دفاع همهجانبه با ديپلماسي عزتمند
با وجود آنكه آتشبس دو هفتهاي برقرار شده ميان ايران و امريكا به روزهاي پاياني خود نزديك ميشود اما هنوز مشخص نيست كه آيا دو طرف ميتوانند گامي هدفمند براي رسيدن به توافقي كه صلح بلندمدت را تضمين كند بردارند يا خير؟ در حالي كه طرف امريكايي از چند روز قبل اعلام كرده كه دور دوم مذاكرات ميان دو طرف روز سهشنبه برگزار خواهد شد اما ايران تاكيد كرده كه تا زماني كه برخي شرايط مانند كنار رفتن محاصره دريايي ايران در دستور كار قرار نگيرد، نميتوان انتظار داشت كه مذاكرات جديد راه به جايي ببرد.
با وجود آنكه آتشبس دو هفتهاي برقرار شده ميان ايران و امريكا به روزهاي پاياني خود نزديك ميشود اما هنوز مشخص نيست كه آيا دو طرف ميتوانند گامي هدفمند براي رسيدن به توافقي كه صلح بلندمدت را تضمين كند بردارند يا خير؟ در حالي كه طرف امريكايي از چند روز قبل اعلام كرده كه دور دوم مذاكرات ميان دو طرف روز سهشنبه برگزار خواهد شد اما ايران تاكيد كرده كه تا زماني كه برخي شرايط مانند كنار رفتن محاصره دريايي ايران در دستور كار قرار نگيرد، نميتوان انتظار داشت كه مذاكرات جديد راه به جايي ببرد. در اين ميان يكي از اصليترين موضوعاتي كه بايد به آن توجه داشت نحوه برنامهريزي ايران براي عبور از شرايط فعلي است. در حالي كه همه مسوولان كشور تاكيد كردهاند كه دفاع همهجانبه براي دفاع از ايران در شرايط جنگي ادامه دارد اما همزمان اين موضوع نيز بسيار مهم است كه چه سناريويي براي عبور كشور از شرايط سخت وجود دارد و چقدر ميتوان در اين حوزه اميدوار بود كه با كمترين هزينه بيشترين نفع براي كشور به ارمغان بيايد. چند روز قبل رييس مجلس در گفتوگويي مستقيم با مردم تلاش كرد اين موضوع را تبيين كند و روز گذشته نيز رييسجمهور تاكيد كرد كه همزمان با دفاع از كشور بايد مسيري مشخص براي كاهش تنشها را نيز درنظر داشت. مسعود پزشكيان در جريان بازديد و نظارت ستادي از وزارت دادگستري در نشست با وزير و مسوولان اين وزارتخانه با اشاره به شرايط ايران در مقطع جنگ، هماهنگي ميان قوا، همراهي مردم و هدايتهاي كلان رهبري را از عوامل اصلي عبور از وضعيت دشوار كنوني دانست و اظهار كرد: آنچه تا امروز حاصل شده، نتيجه هماهنگي ميان دولت، مجلس، قوه قضاييه و همراهي مردم، در كنار رهنمودهاي راهگشاي رهبري بوده است. واگذاري بخشي از اختيارات به استانها و مديران اجرايي نيز موجب افزايش قدرت عمل و تسريع در مديريت مسائل شد. وي با بيان اينكه اين دستاوردها نبايد موجب غفلت از چالشهاي پيشرو شود، تصريح كرد: اگرچه با تدبير و هماهنگي، بخشي از مشكلات مديريت شده اما تداوم اين روند بدون اصلاحات و مديريت دقيق، ميتواند فشارهاي بيشتري را به مردم تحميل كند. برخي كمبودها در حوزههايي مانند انرژي و سوخت وجود دارد كه لازم است با برنامهريزي دقيق و همراهي عمومي مديريت شود. رييسجمهوري بر ضرورت اطلاعرساني شفاف تأكيد كرد و گفت: مردم بايد در جريان واقعيتهاي كشور قرار گيرند. ارايه اطلاعات نادرست يا وعدههاي غيرواقعي، نهتنها كمكي به حل مسائل نميكند، بلكه اعتماد عمومي را نيز تضعيف خواهد كرد. بايد هم دستاوردها و هم چالشها بهصورت صادقانه با مردم در ميان گذاشته شود. پزشكيان با اشاره به اهميت مفهوم «جهاد اكبر» افزود: عبور از ميدان جنگ، بهمنزله پايان مسير نيست، بلكه آغاز مرحلهاي مهمتر يعني «جهاد اكبر» است؛ جهادي كه در آن همه مردم بايد با صبر، تحمل، همكاري و مشاركت فعال، در مسير بازسازي و حل مشكلات كشور نقشآفريني كنند. اين مرحله، نيازمند آمادگي ذهني و اجتماعي بيشتري نسبت به دوران جنگ است. وي با تأكيد بر نقش