انجماد كمسابقه در بازار خودرو
بازار خودرو ايران زير فشار همزمان كاهش توليد، توقف نسبي واردات و رشد ريسكهاي اقتصادي وارد عميقترين ركود پنجسال اخير شده است. همزمان با افت قدرت خريد خانوار و بيثباتي ناشي از تنشهاي منطقهاي، معاملات به حالت انجماد درآمده و نقدشوندگي خودرو به عنوان يك دارايي سرمايهاي كاهش محسوسي يافته است.
تعادل|
بازار خودرو ايران زير فشار همزمان كاهش توليد، توقف نسبي واردات و رشد ريسكهاي اقتصادي وارد عميقترين ركود پنجسال اخير شده است. همزمان با افت قدرت خريد خانوار و بيثباتي ناشي از تنشهاي منطقهاي، معاملات به حالت انجماد درآمده و نقدشوندگي خودرو به عنوان يك دارايي سرمايهاي كاهش محسوسي يافته است. كارشناسان ميگويند در چنين فضايي كه عرضه محدود و آينده بازار نامطمئن است، نميتوان انتظار داشت نيمه نخست سال شبيه سال گذشته باشد؛ بازاري كه كند، كمعمق و پرريسك پيش ميرود. نتيجه اين شرايط آن است كه تعداد خريداران واقعي بسيار كمتر از فروشندگان شده و خودرو ديگر مانند گذشته يك دارايي با نقدشوندگي بالا نيست.
وضعيت بازار خودرو در نيمه پيش رو
بازار خودرو در وضعيت «انجماد» قرار گرفته؛ يعني بهدليل شرايط جنگي و بيثباتي، تعادل عرضه و تقاضا بههم خورده است. توليد خودرو كاهش يافته و عرضه محدود شده؛ همين موضوع بازار را راكد كرده است. ريسكهاي اقتصادي و آينده مبهم باعث شده بسياري از خريداران نقدينگي خود را نگه دارند و از خريد خودرو منصرف شوند. سرمايهگذاران و دلالان نيز كمتر وارد بازار ميشوند چون فضاي بازار قابل پيشبيني نيست. توليد خودروهاي داخلي ممكن است كاهش جدي داشته باشد و همين موضوع توجه فعالان بازار را بيشتر به اين بخش جلب كرده است.
از طرفي، وضعيت خودروهاي وارداتي نامشخص است؛ بهدليل ابهام در منابع واردات و محدوديت ارزي، احتمالا حجم واردات در نيمه نخست سال بسيار كمتر از سال قبل خواهد بود. به خريداران خودروهاي وارداتي توصيه ميشود فقط سراغ خودروهايي بروند كه بهصورت فيزيكي در كشور موجود است و نه سفارشهاي آينده. قيمت خودروهاي وارداتي بهدليل تغيير نرخ ارز گمركي افزايش يافته و فقط كساني كه واقعا نياز دارند ممكن است با همين قيمتها خريد كنند. بهطور كلي نبايد انتظار داشت بازار خودرو در ششماهه نخست سال شبيه سال قبل باشد؛ بازار همچنان كند، كمعمق و پرريسك خواهد بود.
بابك صدرايي كارشناس بازار خودرو نيز با صحه گذاشتن بر اين گزاره، معتقد است كه بازار در وضعيت ركودي قرار دارد و هر ميزان تقاضايي كه شكل بگيرد عمدتا به سمت خودروهايي ميرود كه در حال حاضر در كشور موجود هستند. در اين ميان، گروه كوچكي نيز پيشبيني ميكنند كه روند فعلي ميتواند باعث افزايش بيشتر قيمت خودرو شود، بنابراين ممكن است تحرك محدودي در بازار ايجاد شود. البته به گفته او، اين حركت اما بسيار جزئي است و نميتوان از افزايش قابل توجه تقاضا صحبت كرد. در نتيجه خودروهاي موجود ممكن است بهتدريج و حتي با قيمتهاي جديد به فروش برسند، اما سطح تقاضا نسبت به گذشته بهطور محسوسي كمتر خواهد بود.
ارزش بازار خودرو در بخشهاي مختلف متاثر از يكديگر است
صدرايي ميگويد: ارزش بازار خودرو در بخشهاي مختلف اعم از خودروهاي توليد داخل، مونتاژي و وارداتي تا حد زيادي متاثر از يكديگر است. زماني كه افزايش قيمت رخ ميدهد، معمولا همه اين بخشها بهطور همزمان تحت تاثير قرار ميگيرند و در صورت كاهش قيمت نيز همين روند به شكل مشابهي مشاهده ميشود.
او به تجارت نيوز گفته است: در هر بخش از بازار، چه خودروهاي ارزانقيمت، چه خودروهاي ميانرده و چه خودروهاي گرانقيمت، هم مصرفكنندگان واقعي و هم فعالان بازار حضور دارند و در شرايط مختلف بازار فعاليت خود را ادامه ميدهند. در شرايط فعلي نيز برخي فعالان بازار با ارزيابي شرايط اقتصادي و فضاي جنگي تصميم ميگيرند وارد بازار شوند. گروهي ممكن است هر خودرويي را كه در بازار موجود است خريداري كنند تا ارزش سرمايه خود را حفظ كنند و در آينده با قيمت بالاتر بفروشند. در مقابل، برخي ديگر نيز به اين دليل اقدام به خريد ميكنند كه نگران افزايش بيشتر قيمتها هستند.
