نشانههاي فرسودگي صنعت در پساجنگ
در حالي كه هنوز گرد جنگ از آسمان اقتصاد ايران فرو ننشسته، اتاق بازرگاني تهران از بحراني سخن ميگويد كه نه در ميدان نبرد، بلكه در كارخانهها، انبارها و دفاتر كسبوكار جريان دارد؛ بحراني كه اگر براي آن نسخهاي واحد نوشته نشود، زنجيره توليد كشور را دچار اختلالي عميقتر از خسارات فيزيكي خواهد كرد.
تعادل |
در حالي كه هنوز گرد جنگ از آسمان اقتصاد ايران فرو ننشسته، اتاق بازرگاني تهران از بحراني سخن ميگويد كه نه در ميدان نبرد، بلكه در كارخانهها، انبارها و دفاتر كسبوكار جريان دارد؛ بحراني كه اگر براي آن نسخهاي واحد نوشته نشود، زنجيره توليد كشور را دچار اختلالي عميقتر از خسارات فيزيكي خواهد كرد. نشانههاي «پساجنگ اقتصادي» كه حالا در صورت خسته بنگاهها پيداست؛ جايي كه اتاق تهران هشدار ميدهد خسارات ۴۰۰ واحد صنعتي، بسيار فراتر از توان بستههاي حمايتي دولت است و بدون بازنگري فوري در سياستگذاري، خطر توقف زنجيره توليد جديتر از آن چيزي است كه آمارها نشان ميدهند.
ضرورت بازنگري در نظام حكمراني اقتصادي
در سيوهشتمين جلسه هيات نمايندگان اتاق بازرگاني تهران، اعضای هيات نمايندگان اتاق بازرگاني تهران با هشدار نسبت به پيامدهاي اقتصادي جنگ اخير، بر لزوم بازنگري فوري در نظام حكمراني اقتصادي و اتخاذ راهكارهاي هماهنگ براي بازسازي واحدهاي توليدي تأكيد كردند. ارزيابيها نشان ميدهد حدود ۴۰۰ واحد صنعتي آسيب ديده و بودجه در نظر گرفتهشده دولت تنها بخشي از خسارات را پوشش ميدهد. اعضاي اتاق تهران خواستار همكاري نزديكتر دولت و بخش خصوصي، بهرهگيري از ظرفيت نهادهاي نوآور، و پرهيز از تصميمگيريهاي هيجاني در حوزههاي حساس همچون تنگه هرمز شدند تا از تبديل بحران جنگ به ركود اقتصادي جلوگيري شود.
محمود نجفيعرب، در سيو هشتمين جلسه هيات نمايندگان اتاق تهران ضمن قدرداني از مسوولان و مردم كه طي جنگ ۴۰ روزه براي حفظ كيان كشور تلاش كردند، از ضرورت توجه جدي متوليان حوزه اقتصاد به وضعيت صنايع بالادست از جمله فولاد و پتروشيمي كه مواد اوليه مورد نياز صنايع پاييندست را تامين ميكردند، سخن گفت. بر اساس اعلام اتاق تهران، او در ادامه بر لزوم اتخاذ تدابيري براي تداوم پايداري تامين اقلام اساسي تاكيد كرد و گفت كه كشور پتانسيل لازم را براي حفظ اين پايداري داراست و تحقق اين امر مستلزم افزايش همكاري و هماهنگي تصميمگيران و تصميمسازان و فعالان اقتصادي است.
رييس اتاق بازرگاني تهران، سپس با بيان اينكه اتاق تهران نيز در جهت حل و فصل مسائل فضاي كسبوكار و حمايت از صاحبان بنگاههاي اقتصادي اقداماتي را به انجام رسانده است، در ادامه گفت: براي تنظيم اسناد سياستي و ارايه آن به دولت، افزايش مشاركت انجمنها و تشكلهاي اقتصادي نيز ضروري است. در واقع لازم است با مشاركت يكديگر، مسائل و گلوگاهها را احصا كرده و با انعكاس آن به مراكز تصميمسازي عوارض جانبي حوادث پيشآمده را به حداقل برسانيم.