رسانهها در اين مسير اظهار كرد: رسانهها بايد در كنار بيان دستاوردها، واقعيتهاي موجود و سختيهاي پيشرو را نيز تبيين كنند تا جامعه با آگاهي كامل، براي عبور از اين مرحله آماده شود. رييسجمهوري با قدرداني از همراهي اصناف، توليدكنندگان و بخشهاي مختلف اقتصادي، گفت: همكاري فعالان اقتصادي و حضور مسوولانه آنان در ميدان، نقش مهمي در مديريت شرايط داشته است، اما بايد به ظرفيتهاي نيز توجه داشت و استمرار اين روند، نيازمند برنامهريزي دقيق و مشاركت گستردهتر است. وي انسجام و وحدت داخلي را بزرگترين سرمايه كشور در شرايط كنوني دانست و تصريح كرد: حفظ اين انسجام مستلزم صداقت در گفتار، شفافيت در عملكرد و تقويت اعتماد عمومي است. اگر مردم در جريان واقعيات قرار گيرند و در تصميمسازيها احساس مشاركت داشته باشند، عبور از بحرانها تسهيل خواهد شد. پزشكيان با اشاره به نقش هدايتهاي رهبر شهيد انقلاب در مديريت كشور، اظهار كرد: حمايتها و رهنمودهاي رهبر عظيمالشان و شهيد انقلاب، از ابتداي آغاز به كار، پشتوانهاي مستحكم براي دولت بود و هماهنگيهاي شكلگرفته در پرتو اين هدايتها بود كه امروز امكان تصميمگيري موثر و عبور از چالشها را فراهم كرده است. رييسجمهوري با تأكيد بر رويكرد عقلاني در مواجهه با تحولات منطقهاي و بينالمللي تصريح كرد: جنگ به نفع هيچكس نيست و در عين ايستادگي در برابر تهديدات، بايد از هر مسير عقلاني و ديپلماتيك براي كاهش تنشها استفاده كرد. در عين حال، بياعتمادي نسبت به دشمن و هوشياري در تعاملات، ضرورتي انكارناپذير است. وي با تأكيد بر ضرورت همگرايي در جهان اسلام اظهار كرد: تقويت وحدت ميان كشورهاي اسلامي، مهمترين راه مقابله با توطئهها و جلوگيري از سوءاستفاده قدرتهاي خارجي است. در سايه همدلي، صداقت و مشاركت جمعي، ميتوان از اين مرحله عبور كرد و مسير عزت و پيشرفت كشور را ادامه داد. رييسجمهوري در اين نشست گزارشي از اقدامات اين وزارتخانه در جنگ اخير دريافت كرد كه محورهايي همچون پيگيري حقوقي جنايات و خسارات وارده، حمايت از حقوق شهروندان آسيبديده، هماهنگي با دستگاههاي قضايي و اجرايي، رسيدگي به پروندههاي مرتبط با تخلفات اقتصادي و تأمين حقوق عمومي در شرايط بحران در آن بررسي شده است. همزمان با ايدههايي كه ميتواند به عبور كشور از شرايط فعلي كمك كند يكي از اصليترين موضوعات در اين حوزه تداوم خدمت رساني به مردم در شرايط دشوار است. مسعود پزشكيان باحضور سرزده در يكي از ايستگاههاي آتشنشاني در جمع آتشنشانان و نيروهاي امدادي، از اقدامات مستمر آنان در جريان جنگ ۴۰ روزه امريكا و رژيم اسراييل عليه ايران قدرداني و با تأكيد بر اهميت مديريت هوشمندانه شرايط جنگي، اظهار كرد: امروز در تلاش هستيم با تدبير، حكمت و حفظ عزت ملي، اين شرايط دشوار را بهگونهاي مديريت كنيم كه بتوانيم در ادامه با تمركز و برنامهريزي دقيق، به بازسازي خرابيها و حل مشكلات بپردازيم. وي با اشاره به پيامدهاي اقتصادي و اجتماعي جنگ، افزود: طبيعي است پس از پايان درگيريها، كشور با چالشهايي در حوزه بازسازي، تأمين منابع مالي و كنترل بازار مواجه شود. اين واقعيتي است كه به مديريت دقيق و همراهي مردم نياز دارد. عبور از اين شرايط سخت، بدون مشاركت و همراهي عمومي ممكن نخواهد بود. رييسجمهوري با قدرداني از حضور مردم در ميدانها و حمايتشان از ايران، گفت: همين حضور و همراهي پرخير و بركت مردم در ميدانها و خيابانها، پشتوانهاي ارزشمند براي عبور از بحرانهاست اما در ادامه مسير بايد با واقعبيني، براي مديريت تبعات و بازسازي كشور برنامهريزي كنيم. پزشكيان با اشاره به ضرورت پرهيز از تشديد تنشها، تصريح كرد: در