صدرايي تاكيد كرده كه با اين حال، حجم تقاضا نسبت به مدت مشابه در سال گذشته يا حتي دو سال قبل بهمراتب كمتر شده، زيرا ريسكهاي اقتصادي افزايش يافته است. با وجود اين، ايران جمعيتي حدود ۹۰ ميليون نفر دارد و با توجه به اين مساله حجم معاملات هيچگاه به صفر مطلق نميرسد. حتي در شرايط دشوار نيز بخشي از جامعه بر اساس نياز يا شرايط اقتصادي خود اقدام به خريد خودرو ميكند .
اين فعال بازار خودرو بر اين باور است كه نميتوان از ركود مطلق سخن گفت، اما در مجموع بازار در وضعيت ركودي قرار دارد. بسياري از افراد ترجيح ميدهند نقدينگي خود را نگه دارند و خريد نكنند، اما از سوي ديگر عرضه خودرو نيز نسبت به سال گذشته محدودتر شده و تعداد خودروهاي موجود در بازار كمتر است. بنابراين همين موجودي كمتر ميتواند هدف خريداراني قرار گيرد كه يا به قصد سرمايهگذاري وارد بازار ميشوند يا بهدليل نگراني از افزايش بيشتر قيمتها تصميم به خريد ميگيرند.
بازار خودرو متعادل يا بيمشتري؟
در همين حال و در روزهاي پاياني بازار خودرو بار ديگر با فهرستي از قيمتهاي جديد مواجه شد كه نشان ميدهد برخلاف شرايط جنگي كه بر كشور حاكم بود اما قيمتها در بازار خودرو آنطور كه انتظار ميرفت با افزايش چنداني واجه نشدند؛ با اين حال بررسي قيمت محصولات ايرانخودرو و سايپا حكايت از آن دارد كه تقريبا هيچ خودروي اقتصادي زير يك ميليارد تومان باقي نمانده و حتي مدلهاي پايه نيز وارد بازه قيمتي بالا شدهاند.
در بخش ايرانخودرو، سورن پلاس با موتور XU7P به قيمت حدود ۱.۴ ميليارد تومان و نسخه فول آن به ۱.۵ ميليارد تومان رسيده است. اين ارقام نشان ميدهد كه حتي خودروهاي مبتني بر پلتفرمهاي قديمي نيز ديگر در دسته خودروهاي «اقتصادي» قرار نميگيرند. دنا پلاس ۶ دندهاي با قيمت ۱.۸ ميليارد تومان و نسخه توربو اتوماتيك آپشنال با قيمت ۲.۱۵ ميليارد تومان، در جايگاه خودروهاي ميانرده داخلي قرار گرفتهاند كه عملاً به سطح قيمتي خودروهاي وارداتي اقتصادي نزديك شدهاند. در خانواده پژو ۲۰۷ نيز نسخه موتور TU3 با ۱.۴۵ ميليارد تومان، مدل دندهاي پانوراما با ۱.۸۹ ميليارد تومان و نسخه اتوماتيك با ۱.۹۸ ميليارد تومان عرضه ميشوند.
در محصولات خانواده تارا نيز شاهد بازه قيمتي ۱.۷ تا ۲.۰۹ ميليارد تومان هستيم. نسخه اتوماتيك V4 LX به مرز ۲.۱ ميليارد تومان رسيده كه اين خودرو را در رده قيمتي دنا پلاس توربو قرار ميدهد. همچنين خودروي ريرا با قيمت ۲.۷۵ ميليارد تومان به عنوان گرانترين محصول اين ليست، وارد رقابت با خودروهاي نيمهلوكس بازار شده است. در سوي ديگر بازار، سايپا، ساينا S با ۹۶۰ ميليون تومان و كوييك SR با ۹۵۰ ميليون تومان عملاً مرز يك ميليارد تومان را لمس كردهاند. شاهين اتوماتيك G با ۱.۸ ميليارد تومان و شاهين GL با ۱.۵۸ ميليارد تومان نشان ميدهد كه اين خانواده نيز فاصله زيادي با مفهوم خودروي اقتصادي پيدا كرده است.
در محصولات جديدتر سايپا مانند اطلس، قيمتها بين ۱.۷ تا ۱.۷۸ ميليارد تومان قرار گرفتهاند. همچنين سهند دندهاي با ۱.۰۳ ميليارد تومان و نسخه اتوماتيك آن با ۱.۳۷ ميليارد تومان، پايينترين بازه قيمتي جدول را تشكيل ميدهند، هرچند حتي اين ارقام نيز براي بخش بزرگي از جامعه بالاست.به گزارش خبرگزاري مهر، در مجموع در حالي كه برخي تحليلها از تأثير شرايط سياسي و افزايش انتظارات تورمي بر بازارها حكايت داشت، قيمتهاي جديد خودروهاي داخلي نشان ميدهد بازار در اين مقطع واكنش شديدي به اين فضا نشان نداده است. ثبات نسبي در اغلب مدلها و تغييرات محدود در بازههاي قيمتي، از آرامش نسبي سمت عرضه و تقاضا حكايت دارد؛ موضوعي كه ميتواند به معناي انتظار فعالان بازار براي روشنتر شدن شرايط كلان اقتصادي در روزهاي آينده باشد.
