اقتصاد جهاني و تنگه هرمز
هر اتفاقي كه در هر نقطهاي از دنيا از جمله ايران منجر به درگيري يا تلاطم نظامي شود، فضاي كسبوكار را بهطور كامل دچار ابهام و سردرگمي ميكند.
هر اتفاقي كه در هر نقطهاي از دنيا از جمله ايران منجر به درگيري يا تلاطم نظامي شود، فضاي كسبوكار را بهطور كامل دچار ابهام و سردرگمي ميكند. يك روز بحث تنگه هرمز مطرح است، روز ديگر موشك و روزي ديگر اظهارات رييسجمهور امريكا يا ديگر مسوولان. به محض اينكه فضاي سياسي و نظامي متلاطم ميشود، بهطور قطع اثر منفي خود را بر توسعه و دورنماي اقتصادي ميگذارد، چراكه فضاي اقتصادي تنها زماني ميتواند با برنامهريزي صحيح و افق روشن حركت كند كه يك بستر سياسي، امنيتي و نظامي باثبات به عنوان زيربناي آن وجود داشته باشد. اگر اين بستر به هر دليلي دچار اختلال شود، فضاي اقتصادي نيز به سمت ركود ميرود. كسبوكارها همواره براساس برنامههاي مشخص براي خلق ارزش اقتصادي حركت ميكنند، اما زماني كه فضا ناگهان به سمت تلاطم سياسي، نظامي يا امنيتي ميرود، فعاليت اقتصادي با بحران مواجه ميشود و اكثر كنشگران اقتصادي دست نگه ميدارند يا نگاهشان عمدتا كوتاهمدت ميشود.
اين شرايط، برنامهريزيهاي بلندمدت و خلق ارزش اقتصادي پايدار را كه لازمه توسعه اقتصادي است، دچار ابهام ميكند. اين پديده در همه جاي دنيا صدق ميكند و كشور ما نيز به دليل درگيريهاي كلان رخ داده است. اكنون با فضايي مواجهيم كه كسبوكارها در آن دچار تلاطم و بلاتكليفي شدهاند. بسياري از فعالان اقتصادي حتي اگر امكان فعاليت داشته باشند، منتظر ميمانند تا فضا به ثبات نسبي برسد و دورنماها شفافتر شود. پيشبيني شرايط بسيار دشوار است، زيرا تحقق هر تهديد و واكنش متقابل احتمالي، سناريوهاي متعددي را پيش روي ما قرار ميدهد. اما ميتوان با اطمينان گفت اگر خداي نكرده چنين تهديدي محقق شود و اقدام متقابلي نيز صورت گيرد، فضاي كسبوكار نهتنها در كشور، بلكه در كل منطقه و حتي بازارهاي وابسته جهاني به شدت دچار تلاطم خواهد شد. در چنين شرايطي، قيمت نفت با چالشهاي جدي مواجه ميشود، بازار مشتقات نفتي كه از اين منطقه تامين ميشوند دچار نوسان شديد خواهند شد و به احتمال زياد قيمتها افزايش مييابد. در نتيجه، ثبات و پايداري فعاليتهاي اقتصادي در منطقه براي مدت قابل توجهي با چالش روبهرو ميشود. بخشهايي مانند گردشگري و ساير فعاليتهاي اقتصادي منطقهاي نيز تحت تاثير قرار ميگيرند و ركود نسبي بر آنها حاكم ميشود. اينكه اين وضعيت تا چه زماني ادامه پيدا كند قابل پيشبيني نيست، اما بدون ترديد بازارهاي بينالمللي نسبت به اين تحولات واكنش نشان خواهند داد. تا امروز بيشتر به تنگه هرمز از منظر امنيتي و راهبردي نگاه شده و استفاده اقتصادي از آن چندان مطرح نبوده است. برخي تحليلها بر اين باورند كه ايران ميتواند بابت عبور و مرور كشتيها هزينه يا مالياتي دريافت كند، چراكه اين تنگه يك شاهراه حياتي براي بسياري از كشورهاست.
