روز خوش صندوق‌هاي درآمد ثابت‌

بيش از 50 روز است كه بازار سهام تعطيل است و بنا بر اعلام سازمان بورس اين تعطيلي در هفته جاري نيز ادامه دارد. شرايط بحران و جنگي باعث شد كه بورس تهران از 9 اسفند 1404 تا به امروز تعطيل شود. البته اين تعطيلي مزايا و معايب بسياري به همراه داشت؛ اما مهم‌ترين مزيت آن را مي‌توان تغيير استراتژي معامله‌گران و همچنين حفظ سرمايه‌ها در بازار سهام دانست. 

سرمايه‌گذاري در بورس همواره ريسك‌هاي خاص خود را در پي دارد و اين ريسك‌ها حتي در ميان‌مدت برخي سرمايه‌گذاران بورسي را فراري داده است، اما در مقابل بسياري از سرمايه‌گذاران به واسطه اين ريسك وارد بورس شده‌اند و به گفته خود سودهاي قابل‌توجهي نيز دريافت كرده‌اند. باتجربه اين شرايط، وضعيت اين روزهاي بازار سرمايه به واسطه تجربه جنگ متفاوت شده، بررسي‌ها نشان مي‌دهد كه در حال حاضر بسياري از سرمايه‌گذاران به سمت ابزارهاي كم‌ريسك متمايل شده‌اند و به‌نوعي سرمايه‌هاي خود را وارد اين حوزه در بورس كرده‌اند. 

همان‌طور كه گفته شد در حال حاضر معاملات سهام تعطيل است و در مقابل ابزارهاي كم‌ريسك چون صندوق‌هاي درآمد ثابت و طلا و نقره معامله مي‌شوند. بررسي‌ روند معاملات نشان مي‌دهد كه صندوق‌هاي درآمد ثابت بيشترين جذب پول حقيقي را داشته باشد؛ اما در مقابل صندوق‌هاي طلا نوسان بيشتري را تجربه كرده‌اند و حتي با خروج نقدينگي نيز مواجه بوده‌اند.  برخي كارشناسان عقيده دارند كه توقف معاملات بازار سهام و محدودكردن آن باعث شده كه اين بازار كاركرد اصلي خود را از دست دهد و نقدشوندگي اين بازار به مخاطره بيفتد. به بيان ساده‌تر، كارشناسان عقيده دارند كه بسته‌بودن بازار سهام هويت اين بازار يعني نقدشوندگي را به خطر انداخته و اين موضوع باعث مي‌شود كه پس از بازگشايي بازار سرمايه‌ها از بازار خارج شوند. در مقابل نيز گروهي از كارشناسان معتقدند كه بورس يك بازار ريسك‌پذير است و در شرايط خاص اغلب بورس‌هاي دنيا معاملات خود را متوقف مي‌كنند و اين توقف چندان دور از انتظار نبوده و نيست و حتي ابزارهايي در اين شرايط كاربرد دارند كه كم‌ريسك باشند همانند صندوق‌ها. حال اين روزها نيز شاهد معاملات صندوق‌ها هستيم. نكته اساسي اينجاست كه بسياري از سرمايه‌گذاران از صندوق‌هاي طلا در مقايسه با صندوق‌هاي درآمد ثابت ريسك بيشتري دارد فاصله گرفته‌اند و اغلب، سرمايه‌هاي خود را وارد اين صندوق‌ها كرده‌اند كه بتوانند در روزهاي جنگي نيز كسب سود كنند.

    صندوق‌ها در يك نگاه

معاملات روز شنبه در بازار سرمايه در صندوق‌هاي درآمد ثابت در حالي به پايان رسيد كه اين بازار كم‌ريسك بار ديگر توانست بخش قابل‌توجهي از نقدينگي سرمايه‌گذاران را به خود جذب كند. ارزش معاملات اين گروه به بيش از ۱۸ همت رسيد و ورود ۴۵۸ ميليارد تومان پول حقيقي نيز در پايان روز، نشان‌دهنده حفظ جايگاه صندوق‌هاي درآمد ثابت به عنوان يكي از مقاصد مطمئن‌تر سرمايه‌گذاري براي فعالان خرد بازار بود. اين روند در شرايطي شكل گرفت كه بازار ارز نيز روز پرخبر و متفاوتي را تجربه كرد و قيمت دلار آزاد به زير ۱۵۰ هزار تومان نزول كرد.

