جوانان، ستونهاي پنهان تابآوري در روزهاي بحران
در بزنگاههاي بحراني، آنگاه كه ساختارهاي رسمي با فشارهاي گسترده ناشي از شرايط جنگي مواجه ميشوند، اين سرمايههاي اجتماعي هستند كه ميتوانند خلأها را پر كرده و به پايداري جامعه كمك كنند.
راهاندازي «پاتوق جوانان» متناسب با تنوع اجتماعي
تعادل|
در بزنگاههاي بحراني، آنگاه كه ساختارهاي رسمي با فشارهاي گسترده ناشي از شرايط جنگي مواجه ميشوند، اين سرمايههاي اجتماعي هستند كه ميتوانند خلأها را پر كرده و به پايداري جامعه كمك كنند. در اين ميان، جوانان به عنوان يكي از پوياترين و منعطفترين اقشار جامعه، همواره نقشي كليدي در مديريت بحرانها ايفا كردهاند. تجربههاي گوناگون نشان ميدهد كه در شرايط جنگي، مشاركت داوطلبانه جوانان نهتنها به كاهش آلام آسيبديدگان كمك ميكند، بلكه به تقويت همبستگي اجتماعي و افزايش تابآوري ملي نيز ميانجامد. در اين چارچوب، سازمانهاي مردمنهاد (سمنها) به عنوان بسترهاي سازمانيافته فعاليتهاي داوطلبانه، توانستهاند ظرفيتهاي بالقوه جوانان را به نيرويي بالفعل و موثر در عرصههاي مختلف تبديل كنند.
سرعت عمل و انعطافپذيري بالا
نكته قابل توجه در عملكرد سمنهاي جوانان، سرعت عمل و انعطافپذيري بالاي آنها در مواجهه با شرايط متغير جنگي است. برخلاف برخي ساختارهاي رسمي كه ممكن است درگير بروكراسي و روندهاي اداري باشند، اين سازمانها با تكيه بر شبكههاي مردمي و انگيزههاي داوطلبانه، توانستهاند در كوتاهترين زمان ممكن نيازها را شناسايي كرده و به آنها پاسخ بدهند. همين ويژگي، سمنهاي جوانان را به يكي از بازوهاي مكمل و حتي در برخي موارد پيشرو در مديريت بحران تبديل كرده است.
از سوي ديگر، فعاليت اين سازمانها در حوزه حمايتهاي معيشتي نيز اهميت ويژهاي دارد. در شرايطي كه جنگ ميتواند به اختلال در زنجيره تأمين، افزايش قيمتها و كاهش درآمد خانوارها منجر شود، اقداماتي مانند تهيه و توزيع بستههاي غذايي، كمكهاي نقدي و غيرنقدي، و حمايت از گروههاي آسيبپذير، نقش مهمي در كاهش فشارهاي اقتصادي ايفا ميكند. اين اقدامات نهتنها به تأمين نيازهاي اوليه مردم كمك ميكند، بلكه احساس اميد و همبستگي را در جامعه تقويت ميكند.
نقش كليدي سمنهاي جوان در سه مرحله مديريت بحران جنگ
عليرضا رحيمي، معاون امور جوانان وزارت ورزش و جوانان در رابطه با فعاليت اين سمنها به ايسنا گفت: در زمان وقوع جنگ يا شرايط بحراني، كاركردها و فعاليتهاي معاونت جوانان متناسب با همين اوضاع تغيير كرده است، به نحوي كه از اولين روز وقوع جنگ و شهادت رهبر معظم انقلاب، براي خدمت به مردم، با استفاده از تجربيات و آموختههاي جنگ ۱۲ روزه هيچگونه توقفي در فعاليتهاي داوطلبانه وجود نداشت. سازمانهاي مردمنهاد جوانان در سه مرحله قبل، حين و بعد از بحران نقش بسيار كليدي در افزايش تابآوري اجتماعي و كاهش مخاطرات ناشي از جنگ دارند. او ادامه داد: تشكيل شبكه ايران ياران جوان هم از ايام جنگ ۱۲ روزه به انسجام هرچه بيشتر فعاليتهاي داوطلبانه كمك كرده و خوشبختانه در دوران جنگ تحميلي سوم، با اجراي پويشها و برنامههاي متنوع، سمنهاي حوزه جوانان توانستند در كنار مردم، خدمترسانان و حافظان امنيت، به خوبي نقشآفريني كنند.
