بورس در انتظار آرامش
محمدرضا برگي، كارشناس بازار سرمايه، در گفتوگو با خبرنگار اقتصادي باشگاه خبرنگاران جوان، با اشاره به تحولات اخير و شرايط ويژه كشور طي چهلويك روز گذشته، توضيح داد كه بازار سهام دقيقاً از نخستين لحظات آغاز جنگ تعطيل شد. به گفته او، اين تصميم از نظر زمانبندي و دقت اجرايي، كاملاً بهموقع و حرفهاي بود و هيچ تأخيري در اجراي آن وجود نداشت.
محمدرضا برگي، كارشناس بازار سرمايه، در گفتوگو با خبرنگار اقتصادي باشگاه خبرنگاران جوان، با اشاره به تحولات اخير و شرايط ويژه كشور طي چهلويك روز گذشته، توضيح داد كه بازار سهام دقيقاً از نخستين لحظات آغاز جنگ تعطيل شد. به گفته او، اين تصميم از نظر زمانبندي و دقت اجرايي، كاملاً بهموقع و حرفهاي بود و هيچ تأخيري در اجراي آن وجود نداشت. اكنون پس از گذشت بيش از يك ماه، بحث اصلي اين است كه آيا شرايط براي بازگشايي بازار سهام مهيا شده يا خير و اگر نه، چه الزاماتي بايد فراهم شود. او در ابتداي تحليل خود بر يك اصل بنيادين تأكيد كرد: بازگشايي بازار، يك تصميم كاملاً حساس و چندبُعدي است و نميتوان آن را صرفاً براساس فشارهاي بيروني، انتظارات مقطعي يا هيجانات اجتماعي اتخاذ كرد. از نظر برگي، تا زماني كه يك اطمينان قابلقبول، هرچند نسبي در سطوح عالي تصميمگيري كشور نسبت به پايانيافتن درگيريها و عدم تكرار مجدد آن در كوتاهمدت شكل نگيرد، هرگونه اقدام براي بازگشايي بازار ميتواند تبعات سنگين و غيرقابلپيشبيني داشته باشد. او توضيح داد: «در شرايطي كه احتمال بازگشت تنشها، شكنندگي فضاي سياسي ـ امنيتي و ناپايدار بودن آتشبس همچنان جدي است، نميتوان انتظار داشت بازار سرمايه بدون نگراني فعال شود. چنين اقدامي منطقي نيست و ميتواند فشار بيشتري بر سهامداران، بهويژه سهامداران خرد وارد كند.» برگي ادامه داد: «بحث بازگشايي بازار بايد با حضور و بررسي دقيق مقامات ارشد كشور صورت گيرد. بازار سرمايه به دليل وابستگي گسترده به فضاي اقتصادي و امنيتي، نيازمند يك دوره آرامش نسبي است. اگر كشور وارد فاز ثبات ميانمدت شود، آنوقت ميتوان درباره بازگشايي صحبت كرد. اما در شرايط فعلي، شخصاً كاملاً مخالف بازگشايي هستم؛ زيرا هنوز به نقطه اتكاي لازم نرسيدهايم و بايد زمان بيشتري بگذرد.» اين كارشناس در بخش ديگري از گفتوگو، با اشاره به خسارتهايي كه طي اين دوره جنگ به برخي شركتها وارد شده، اظهار كرد كه شدت آسيبها يكسان نيست و نميتوان به چند گزارش غيررسمي يا اظهارنظرهاي پراكنده مديران شركتها در رسانهها بسنده كرد. او تأكيد كرد كه بخش عمدهاي از اطلاعات منتشرشده تاكنون رسمي نيست و براي تصميمگيري درباره بازگشايي، نياز به دادههاي دقيق و مستند وجود دارد. او توضيح داد: «شركتهاي بورسي و فرابورسي مكلف هستند مطابق شرايط ويژه كشور، افشاي رسمي و كامل خود را در سامانه كدال منتشر كنند. اينكه مهلت زماني اين افشا چه مدت باشد، بايد توسط مديران سازمان بورس تعيين شود. اما اصل موضوع اين است كه نميتوان بدون اعلام شفاف و ثبتشده، در مورد سرنوشت بازار تصميم گرفت.» يكي از نكات مهمي كه برگي بر آن تأكيد كرد، موضوع زنجيره ارزش در توليد و اثرات چندلايه جنگ بر اين زنجيره است. او گفت: «وقتي يك شركت