رييس اتاق تهران، در بخش ديگري از سخنانش، آسيبهاي وارده به واحدهاي توليدي و ساير كسبوكارها را مورد اشاره قرار داد و گفت كه ارزيابيهاي اوليه نشان ميدهد كه حدود ۴۰۰ واحد در جنگ اخير دچار خسارت شدهاند. در اين ميان دولت نيز ۸۰ همت براي جبران خسارتها در نظر گرفته است كه شامل همه بخشها شده و آسيبهاي بخش صنعت را بهطور كامل پوشش نميدهد. بنابراين ضرورت دارد كه در اين زمينه چارهانديشي صورت گيرد.
رييس اتاق تهران توجه به مسائل پساجنگ را الزامي دانست و گفت: فعالان اقتصادي در سال گذشته با مشكلات گوناگوني روبرو بودهاند كه مصائب جنگ ۱۲ روزه، چالشهاي ارزي و موضوعات مرتبط با بيمه و ماليات از جمله آنهاست. اكنون كه كشور در شرايط بحراني قرار دارد، بررسي بايدها و نبايدهاي پساجنگ در بخشهاي سياستگذاري، اقتصاد، فرهنگ و... ضروري است.
نجفي عرب با بيان اينكه رسيدگي به مسائل پساجنگ و جلوگيري از بروز بحرانهاي اقتصادي آن مسالهاي جدي است، خاطرنشان كرد: در شرايط كنوني بايد مشكلات بهصورت روزمره حل و فصل شوند و در اين مسير، مشاركت تمامي بخشها حائز اهميت است. لازم است مسائلي كه بنگاههاي اقتصادي درگير آن هستند به سرعت شناسايي شده و براي رفع آنها از طريق تعامل با بخش دولتي اقدام شود. بازنگري در نظام حكمراني اقتصادي با هدف توسعه صادرات و بازسازي كسبوكارهاي آسيبديده از جنگ اخير الزامي است.
از آسيب 40 درصدي به تهران تا تنگه هرمز
در ادامه اين جلسه، ساير اعضاي هيات نمايندگان نيز به طرح ديدگاهها و نظرات خود پرداختند؛ از جمله عباس آرگون، عضو هيات رييسه اتاق تهران با اشاره به اينكه ۴۰ درصد از آسيبها در تهران به وقوع پيوسته است، به ضرورت برقراري توازن در اختصاص تسهيلات و حمايتها اشاره كرد. مهراد عباد، عضو هياتنمايندگان اتاق تهران نيز با اشاره به اينكه آسيبهاي واردات به كسبوكارها، تنها منحصر به آسيبهاي فيزيكي نيست، گفت كه بسياري از بنگاههاي اقتصادي از جمله شركتهاي خدماتي و بازرگاني از منظر كاهش نيروي انساني و كاهش فروش نيز دچار خسارت شدهاند و نيازمند حمايت هستند .
عباد همچنين پيشنهاد كرد كه براي رسيدگي تخصصي به مشكلات صنايع آسيبديده در جنگ اخير، همكاريهايي با تشكلهاي مرتبط صورت پذيرد و از كمك آنها استفاده شود. امين مقدم ديگر عضو هياتنمايندگان اتاق تهران نيز با اشاره به آنچه كاهش شديد فروش در حوزه نساجي و پوشاك ميخواند، از ضرورت توجه به اين نوع كسبوكارها و آسيبهايي از اين دست شد.
حميدرضا صالحي، ديگر عضو هيات نمايندگان اتاق تهران با اشاره به ظرفيت معاونت علمي رياستجمهوري و صندوق نوآوري و شكوفايي توضيح داد: حمايت از بنگاههاي اقتصادي و كسبوكارهاي دانشبنيان خسارت ديده در جنگ تحميلي امريكا و اسراييل با ايران، از طريق تعامل با صندوق نوآوري و شكوفايي و ظرفيتهاي اين نهادها نيز ميسر خواهد بود. او گفت: ميتوانيم از ظرفيت اين سازمانها نيز در رفع چالشهاي اين كسبوكارها استفاده كنيم.