بررسي‌ها نشان مي‌دهد قيمت دلار در بازار آزاد در محدوده ۱۴۸ تا ۱۴۶ هزار تومان معامله شد. برخي فعالان بازار افت نرخ ارز را عاملي مي‌دانند كه مي‌تواند بخشي از سرمايه‌گذاران را به سمت ابزارهاي مالي مطمئن‌تر مانند صندوق‌هاي درآمد ثابت هدايت كند، چرا كه كاهش انتظارات تورمي معمولابا افزايش تمايل به سرمايه‌گذاري در دارايي‌هاي كم‌ريسك همراه است.

در ابتداي معاملات، گروه صندوق‌هاي درآمد ثابت با حجم ۶۶.۳ ميليون واحد و ارزش ۱۶۴.۱ ميليارد تومان فعاليت خود را آغاز كرد. اين ارقام تاييد مي‌كند كه اين بخش از بازار همچنان از اقبال بالاي سرمايه‌گذاران برخوردار است و نقدشوندگي قابل توجهي دارد. سرانه خريد حقيقي‌ها ۷۰.۵ ميليون تومان و سرانه فروش آنها ۷۱.۶ ميليون تومان ثبت شد؛ اختلاف ناچيزي كه نشان از تعادل نسبي رفتار حقيقي‌ها دارد.

گرچه نسبت خريدار به فروشنده حقيقي در سطح منفي ۱.۰۲ قرار داشت، اما ورود ۶.۶ ميليارد تومان پول حقيقي در دقايق ابتدايي معاملات نشان مي‌داد كه همچنان جريان ورود نقدينگي حقيقي ادامه دارد. اين رفتار معمولا زماني مشاهده مي‌شود كه سرمايه‌گذاران ديدگاه مثبت‌تري نسبت به بازدهي پايدار و كم‌ريسك داشته باشند. 

در ساعت 9:39، خروج بيش از ۸۲ ميليارد تومان پول حقيقي از صندوق‌هاي درآمد ثابت به ثبت رسيد. نكته مهم در اين ميان، اختلاف قابل توجه بين صندوق‌ها بود. صندوق «فيروزا» با بيش از ۳۷ ميليارد تومان بيشترين خروج پول حقيقي را تجربه كرد؛ در مقابل صندوق «كيان» شاهد ورود بيش از ۶۷ ميليارد تومان پول حقيقي بود. اين اختلاف معنادار نشان مي‌دهد كه سرمايه‌گذاران نه‌تنها نگاه كلي به بازار دارند، بلكه عملكرد و مديريت صندوق‌ها نيز براي آنان تعيين‌كننده است.

