حركت بورس بر مدار خبر
بازار سرمايه در هفتههاي اخير شاهد تحولات قابل توجهي در حوزه صندوقهاي درآمد ثابت و صندوقهاي كالايي بوده است؛ صنايعي كه پس از بازگشايي دوباره در شرايط ملتهب ناشي از تحولات منطقهاي، بار ديگر به محور توجه سرمايهگذاران تبديل شدهاند.
بازار سرمايه در هفتههاي اخير شاهد تحولات قابل توجهي در حوزه صندوقهاي درآمد ثابت و صندوقهاي كالايي بوده است؛ صنايعي كه پس از بازگشايي دوباره در شرايط ملتهب ناشي از تحولات منطقهاي، بار ديگر به محور توجه سرمايهگذاران تبديل شدهاند. بر اساس آخرين دادههاي موجود، در بازار حدود ۸۹ تا ۹۰ صندوق درآمد ثابت فعال هستند كه مجموع ارزش داراييهاي آنها به حدود ۷۰۰ هزار ميليارد تومان ميرسد. در كنار اين گروه، صندوقهاي كالايي نيز بخش مهمي از بازار را تشكيل ميدهند. صندوقهاي طلا، نقره، انرژي و صندوقهاي مبتني بر محصولات كشاورزي مانند زعفران، در مجموع ۳۴ صندوق را شامل ميشوند كه ارزش داراييشان حدود ۵۶ هزار ميليارد تومان برآورد شده است. به اين ترتيب، مجموع ارزش دارايي تحت مديريت اين دو دسته از صندوقها چيزي در حدود ۱۱۰۰ هزار ميليارد تومان است؛ رقمي قابل توجه كه نقش تعيينكننده آنها را در ساختار مالي بازار سرمايه نشان ميدهد. بازگشايي اين صندوقها پس از آغاز تنشهاي منطقهاي يكي از سريعترين و موفقترين اقدامات سازمان بورس ارزيابي ميشود؛ اقدامي كه به گفته فعالان بازار توانست ثبات نسبي را به جريان معاملات بازگرداند و ابزارهاي مالي مورد نياز سرمايهگذاران را به سرعت در دسترس قرار دهد. با وجود اين، معاملات صندوقهاي درآمد ثابت و صندوقهاي كالايي همچنان تحت تاثير مستقيم خبرها و انتظارات سياسي و اقتصادي قرار دارند و نوسانات آنها بيش از هميشه به تحولات بيروني وابسته شده است. صندوقهاي درآمد ثابت بهطور سنتي كمريسكترين ابزارهاي بازار سرمايه محسوب ميشوند و نوسان قيمت آنها عمدتا ناشي از تغييرات ارزش داراييهاي مالي پايه است. با اين حال، در شرايط كنوني كه بازار به شدت خبرمحور شده، ميزان ورود و خروج سرمايه به اين صندوقها مستقيما تحت تاثير فضاي رواني و انتظارات از آينده اقتصادي قرار دارد. هر زمان كه خبرهاي مثبت درباره احتمال آتشبس يا كاهش تنشها منتشر ميشود، انتظارات از كاهش نرخ دلار افزايش يافته و همين موضوع موجب ميشود سرمايهگذاران با سرعت بيشتري به سمت صندوقهاي درآمد ثابت حركت كنند. اين رفتار عمدتا به دليل تصور كاهش ريسك سيستماتيك و بازگشت آرامش نسبي به بازار است. در سوي ديگر، صندوقهاي طلا و ساير صندوقهاي كالايي قرار دارند كه حركت قيمتي آنها به شكل مستقيم به نوسانات نرخ دلار و قيمت جهاني كالاها گره خورده است.
در دورههايي كه نشانهاي از عدم توافق يا افزايش تنشها در منطقه مشاهده ميشود، بازار آزاد ارز با رشد مواجه شده و همين امر به صعود قيمت طلا و صندوقهاي مبتني بر آن منجر ميشود. برعكس، هرگاه احتمال آتشبس تقويت شود، انتظارات براي كاهش نرخ ارز بالا ميرود و صندوقهاي طلا با افت ارزش مواجه ميشوند. اين چرخه باعث شده است كه صندوقهاي كالايي بيش از ساير ابزارهاي مالي در معرض نوسان و هيجانهاي كوتاهمدت قرار گيرند. يكي از نكات مهمي كه كارشناسان به آن اشاره ميكنند، «ناكارايي بازار سرمايه» است؛ موضوعي كه سبب شده اخبار سياسي و اقتصادي بيش از حد معمول بر قيمتها اثر بگذارد. اندازه كوچك بازار و حساسيت بالاي سرمايهگذاران به تغييرات بيروني نيز موجب شده هر خبر، حتي اگر تاثير بنيادي چنداني نداشته باشد، بتواند روند بازار را تحت تاثير قرار دهد. اين وضعيت باعث شده جريان ورود و خروج نقدينگي نه بر اساس تحليلهاي بنيادي، بلكه عمدتا بر پايه انتظارات لحظهاي شكل بگيرد. در مجموع ميتوان گفت بازار سرمايه در يكي از خبرمحورترين دورههاي خود قرار گرفته است. رفتار صندوقهاي درآمد ثابت و صندوقهاي كالايي نيز كاملا تابع همين فضاي رواني است. ورود نقدينگي به صندوقهاي درآمد ثابت در زمان انتشار اخبار مثبت و حركت سرمايهها به سوي صندوقهاي طلا هنگام تشديد نگرانيها، اكنون به يك الگوي تكرارشونده تبديل شده است. با وجود همه پيچيدگيها، بازگشايي به موقع ابزارهاي مالي و مديريت مناسب سازمان بورس باعث شده اين بخش مهم از بازار به فعاليت پايدار خود ادامه دهد.
