افزايش تعرفه مترو ی تهران از ارديبهشت ۱۴۰۵
با پايان دوره خدمات رايگان مترو و آغاز سال جديد، شركت بهرهبرداري مترو تهران و حومه از اجراي تعرفههاي تازه خبر داده است؛ تغييري كه از ابتداي ارديبهشت ۱۴۰۵ اعمال ميشود و بهگفته مسوولان، در راستاي مصوبه شوراي اسلامي شهر تهران و با هدف بهروزرساني هزينهها انجام گرفته است.
با پايان دوره خدمات رايگان مترو و آغاز سال جديد، شركت بهرهبرداري مترو تهران و حومه از اجراي تعرفههاي تازه خبر داده است؛ تغييري كه از ابتداي ارديبهشت ۱۴۰۵ اعمال ميشود و بهگفته مسوولان، در راستاي مصوبه شوراي اسلامي شهر تهران و با هدف بهروزرساني هزينهها انجام گرفته است. اما اين افزايشها چه تأثيري بر رفتار سفر شهروندان خواهد داشت و آيا سياستهاي تشويقي ميتواند بار رواني گراني را كاهش دهد؟ عليرضا كارانديش، معاون طرح و برنامه شركت بهرهبرداري مترو تهران و حومه، با تشريح جزييات اين تغييرات اعلام كرد: هزينه ورود به شبكه متروي تهران با استفاده از كارتبليتهاي اعتباري مبلغدار، كه در سال ۱۴۰۴ مبلغ ۴۱,۲۵۰ ريال بود و پس از دو كيلومتر به ازاي هر كيلومتر ۲۶۰ ريال به آن اضافه ميشد، از اول ارديبهشت ماه با حدود ۲۵ درصد افزايش به ۵۱۶۰ ريال رسيده است. اين افزايش، در ظاهر عددي نه چندان بزرگ به نظر ميرسد، اما وقتي در مقياس سفرهاي روزانه ميليونها نفر بررسي شود، به معناي افزايش قابلتوجه درآمد براي مترو و در مقابل، رشد تدريجي هزينههاي حملونقل براي شهروندان است. كارانديش در ادامه افزود: پس از دو كيلومتر اول، به ازاي هر كيلومتر مسافت طيشده (تا سقف ۳۰ كيلومتر) مبلغ ۳۳۰ ريال به صورت خودكار پس از ثبت خروج از اعتبار كسر خواهد شد. اين مدل همچنان بر پايه پيمايش مسافت استوار است و نشان ميدهد سياستگذار تلاش دارد نوعي عدالت نسبي بين سفرهاي كوتاه و بلند برقرار كند.
شكاف قيمتي بين خريد نقدي و الكترونيكي
يكي از نكات قابل توجه در تعرفههاي جديد، تفاوت محسوس ميان قيمت خريد نقدي و خريد از طريق كارت بانكي (شتابي) است. كارانديش در اين باره توضيح داد: قيمت بليت تكسفره داخل شهري براي خريد شتابي، ۷۳,۰۰۰ ريال و براي خريد نقدي ۱۰۰,۰۰۰ ريال تعيين شده است. اين اختلاف حدود ۳۷ درصدي، پيام روشني دارد: سياستگذار بهطور جدي بهدنبال حذف پول نقد از چرخه خريد بليت است. اين روند نهتنها سرعت عبور از گيتها را افزايش ميدهد، بلكه هزينههاي عملياتي مترو را نيز كاهش ميدهد. در بخش حومه نيز اين تفاوت بيشتر به چشم ميخورد: بليت تكسفره حومه (خط ۵) با خريد شتابي ۹۰,۰۰۰ ريال و خريد نقدي ۱۵۰,۰۰۰ ريال خواهد بود، و براي مسيرهاي طولانيتر، براي ايستگاههاي شهيد سليماني (هشتگرد) و پرند نيز، قيمت بليت تكسفره با خريد شتابي ۲۰۰,۰۰۰ ريال و خريد نقد ۲۵۰,۰۰۰ ريال تعيين شده است. اين اعداد نشان ميدهد هرچه مسافت بيشتر ميشود، اختلاف قيمت نيز بيشتر حس ميشود؛ عاملي كه ميتواند رفتار مسافران حومه را به سمت استفاده از ابزارهاي ديجيتال سوق دهد.