دچار آسيب ميشود، به اين معنا نيست كه فقط همان شركت زيان ديده است. ممكن است شركتهاي بالادستي كه مواد اوليه را تأمين ميكردند، يا شركتهاي پاييندستي كه مشتري محصولات آن شركت بودند، نيز بهصورت مستقيم يا غيرمستقيم تحت تأثير قرار گرفته باشند. بنابراين همه شركتها بايد در بازه زماني مشخصشده توسط سازمان بورس، افشاي دقيق و رسمي درباره ميزان و نوع آسيبها منتشر كنند.» او مثال زد: «اگر شركت آسيبديده خريدار مواد اوليه يك شركت ديگر بوده باشد، از اين پس خريدي انجام نميدهد و اين موضوع ميتواند شركت فروشنده را وارد بحران كند. برعكس، اگر محصولش را به شركت ديگري ميفروخته و اكنون توليد يا ارسال آن متوقف شده باشد، آن شركت نيز با مشكل تامين مواجه ميشود. بنابراين حتي شركتهايي كه آسيب مستقيم نديدهاند، اما در زنجيره اين ارتباطات هستند، بايد اطلاعات دقيق منتشر كنند تا سرمايهگذاران در شرايطي شفاف و برابر تصميم بگيرند.» برگي در ادامه سخنان خود به تجربه حمايت از بازار در جنگ دوازدهم اشاره كرد. او يادآور شد كه در آن دوره نيز با استفاده از صندوق تثبيت بازار سرمايه منابع قابلتوجهي به بازار تزريق شد و طي پنج روز معاملاتي، تقريباً تمام صفهاي فروش جمعآوري شد. به گفته او، روشن است كه در زمان بازگشايي مجدد نيز چنين تمهيداتي پيشبيني خواهد شد؛ اما بايد برنامهريزي اين حمايتها دقيق باشد و همزمان با افشاي اطلاعات شركتها انجام شود تا نتايج بهتري داشته باشد. او درباره نحوه بازگشايي بازار توضيح داد كه تنظيم دامنه نوسان و حجم مبنا نقش بسيار مهمي دارد. بازار سرمايه ايران طي سالهاي مختلف دامنههاي مثبت و منفي يك، دو، سه، پنج و هفت درصد را تجربه كرده و اغلب اين دامنهها متقارن بودهاند. با اين حال، از نظر او يكي از ايرادات اساسي در سالهاي اخير، عدم توجه كافي به افزايش تدريجي دامنه نوسان بوده است. به باور او، بازار ظرفيت ورود به دامنههاي گستردهتر را داشته، اما كمتر به آن پرداخته شده است. او يادآور شد كه «بازار در دورههايي دامنه مثبت و منفي هفت درصد را نيز تجربه كرده است. قرار بود نحوه بازگشايي شركتهاي آسيبديده و واكنش بازار بهطور دقيق رصد شود، اما اين موضوع نيازمند بررسي تخصصي است و نبايد عجولانه تصميمگيري كرد.» اين كارشناس با اشاره به ماهيت ذاتي بازار سهام گفت: «ريسكپذيري جزو ماهيت بازار سرمايه است. هر سرمايهگذاري، چه حقيقي و چه حقوقي، با آگاهي از ريسك وارد بازار شده و ريسك جنگ نيز بخشي از همين مجموعه ريسكهاست. طبيعي است كه كاهش ارزش داراييها در چنين شرايطي وجود داشته باشد. اما نكته مهم اين است كه نبايد شركتهايي كه سهامشان قرار است بازگشايي شود، ناديده گرفته شوند. تصميمات بايد طوري باشد كه منافع سهامداران خرد در اولويت قرار گيرد و از آسيبهاي بيشتر جلوگيري شود.» او در پايان سخنان خود تأكيد كرد: «بازگشايي بازار سهام تصميمي نيست كه در يكي دو جلسه اتخاذ شود. اين موضوع نيازمند بررسي همهجانبه، جمعآوري اطلاعات رسمي، تحليل اثرات مستقيم و غيرمستقيم جنگ بر شركتها و در نهايت اتخاذ سياستهاي حمايتي متناسب است. تنها در چنين شرايطي ميتوان اميدوار بود كه بازگشايي بازار كمترين آسيب و بيشترين كارايي را داشته باشد.»