در ساعت 10:16 روند معاملاتي نشان داد كه حقيقي‌ها با ۸۴۶۶ خريدار و ارزشي بالغ بر ۱۶۲۹.۵ ميليارد تومان حدود ۴۶.۵ درصد سمت خريد را به خود اختصاص داده‌اند. ارزش فروش حقيقي‌ها نيز با ۱۶۹۴.۳ ميليارد تومان سهم ۴۸.۳۳ درصدي را رقم زد. اين آمار نشان مي‌دهد حقيقي‌ها در سمت فروش كمي فعال‌تر بودند، اما همچنان وزن قابل توجهي در خريد داشتند. در مقابل، حقوقي‌ها حضوري پررنگ‌تر ثبت كردند. با ۱۸۴۸.۲ ميليارد تومان خريد و ۱۵۲ خريدار، بيش از ۵۲.۷ درصد سمت خريد را در اختيار گرفتند. در بخش فروش نيز ۱۷۸۳.۴ ميليارد تومان فروش توسط حقوقي‌ها انجام شد كه سهم ۵۰.۸۷ درصدي را نشان مي‌دهد. اين ارقام تاييد مي‌كند كه حقوقي‌ها نه‌تنها در بازار نقش حمايتي داشتند، بلكه به نوعي تعيين‌كننده روند نقدينگي نيز بودند. در ساعت 10:56 مجموع ارزش سفارشات خريد صندوق‌هاي درآمد ثابت به ۴۵ همت و فروش به ۵.۹ همت رسيد؛ اختلافي كه نشان‌دهنده سنگيني تقاضا نسبت به عرضه بود. در همين زمان ورود پول حقيقي از مرز ۹۳ ميليارد تومان عبور كرد و نشان داد كه سرمايه‌گذاران خرد با وجود نوسانات ساعتي همچنان نگاه مثبت خود را حفظ كرده‌اند. با گذشت زمان و نزديك شدن به نيمه معاملات، در ساعت 11:36 ورود پول حقيقي از ۲۸۰ ميليارد تومان فراتر رفت. حجم معاملات نيز به ۳ ميليارد واحد و ارزش آن به ۷.۳ همت رسيد. رشد مداوم جريان پول حقيقي در اين ساعات مي‌تواند نشانه‌اي از استراتژي خريد پله‌اي سرمايه‌گذاران خرد تلقي شود. در پايان معاملات روز شنبه، صندوق‌هاي درآمد ثابت با حجم ۶.۸ ميليارد واحد و ارزش ۱۸,۱۵۸.۵ ميليارد تومان به كار خود پايان دادند؛ رقمي كه اين گروه را در جايگاه يكي از ارزشمندترين بخش‌هاي بازار روز قرار داد. بررسي رفتار حقيقي‌ها نشان داد سرانه خريد ۲۳۴.۱ ميليون تومان و سرانه فروش ۲۳۲ ميليون تومان تقريبا برابر بوده است. نسبت خريدار به فروشنده حقيقي ۱.۰۱ نيز دقيقا اين تعادل را تاييد مي‌كند.

با وجود اين، ورود ۴۵۷.۹ ميليارد تومان پول حقيقي در پايان معاملات، مهم‌ترين نكته روز بود؛ موضوعي كه نشان مي‌دهد با وجود تمام نوسانات درون‌روزي، جريان كلي نقدينگي حقيقي مثبت و رو به رشد بوده است. در بخش حقيقي و حقوقي، حقيقي‌ها با ۲۵۶۳۳ خريدار و ۶۰۰۱.۱ ميليارد تومان خريد حدود ۳۳ درصد سهم سمت خريد را به خود اختصاص دادند. در سمت فروش نيز با ۵۵۴۳.۲ ميليارد تومان حدود ۳۰.۵ درصد فروش را رقم زدند.

در مقابل، حقوقي‌ها به‌طور محسوسي فعال‌تر بودند. آنها با خريد ۱۲,۱۶۵.۵ ميليارد توماني بيش از ۶۷ درصد خريدهاي روز را انجام دادند و با فروش ۱۲,۶۲۳.۴ ميليارد توماني، حدود ۶۹.۵ درصد سمت فروش را در اختيار داشتند. اين حجم از مشاركت حقوقي‌ها نشان‌دهنده اهميت و وزن بالاي اين بخش در هدايت جريان نقدينگي روز شنبه بود.

روز شنبه را مي‌توان روز پرخبري براي ابزارهاي بازار سرمايه به حساب آورد و اين پرخبري باعث شد كه روند معاملات نيز به صورت قابل توجهي تغيير داشته باشد و سرمايه‌ها دوباره به بازار سرمايه بازگردد. در روز مذكور نرخ دلار و طلا روند كاهشي را تجربه كرد و در مقابل شاهد آن بوديم كه صندوق‌هاي درآمد شرايط بهتري داشتند و توانستند دوباره پناهگاه امن نقدينگي شوند.