حسن فروزانفرد، رييس كميسيون حكمراني سازماني اتاق تهران هم به ضرورت پرهيز از تصميمگيريهاي هيجاني و توجه به فرصتها به ويژه در مورد تنگه هرمز اشاره كرد و افزود: متاسفانه برخي افراد در مورد درآمد حاصل از عوارض تنگه هرمز، هيجاني ميانديشند و عمل ميكنند. در صورتي كه اين حوزه ميتواند فرصتهايي را براي همكاريهاي بينالمللي فراهم كند. او تاكيد كرد كه بهجاي شتابزدگي و برخورد هيجاني، بهرهگيري از فرصتهاي توسعه بهخصوص براي فعالان اقتصادي اهميت دارد.
علي تقويفر، يكي ديگر از اعضاي هياتنمايندگان اتاق تهران گفت: براي بهبود شرايط و توسعه اقتصادي بيش از منابع مالي به منابع فكري و مديريتي نياز است. همچنين، دستيابي به اطلاعات و آمار دقيق ميزان خسارات كسبوكارها در جنگ رمضان لازمه تصميمگيري صحيح در اين زمينه است. علي نقيب، پيشنهاد استفاده از ظرفيت خالي ساير شركتها و همافزايي فعالان بخشخصوصي با يكديگر را مطرح كرد. اين عضو هياتنمايندگان اتاق تهران گفت: حفظ همبستگي بنگاههاي اقتصادي در بحرانها، علاوهبر تقويت روحيه همدلي منجر به ايجاد همكاريهاي جديد ميشود. پيشنهادم اين است كه كسبوكارهاي آسيبديده در جنگ براي تداوم فعاليت خود تعاملاتشان با ديگر كسبوكارها را افزايش داده و از ظرفيت خالي آنها استفاده كنند. او همچنين توصيه كرد كه براي بازسازي شركتهاي آسيبديده در اتفاقات اخير، از ظرفيت صندوق ذخيره ارزي نيز استفاده شود. در ادامه نشست، اعضاي كميسيون صنعت اتاق ايران با اشاره به ايستادگي واحدهاي توليدي در شرايط دشوار كنوني، حفظ پايداري توليد را مستلزم تسريع در تأمين مواد اوليه، صدور مجوز واردات مواد اوليه به خصوص در حوزه پتروشيمي به واحدهاي توليدي و بازرگاني معتبر، كنار گذاشته شدن بوروكراسيهاي معمول و تامين سرمايه در گردش توليدكنندگان دانستند و خواستار شدند تسهيلات علاوه بر بنگاههايي كه مستقيما تحت تاثير تخريب ناشي از حملات قرار گرفتهاند، به همه بنگاههاي تعلق بگيرد؛ چراكه همه بنگاههاي اقتصادي تحت تاثير شرايط جنگي بودهاند.
تأكيد بر دو اصل حفظ اشتغال و رشد اقتصادي، آزادسازي واردات مواد اوليه و ماشينآلات آزاد، حذف برخي موانع و عوارض ناشي از برخي بخشنامهها و دستورالعملهاي نامتناسب با شرايط جنگي، از ديگر محورهاي مورد اشاره از سوي فعالان اقتصادي در اين نشست بود.
پيمان يزدانبخش، دبير كميته خودرو و قطعات كميسيون صنعت اتاق ايران نيز با اشاره به آسيب ديدن صنعت خودرو در پي حملات دشمن به صنايع فولاد و پتروشيمي، گفت: صنايع بزرگتر به دنبال واردات فولاد هستند و مذاكراتي هم براي واردات انجام شده است.
او با تأكيد بر اينكه بايد واردات بدون منشأ ارز را در دستور كار قرار دهيم، افزود: نظام توزيع نيز دوباره به سمت سهميهبندي حركت كند و عرضه در بورس بايد مديريتشده ادامه پيدا كند.