تخفيفهاي هوشمند؛ تشويق يا جبران؟
در كنار افزايش قيمتها، شركت مترو تلاش كرده با ارايه برخي مشوقها، فشار رواني اين تغييرات را كاهش دهد. معاون طرح و برنامه شركت بهرهبرداري مترو تهران و حومه در اين خصوص گفت: به منظور تشويق شهروندان به استفاده از خدمات غيرحضوري و همچنين حسابهاي كاربري هوشمند شخصيسازي شده، ۱۰ درصد تخفيف علاوه بر ساير ضرايب كاهشي، براي خريداران بليت از طريق سامانه شهرزاد اعمال ميشود. اين تخفيف اگرچه جذاب به نظر ميرسد، اما در عمل براي بسياري از كاربران تنها بخشي از افزايش قيمت را جبران ميكند. با اين حال، از منظر سياستگذاري، گامي مهم در جهت ديجيتاليسازي خدمات شهري محسوب ميشود.
افزايش سقف شارژ و هزينه صدور كارت
يكي ديگر از تغييرات مهم، افزايش سقف شارژ كارتهاي اقشار خاص است. به گفته كارانديش، سقف شارژ كارتهاي اقشار خاص با افزايش ۴۰ درصدي به هفت ميليون ريال رسيده است.اين اقدام ميتواند براي دانشجويان، سالمندان و ساير گروههاي هدف، انعطاف بيشتري در مديريت هزينهها ايجاد كند. در مقابل، هزينه صدور كارت نيز افزايش يافته است: هزينه چاپ، صدور و پشتيباني كارت بليت الكترونيك، اعم از با نام يا بينام، مبلغ ۳۰۰,۰۰۰ ريال تعيين شده است. اين موضوع ممكن است براي كاربراني كه بهتازگي وارد سيستم ميشوند يا كارت خود را گم ميكنند، به يك مانع تبديل شود.
جريمه مسافران بدون ثبت خروج
يكي از بخشهاي مهم و كمتر مورد توجه، مربوط به قوانين مربوط به ثبت خروج است. كارانديش هشدار داد در صورتي كه دارندگان كارت بليت مبلغدار در هنگام خروج، بليت خود را در دستگاههاي كنترل قرار ندهند يا بيش از دو (۲) ساعت از ثبت ورود آنها گذشته باشد، مابهالتفاوت بليت تك سفره متناظر با مبداء سفر از اعتبار كارت ايشان در ورود بعدي كسر خواهد شد. اين قانون در واقع نوعي جريمه پنهان است كه هدف آن جلوگيري از سوءاستفاده يا بينظمي در سيستم است. با اين حال، براي كاربراني كه بهصورت اتفاقي خروج را ثبت نميكنند، ميتواند هزينهزا باشد. در نهايت، كارانديش به پايان دوره خدمات رايگان اشاره كرد و گفت: دوره ارايه خدمات رايگان مترو كه در ايام خاص به مدت حدود ۵۰ روز اجرا شد، به پايان رسيده است و از روز سهشنبه، يكم ارديبهشتماه، استفاده از شبكه مترو مجدداً مستلزم تهيه بليت معتبر خواهد بود. معاون طرح و برنامه شركت بهرهبرداري مترو تهران و حومه همچنين تأكيد كرد: از مسافران تقاضا ميشود جهت تسريع در تردد، پيش از مراجعه به گيتهاي ايستگاه، نسبت به تهيه بليت اقدام نمايند.
