گيگي يك ميليون؛ اتصال به اينترنت به قيمت فريب و ناامني
در شرايطي كه دسترسي به اينترنت بينالملل در ايران به دليلي شرايط جنگي با محدوديت مواجه شده است، يك بازار غيررسمي و بهشدت پرنوسان پيرامون فروش ابزارهاي عبور از محدوديت شكل گرفته است.
به گزارش مهر، دادههاي ميداني نشان ميدهد قيمت برخي دسترسيها بهصورت بيسابقهاي افزايش يافته و در مواردي تا حدود يك ميليون تومان براي هر گيگابايت گزارش شده است. اين سطح از قيمتگذاري در كنار حجمهاي محدود ارايهشده، نشانهاي از شكلگيري يك بازار مبتني بر اضطرار است كه در آن، عرضه محدود و تقاضاي فشرده، به افزايش شديد هزينهها منجر شده است. در اين فضا، رفتار مصرفكننده نيز دستخوش تغيير شده است. كاربران در شرايط موجود و با هدف دسترسي به اينترنت با سرعت بيشتري به سمت خريد فيلترشكن از منابع ناشناس سوق پيدا ميكنند كه اين وضعيت، زمينهساز افزايش قابل توجه كلاهبرداري شده است. گزارشها نشان ميدهد بخش قابل توجهي از فروشندگان، پس از دريافت وجه يا خدمات غيرفعال ارايه ميكنند يا اساسا ارتباط خود را با خريدار قطع ميكنند. فقدان سازوكارهاي نظارتي و استفاده گسترده از روشهاي پرداخت غيرقابل بازگشت، اين روند را تشديد كرده است. با اين حال، مهمترين لايه اين مساله، به مخاطرات امنيتي باز ميگردد. برخلاف تصور عمومي، ابزارهاي موسوم به «كانفيگ» صرفا يك مسير اتصال ساده نيستند، بلكه مجموعهاي از پارامترهاي فني شامل مسير ترافيك، پروتكلها، تنظيمات رمزنگاري و DNS را تعيين ميكنند. در نتيجه، استفاده از اين تنظيمات از منابع ناشناس به معناي واگذاري بخش قابل توجهي از كنترل ترافيك داده به يك بازيگر غيرقابل شناسايي است. اين امر ميتواند امكان رصد الگوي مصرف، تحليل دادهها و حتي دستكاري جريان اطلاعات را فراهم كند.سطح تهديد زماني افزايش مييابد كه كاربران به نصب نرمافزارهاي جانبي از منابع غيررسمي هدايت ميشوند. در چنين سناريوهايي، نرمافزارهاي ارايهشده ميتوانند كاركردي فراتر از ابزار اتصال داشته باشند و به عنوان بدافزار عمل كنند. دسترسي به اطلاعات ذخيرهشده، رهگيري نشستهاي كاربري و حتي كنترل كامل دستگاه، از جمله مخاطراتي است كه در اين بستر قابل تصور است. در شرايطي كه زيرساخت ارتباطي در وضعيتي حساس قرار دارد، چنين ريسكهايي ميتواند پيامدهاي فراتر از سطح فردي نيز داشته باشد. دادههاي منتشرشده از سوي برخي نهادهاي پايش اينترنت نشان ميدهد كه در دورهاي حدود ۴۰ روزه، تنها حدود يك درصد كاربران ايراني به اينترنت بينالملل دسترسي داشتهاند. اين به معناي حضور تقريبي ۷۰۰ هزار كاربر در اين فضاست كه از ميان آنها، برآورد ميشود بين ۱۴۰ تا ۳۵۰ هزار نفر به خريد خدمات عبور از محدوديت روي آوردهاند. برخي آمارهاي غير رسمي حاكي از آن است كه گردش مالي اين بازار بين ۷۰۰ هزار تا ۵ ميليون دلار تخمين زده ميشود؛ رقمي كه بيانگر شكلگيري يك اقتصاد محدود اما سودآور براي فروش فيلترشكن و كلاهبرداري از اين طريق است. بر اساس برآوردهاي صورت گرفته بازار مذكور نهتنها كوچك بلكه بهشدت متمركز است و بخش عمدهاي از درآمد در اختيار تعداد محدودي بازيگر قرار دارد.
