري خودداري كردند و روز گذشته سخنگوي وزارت خارجه ايران اعلام كرد كه ايران هرگز عمليات تهاجمي نداشته و آنچه رقم زده تنها دفاع از خود بوده تا به اين ترتيب به شكل تلويحي آتش بس از سوي ايران نيز تاييد شود. سخنگوي وزارت خارجه ايران گفت: ديپلماسي، ابزار تامين منافع و امنيت ملي است و ما هرگاه به اين جمعبندي برسيم كه زمينه لازم و منطقي براي استفاده از اين ابزار جهت تحقق منافع ملي و تثبيت دستاوردهاي ملت ايران در ناكامگذاشتن دشمنان از رسيدن به اهداف شومشان مهياست، اقدام خواهيم كرد. اسماعيل بقايي سخنگوي وزارت امور خارجه، در پاسخ به سوال خبرنگاران درباره «درخواست محمد اسحاقدار، معاون نخستوزير و وزير امور خارجه پاكستان از جمهوري اسلامي ايران و امريكا براي تمديد آتشبس مورخ ۱۹ فروردين ماه»، ضمن تقدير از مساعي جميله و تلاشهاي ميانجيگرانه پاكستان در جهت خاتمه جنگ تحميلي و برقراري صلح در منطقه خاطرنشان كرد: جمهوري اسلامي ايران آغازكننده اين جنگ تحميلي نبوده و اقدامات ايران جملگي در راستاي حق ذاتي دفاع مشروع ايران در برابر تجاوز نظامي امريكا و رژيم صهيونيستي صورت گرفته است. وي افزود: بر اين اساس، جمهوري اسلامي ايران ضمن رصد دقيق تحولات در عرصه ميداني و سياسي، تدابير لازم و مقتضي براي صيانت از منافع و امنيت ملي ايران اتخاذ خواهد كرد و نيروهاي مسلح نيز با هوشياري كامل آماده دفاع همهجانبه و قاطع از كيان ايران در برابر هرگونه تهديد و شرارتي هستند. بقايي در پاسخ به سوال ديگري راجع به پيگيري جنايات ارتكابي و خسارات وارده در جريان حملات امريكا و رژيم صهيونيستي عليه ايران تصريح كرد: جمهوري اسلامي ايران از هر فرصت و ظرفيتي براي پاسخگو كردن متجاوزان و احقاق حقوق ايران از جمله اجراي عدالت در مورد عاملان و بانيان جنايات جنگي و مطالبه غرامت استفاده خواهد كرد. سخنگوي وزارت امور خارجه همچنين در پاسخ به سوال ديگري درباره احتمال دور ديگري از مذاكرات با امريكا گفت: ديپلماسي، ابزار تامين منافع و امنيت ملي است و ما هرگاه به اين جمعبندي برسيم كه زمينه لازم و منطقي براي استفاده از اين ابزار جهت تحقق منافع ملي و تثبيت دستاوردهاي ملت ايران در ناكامگذاشتن دشمنان از رسيدن به اهداف شومشان مهياست، اقدام خواهيم كرد. مقامات ايراني معتقدند كه آنچه از سوي ترامپ اعلام شده عقبنشيني او به دليل مواجهه با مقاومت سخت ايران بوده است. يك عضو هيات رييسه كميسيون امور داخلي كشور و شوراها در مجلس تاكيد كرد: ترامپ تا آخرين لحظات اعلام ميكرد كه عقبنشيني نخواهد كرد، اما ايستادگي ايران و عدم پذيرش شروط تحميلي، بهويژه خودداري از حضور در مذاكرات در شرايط مورد نظر امريكا، باعث شد كه مجبور به عقبنشيني شود. حجتالاسلام قاسم روانبخش، نماينده مردم قم در مجلس شوراي اسلامي در پاسخ به اين پرسش كه آيا تمديد آتشبس از سوي امريكا به منزله عقبنشيني از تهديد نظامي به شمار ميرود، گفت: دونالد ترامپ همواره تلاش كرده از جنگ رسانهاي براي پيشبرد اهداف خود استفاده كند و تصور ميكند از اين طريق ميتواند در ميدان نيز پيروز شود. وي در ادامه اظهار كرد: ترامپ با استفاده از توييتها و مشورت با اطرافيانش سعي دارد فضاي رعب و وحشت ايجاد كند تا ايران را وادار به تسليم كند. او جنگي را آغاز كرد با اين ادعا كه