اين فعال صنعتي ادامه داد: عرضهكنندگاني كه ارزهاي صادراتي خوبي در اختيار دارند، بايد مواد اوليه مورد نياز را وارد كنند. نكته مهم آن است كه فقط مواد مورد نياز واقعي وارد شود، نه اقلامي كه در داخل توليد ميكنيم يا كالاهاي نهايي.
اولويتبندي تأمين مواد اوليه
همراستا با اين نشست؛ اعضاي كميسيون صنعت اتاق ايران هم بر لزوم تسريع در تأمين مواد اوليه، تسهيل واردات بهويژه در حوزه پتروشيمي، حذف بروكراسيهاي اداري و تأمين سرمايه در گردش توليدكنندگان تأكيد كردند. آنها خواستار ارايه تسهيلات به همه بنگاههاي اقتصادي، نه فقط آنهايي كه مستقيما تحت تأثير حملات قرار گرفتهاند، شدند، زيرا معتقدند شرايط جنگي بر همه بنگاهها اثرگذار بوده است. محورهاي ديگر مورد اشاره شامل حفظ اشتغال و رشد اقتصادي، آزادسازي واردات مواد اوليه و ماشينآلات، حذف موانع ناشي از بخشنامهها و دستورالعملهاي نامتناسب با شرايط جنگي بود. پيمان يزدانبخش دبير كميته خودرو و قطعات كميسيون صنعت اتاق ايران با اشاره به آسيب صنعت خودرو از حملات به صنايع فولاد و پتروشيمي، بر لزوم واردات بدون منشأ ارز، بازگشت نظام توزيع به سمت سهميهبندي و مديريت عرضه در بورس تأكيد كرد. او همچنين پيشنهاد داد عرضهكنندگاني كه ارز صادراتي دارند، مواد اوليه مورد نياز را وارد كنند، اما فقط مواد ضروري و نه اقلامي كه مشابه آنها در داخل توليد ميشود.
محمد ايراني رييس اتاق قم با بيان اينكه همچنان در شرايط جنگ تحميلي هستيم، بر اثرات رواني بلندمدت اين وضعيت و لزوم نگاه بلندمدت براي شناسايي و رفع مشكلات تأكيد كرد. وي همچنين خواستار يكپارچهسازي آمار صنايع در سراسر كشور براي شناسايي دقيق نيازها و ارايه راهكارهاي متناسب با شرايط هر بخش شد، زيرا تجويز يك راهكار واحد براي جبران خسارتها در همه حوزهها موثر نيست. فرشچيان رييس كميسيون واردات اتاق ايران هم بر ضرورت هماهنگي كامل دولت و بخش خصوصي براي شناسايي مشكلات و برنامهريزي مشترك تأكيد كرد.
ابوالفضل روغني دبيركل اتاق ايران در جمعبندي نشست، بر پيگيري مطالبات واحدهاي صنعتي با رويكرد كارشناسي و آمادگي براي دوران پس از جنگ تأكيد كرد. وي از اولويتبندي تأمين مواد اوليه با همكاري دولت و بخش خصوصي خبر داد و گفت دولت از پيشنهادهاي بخش خصوصي استقبال ميكند. او همچنين بر نقش اتاق ايران به عنوان مشاور سه قوه با اطلاعات كامل از حوزههاي اقتصادي و پيگيري جدي همكاري با دولت در اين شرايط ويژه تأكيد كرد.آريا حقيقي، رييس كميسيون صنعت اتاق ايران هم در اظهاراتي، آنچه اهميت دارد را شناسايي دقيق داشتهها و قسمتهاي آسيبديده، پيش از هرگونه تصميمگيري و برنامهريزي عنوان كرد و افزود: بايد به كمك هم در كوتاهترين زمان ممكن روند توليد را به دوران پيش از جنگ برگردانيم و از هرگونه اقدام غيرمنسجم به ويژه در اين روزها پرهيز نماييم.