عين ايستادگي در برابر ظلم و زيادهخواهي، بايد توجه داشت ادامه درگيري به نفع هيچكس نيست؛ نه براي ما، نه براي طرف مقابل نه براي آينده منطقه و نسلهاي پيشرو. هر ميزان كه بتوان مسائل را با منطق و در فضايي آرام مديريت كرد، به نفع همگان خواهد بود. وي در بخش ديگري از سخنانش روحيه آتشنشانان را ايثارگرانه توصيف كرد و گفت: شما در شرايطي وارد ميدان شديد كه بسياري ناگزير به ترك صحنه بودند. اين روحيه فداكاري و حضور عاشقانه براي نجات جان مردم، سرمايهاي بزرگ براي كشور است و بايد تلاشها بيش از پيش براي مردم تبيين شود. رييسجمهوري با ابراز اميدواري نسبت به پايان هرچه سريعتر جنگ، تأكيد كرد: دولت از هيچ تلاشي براي خدمترساني به مردم و حمايت از نيروهاي عملياتي دريغ نخواهد كرد. در اين بازديد، گزارشي از گستره عملياتهاي امدادي ارايه شد كه بر اساس آن، نيروهاي آتشنشاني در بيش از ۱۳۰۰ نقطه عملياتي در سراسر ايران حضور يافته و با پوشش حدود ۲۷۰ شهر درگير، موفق به نجات جان ۲ تا ۳ هزار نفر از ايرانيان شدند. اين عمليات شامل مهار آتشسوزيهاي گسترده ناشي از حملات، آواربرداري، جستوجو و نجات مصدومان از زير آوار، ايمنسازي مناطق پرخطر، تخليه اضطراري شهروندان و پشتيباني از ساير نيروهاي امدادي است؛ اقداماتي كه در بسياري از موارد در شرايطي پرخطر و در خط مقدم بحران انجام شده و نقش تعيينكنندهاي در كاهش تلفات و مديريت صحنههاي بحراني ايفا كرده است. همزمان رييسجمهوري اسلامي ايران و نخستوزير پاكستان، در گفتوگويي تلفني درخصوص آخرين تحولات منطقه، مذاكرات اسلامآباد و مسائل مربوط به آتشبس تبادلنظر كردند. مسعود پزشكيان در اين گفتوگو ضمن قدرداني از تلاشهاي مجدانه پاكستان براي برقراري صلح، از تلاشهاي نخستوزير و نيز فرمانده كل ارتش اين كشور در اين زمينه تشكر كرد. رييسجمهور با اشاره به تداوم بدعهديها و رفتارهاي قلدرمآبانه و نامعقول امريكا حين مذاكرات و در دوره آتشبس، ادامه اقدامات تحريكآميز و غيرقانوني اين كشور در به اصطلاح محاصره دريايي ايران را نقض آشكار تفاهم آتشبس و مغاير با منشور ملل متحد دانست و تصريح كرد: چنين اقداماتي به همراه لفاظيهاي تهديدآميز مقامات امريكايي عليه ايران صرفا منجر به تشديد بدگماني نسبت به جديت امريكا شده و اين واقعيت را بيش از پيش آشكار ميكند كه امريكا به دنبال تكرار الگوهاي قبلي و خيانت به ديپلماسي است. پزشكيان با تاكيد بر عزم جمهوري اسلامي ايران براي دفاع همهجانبه از كيان ايران در برابر هرگونه ماجراجويي مجدد امريكا و رژيم صهيونيستي، نسبت به عواقب و پيامدهاي چنان وضعيتي براي امنيت منطقه و جهان هشدار داد. رييسجمهور همچنين تصريح كرد: جمهوري اسلامي ايران مصمم به حفظ و ارتقاي روابط با همه همسايگان از جمله كشورهاي حاشيه جنوبي خليجفارس، بر اساس حسن همجواري و احترام متقابل است و اميدوار است اين كشورها نيز با درنظر گرفتن تجارب اخير، براي تقويت صلح و امنيت منطقه بر مبناي همكاري جمعي و به دور از مداخله مخرب بازيگران فرامنطقهاي خصوصا امريكا اهتمام ورزند. شهباز شريف، نخستوزير پاكستان نيز در اين گفتوگو با اشاره به تلاشهاي كشورش براي خاتمه درگيري و برقراري صلح در منطقه، رييسجمهور كشورمان را در جريان رايزنيهاي اخير خود با كشورهاي منطقه در اين خصوص قرار داد. حضور همهجانبه دولت ددر عرصههاي مختلف براي فعاليت در عرصه داخلي و بينالمللي موضوع مهمي است كه ميتواند به جامعه اين پيام را منتقل كند كه جنگ از زواياي مختلف در حال مديريت است و تاكيد رييسجمهور بر لزوم مديريت تنشها ميتواند در صورت صداقت طرف مقابل در روزهاي آينده تصويري واضحتر پيدا كند.