ميخواهد كاري انجام دهد كه روساي جمهور پيشين امريكا در طول ۴۷ سال گذشته نتوانستند انجام دهند. اين عضو هيات رييسه كميسيون امور داخلي كشور و شوراها تصريح كرد: ترامپ مدعي بود كه ميتواند جمهوري اسلامي را سرنگون كند، همانگونه كه در برخي كشورهاي ديگر اقدام كرده است، اما پس از گذشت ۴۰ روز از درگيري، به اهداف خود در ميدان نرسيده است. وي در ادامه با بيان اينكه يكي از اشتباهات محاسباتي امريكا اين بود كه تصور نميكرد ايران از توان موشكي گسترده و نقطهزن برخوردار باشد، گفت: امريكا تصور نميكرد كه ايران بتواند جنگي طولاني را مديريت كند. برنامه آنها اين بود كه منابع موشكي ايران را از بين ببرند يا جنگ را آنقدر طولاني كنند تا ايران تسليم شود، اما اين سناريو محقق نشد. وي در ادامه با اشاره به تغيير رويكرد ترامپ و تكيه بر جنگ رسانهاي افزود: اكنون امريكا تلاش دارد از طريق جنگ رسانهاي به اهداف خود برسد و با تهديد به نابودي زيرساختها، مردم را تحت فشار قرار دهد تا بر نظام و دولت فشار بياورند. وي در ادامه حضور مردم در صحنه را عامل مهمي در تقويت مواضع ايران دانست و تصريح كرد: حضور مردم در خيابانها نشان داد كه جامعه آماده مقاومت است و اين موضوع به تيم مذاكرهكننده قدرت و پشتوانه ملي ميدهد. وقتي اعضاي تيم مذاكرهكننده اراده مردم را ميبينند، موظف ميشوند خواست عمومي را در مذاكرات دنبال كنند. وي در ادامه با اشاره به تمديد آتشبس از سوي امريكا گفت: ترامپ تا آخرين لحظات اعلام ميكرد كه عقبنشيني نخواهد كرد، اما ايستادگي ايران و عدم پذيرش شروط تحميلي، بهويژه خودداري از حضور در مذاكرات در شرايط مورد نظر امريكا، باعث شد كه مجبور به عقبنشيني شود. همزمان «مجتبي فردوسيپور»، رييس دفتر حفاظت منافع جمهوري اسلامي ايران در مصر اعلام كرد: ايالات متحده بايد محاصره اعمالشده عليه ايران را به عنوان پيششرط هرگونه گفتوگوي جديد درباره آتشبس پايان دهد. وي در گفتوگو با خبرگزاري آسوشيتدپرس اظهار كرد كه ارتباط با ميانجيهاي پاكستاني براي «اجراي شروط ايران» در حال انجام است. فردوسيپور با تاكيد بر موضع تهران گفت: «ما تحت تهديد مذاكره نخواهيم كرد. پيش از رفع محاصره، به اسلامآباد نخواهيم رفت.» اين ديپلمات ايراني همچنين گفت: امريكا از آتشبس به عنوان فرصتي براي تقويت نيروهاي خود با هدف ازسرگيري احتمالي اقدامات نظامي عليه جمهوري اسلامي استفاده ميكند. او افزود: «پشت صحنه يك چيز ميگويند، اما در صحنه علني چيز ديگري ميگويند و انجام ميدهند.» همزمان وزيران امور خارجه ايران و ايتاليا به صورت تلفني با يكديگر رايزني و گفتوگو كردند. «سيد عباس عراقچي»، وزير امور خارجه جمهوري اسلامي ايران و «آنتونيو تاياني»، وزير امور خارجه ايتاليا طي تماس تلفني در خصوص آخرين وضعيت تحولات منطقهاي و موضوعات مرتبط با آتشبس و ديپلماسي گفتوگو و تبادلنظر كردند. همزمان ارزيابي جديد شاخه اطلاعاتي پنتاگون نشان ميدهد كه ايران همچنان «قابليتهاي نظامي كليدي» خود را حفظ كرده و اين با ادعاهاي قبلي مقامات ارشد امريكايي بهويژه دونالد ترامپ مبني بر تضعيف قابل توجه نيروهاي مسلح ايران در تضاد است. اين يافتهها اظهارات دونالد ترامپ، رييسجمهور ايالات متحده و پيت هگست، وزير جنگ او را كه گفته بودند نيروهاي مسلح ايران طي جنگ امريكايي - صهيونيستي كه از نهم اسفند شروع شد، متحمل خسارات جبرانناپذيري شده است، به چالش ميكشد. به نقل از شبكه خبري انبيسي، ارزيابي اطلاعاتي نشان ميدهد كه ايران همچنان يك «قدرت منطقهاي قدرتمند» است و ادعاهايي مبني بر اينكه «نيروي هوايي و نيروي دريايي آن نابود شده است» را زير سوال ميبرد. اين تحول حتي با وجود اينكه تنشها در خاورميانه همچنان بالاست، آتشبس بهطور يكجانبه از سوي امريكا تمديد شد و محاصره ادامه دارد، همچنين نشاندهنده شكاف فزايندهاي بين پيامهاي عمومي دولت واشنگتن و ارزيابيهاي اطلاعاتي داخلي است. در كنار آن، مديركل آژانس بينالمللي انرژي اتمي با اذعان به كاهش اعتماد عمومي به سازمان ملل، از درك عميق احساس نااميدي در منطقه سخن گفت و تاكيد كرد كه بازسازي اين اعتماد مستلزم تعامل واقعي، اصلاح ساختارها و حضور موثر در كنار مردم آسيبديده است. «رافائل گروسي»، مديركل آژانس بينالمللي انرژي اتمي كه در رقابت براي تصدي سمت دبيركلي سازمان ملل متحد قرار دارد، در گفتوگويي با روزنامه «العربي الجديد» در نيويورك اعلام كرد كه احساس نااميدي و يأس گسترده در ميان ملتهاي فلسطين، لبنان و ساير نقاط منطقه را بهخوبي درك ميكند. وي اين اظهارات را پس از شركت در نشست گفتوگوي تعاملي مجمع عمومي سازمان ملل براي انتخاب دبيركل آينده اين سازمان مطرح كرد و در پاسخ به پرسشي درباره كاهش اعتماد مردم منطقه به سازمان ملل و حقوق بينالملل گفت: من كاملا اين احساس نااميدي را درك ميكنم؛ اينكه مردم از خود ميپرسند سازمان ملل چگونه ميتواند به كشورهايي كه سالها رنج كشيدهاند كمك كند تا به وضعيت بهتري برسند. گروسي با اشاره به فضاي نااميدي حاكم بر منطقه تاكيد كرد كه اگر به سمت دبيركلي سازمان ملل انتخاب شود، تلاش خواهد كرد بهصورت ميداني در كنار مردم حضور يابد و به دغدغههاي آنها گوش دهد. او اظهار داشت: مهم است كه مردم ببينند كسي بهطور واقعي به وضعيت آنها توجه دارد و با ديگران در تعامل است تا براي مشكلاتشان راهحلي پيدا شود. اين احساس ميتواند آغاز بازگشت بخشي از اعتماد از دسترفته باشد. وي در ادامه افزود كه ادعاي داشتن راهحلهاي فوري و قطعي براي بحرانهاي پيچيده جهاني ممكن است غيرمسوولانه به نظر برسد، اما ايجاد حس توجه، مسووليتپذيري و تلاش صادقانه ميتواند پايهاي براي تغيير شرايط باشد. اين اظهارات در حالي مطرح شد كه روند انتخاب دبيركل جديد سازمان ملل وارد مرحله گفتوگوهاي علني با نامزدها شده است. اين فرآيند در آستانه هشتادمين سالگرد تاسيس سازمان ملل و در شرايطي برگزار ميشود كه جهان با افزايش تنشها، درگيريها و شكافهاي سياسي روبهرو است. گروسي كه يكي از نامزدهاي تصدي پست دبيركلي سازمان ملل است، در سخنان خود در نشست مجمع عمومي، وضعيت كنوني جهان را «مملو از چنددستگي، تنش و قطببندي» توصيف كرد و گفت: ما در جهاني زندگي ميكنيم كه اين ويژگيها در آن بهوضوح ديده ميشود و اين موضوع بهطور مستمر در اظهارات مسوولان و رسانهها بازتاب دارد. هرچند هنوز گزينه از سرگيري مذاكرات روي ميز است، اما ايران اعلام كرده كه تا زماني كه محاصره دريايي ادامه داشته باشد وارد اين عرصه نخواهد شد. به اين ترتيب فعلا آتش بس بدون زمانبندي خاصي تمديد شده، اما زير سايه بياعتمادي گسترده مشخص نيست كه چه سرنوشتي پيدا ميكند.