تشكيل ايران ياران جوان و اجراي پويشهاي ۱۵گانه
معاون امور جوانان وزارت ورزش و جوانان با اشاره به فعاليت سمنهاي جوان در حوزه معيشتي نيز افزود: در حوزه كمكهاي معيشتي نيز سمنهاي جوانان با تهيه بستههاي غذايي به سراغ آسيبديدگان و نيازمندان رفتند. پويش نذر خون نيز در سراسر كشور انجام شد تا در بحث ذخاير خوني كشور وضعيت مطلوبي برقرار باشد. يكي ديگر از اقدامات اثرگذار سمنهاي جوانان در حوزه فضاي مجازي بود كه با استفاده از مدرسان و كارشناسان رسانه در سراسر كشور و شهرهاي مختلف كارگاههاي سواد رسانهاي برگزار شد تا در برابر امواج رسانهاي دشمن و جنگ شناختي، مصونيت و آگاهيبخشي به افكار عمومي صورت بگيرد.
توليد محتواي گسترده توسط جوانان در فضاي مجازي
او با تاكيد بر اينكه كودكان، نوجوانان و جوانان ما در برابر هجوم گسترده پيامهاي رسانهاي قرار دارند و داشتن سواد رسانهاي يك نياز فوري در هنگام بحران است تا كاربران رسانهاي و شهروندان بتوانند به خوبي از شرايط بحراني عبور كنند، ادامه داد: با استفاده از ظرفيت گسترده شبكه ايران ياران جوان در حوزه توليد محتوا هم شاهد فعاليت شبانهروزي توسط جوانان خلاق و دغدغهمند بوديم كه توانسته تا به امروز چه در فضاي مجازي و چه در سطح خيابانها، پيامها و محتواي متناسب با شرايط جنگي براي مخاطبان فراهم كنند. رحيمي با اشاره به فعاليت سمنهاي جوان در امدادرساني به مردم در دوره جنگ، خاطرنشان كرد: در بخش امداد و نجات با همكاري هلالاحمر، كلاسهاي آموزشي با حضور استادان هلالاحمر تشكيل شد. البته سمنهاي جوانان در نقاط آسيب ديده حضور پيدا كردند و در شهرهاي مختلف كشور هم در امر آواربرداري و بازسازي منازل مسكوني شهروندان حضور چشمگيري داشته و دارند.
سمنهاي جوانان در ميدان جنگ از امداد و نجات تا تهيه بستههاي غذايي
باتوجه به اينكه يكي از چالشهاي مطرح شده در دوره بحران، اغلب دخالت افراد غيرمتخصص در صحنههاي بحران است؛ رحيمي براي مديريت اين موضوع گفت: آموزش صحيح و اصولي اولين شرط براي تربيت نيروهايي است كه در صحنه بحران حاضر ميشوند. فعاليتهاي ميداني جوانان زيرنظر هلال احمر است و هرچند عمده تمركز ما روي فعاليتها و خدمات اجتماعي است اما ارتباط نزديكي با هلال احمر برقرار شده است. به همين جهت آموزشهاي امداد و نجات و كمكهاي اوليه توسط استادان هلال احمر در استانها و به صورت ملي انجام ميشود. خوشبختانه اثرات آن را هم در دوران جنگ اخير شاهد بودهايم كه افراد غيرمتخصص و فاقد توانمندي در صحنههاي بحران حاضر نشدهاند و توانستيم از فرصتها براي خدمترساني به موقع استفاده كنيم. وي بيان كرد: شبكه ايران ياران جوان با تشكيل يك سازمان مردمي، جوان و داوطلبانه در سراسر كشور يك نمونه عيني از هدايت مشاركتهاي مردمي به سمت فعاليتهاي موثر و ساختارمند است؛ بنابراين براي خدمت بهتر و بيشتر به مردم از شبكهسازي، آموزش و بسترسازي براي جذب همه سليقهها كه علاقه به سرزمين خود دارند نبايد غفلت كرد.
راهاندازي «پاتوق جوانان» متناسب با تنوع اجتماعي
معاون امور جوانان وزارت ورزش و جوانان گفت: در هفتههاي گذشته، جنس فعاليت اين موكبها تغيير كرد و اكنون در استانها و شهرهاي مختلف كشور «پاتوق جوانان» را راهاندازي كردهايم. ايران ما برگرفته از سلايق و علايق مختلف و متنوعي است و ما شاهد آن بوديم كه در همين ايام جنگ تحميلي رمضان حتي افرادي كه شايد ظاهر آنان با برخي معيارها همخواني ندارد جانانه در دفاع از كشور و نظام به خيابانها آمدند. در واقع راهاندازي پاتوق جوانان پاسخي به اين واقعيت است كه ايران جامعهاي جوان و متكثر است كه همه گرايشهای فرهنگي و سياسي و اجتماعي در آن سهيم هستند.
تطبيق سريع ماموريت سمنها با شرايط جنگي
معاون امور جوانان وزارت ورزش و جوانان با اشاره به تغييرات ايجادشده در در ماموريتها و اولويتهاي سمنها از زمان آغاز حملات، گفت: از لحظه تجاوز نظامي دشمن امريكايي و صهيوني، آمادگيهايي كه از قبل بين سمنهاي مردم نهاد جوانان وجود داشت، كمك كرد تا به سرعت فعاليتهاي امدادي، فرهنگي و اجتماعي متناسب با شرايط جنگي بروز پيدا كند و خوشبختانه لحظهاي سردرگمي يا بلاتكليفي براي خدمترساني به مردم وجود نداشت. توجه كنيم كه در تمام سالهاي پس از انقلاب جوانان در تمام عرصههاي خطير و حساس، به عنوان نيروي ارزشمند و فعال جامعه توانستهاند كشور را در برابر توطئههاي داخلي و خارجي ياري بدهند بنابراين از شروع جنگ تحميلي سوم به سرعت با ابلاغ برنامههاي جديد، رويكردها و ماموريتها متناسب با شرايط جنگ تطبيق پيدا كرد و همان جواناني كه در تمام دورانهاي حساس به ياري جامعه آمدند، امروز هم براي تسهيل شرايط زندگي مردم تلاش ميكنند.
تدوين ۶۶ اقدام عملياتي براي مديريت بحران
وي بيان كرد: الگوي معاونت امور جوانان براي شرايط جنگي از قبل مشخص بود. شيوهنامه جامع و دقيقي در جنگ ۱۲ روزه به شبكه ايران ياران جوان داده بوديم كه در آن ۶۶ اقدام مشخص براي ۱۱ كميته تخصصي مشخص شده بود.
فعاليت بيش از 5 هزار سمن در كشور
بنابر اظهارات رحيمي، بيش از 5 هزار سمن در سراسر كشور داريم كه بيش از نيمي از آنها فعال هستند. در ايام جنگ تحميلي سوم بسياري از سمنها فعال شدند يا در قالب شبكه ايران ياران جوان يا به صورت خودجوش و بدون حمايت مالي فعاليت كردند. معاون امور جوانان وزارت ورزش و جوانان با اشاره به نقش جوانان داوطلب در مواجهه با بحرانهاي انساني، ادامه داد: همانطور كه تاريخ گواه و ناظر است، در تمام بحرانهاي انساني و مصائبي كه براي ايران اسلامي ايجاد شده، جوانان نقش محوري داشتهاند. رهبر شهيد امام خامنهاي و بنيانگذار نظام مقدس جمهوري اسلامي امام خميني (ره) همواره روي نقش جوانان در عرصههاي گوناگون خصوصا در شرايط جنگي تاكيد داشتهاند و امروز هم شاهد آن هستيم كه مطابق برآوردها از سراسر كشور، جوانان چه بهطور جداگانه و چه در قالب سازمانهاي مردم نهاد براي كمك به مردم در صحنه حاضر شدهاند. همانطور كه فرماندهان نظامي اعلام كردهاند اكثر رزمندگان ما از جوانان هستند، اين شرايط در وضعيت پشت جبهه هم برقرار است و جوانان داوطلب در خدمترساني پيشتاز هستند. رحيمي بيان كرد: خوشبختانه جوانان ايراني با داشتن روحيه جهادي و فداكاري، ياريگر ساير نهادها و سازمانهاي امدادرسان و حمايتي بودهاند و در معاونت جوانان براي سازماندهي به فعاليتهاي داوطلبانه تلاش و برنامهريزي جدي و پيوسته وجود دارد. وي درباره نقش معاونت جوانان براي سازماندهي و هدايت سمنها معاونت امور جوان نقش سياستگذاري و راهبري براي سازماندهي و هدايت سمنها دارد. بهطور روزانه مشغول پايش فعاليتهاي داوطلبانه و تشخيص نيازهاي جامعه در شرايط بحراني و غيربحراني هستيم و بر مبناي آن جهتگيريهاي مطلوب براي سمنها را طراحي و اجرا ميكنيم. تلاش ما اين است كه فعاليتهاي سمنها منسجم شود و در همين راستا براي ارتباط بين سمنها، نهادها و دستگاههاي مختلف كشور به تسهيلگري خود ادامه خواهيم داد.
