قطعي اينترنت از ۱۰۰۰ ساعت گذشت
قطع اينترنت در ايران در حالي وارد چهلوسومين روز خود شده كه مجموع زمان اين محدوديت ارتباطي به بيش از هزار ساعت رسيده است.
قطع اينترنت در ايران در حالي وارد چهلوسومين روز خود شده كه مجموع زمان اين محدوديت ارتباطي به بيش از هزار ساعت رسيده است. در اين مدت، دسترسي عمومي شهروندان به اينترنت جهاني بهشدت محدود شده و كاربران عمدتا به شبكه ملي اطلاعات دسترسي داشتهاند، در حالي كه گروهي از كاربران منتخب بهصورت گزينشي و به اصطلاح با اينترنت سفيد، امكان اتصال به اينترنت بينالمللي را پيدا كردهاند؛ وضعيتي كه به شكلگيري دسترسي طبقاتي به اينترنت و محدود شدن جريان آزاد اطلاعات منجر شده است. در شش هفته گذشته، اينترنت كه زيرساخت زندگي روزمره، ارتباطات، آموزش و اقتصاد ديجيتال است، از دسترس جامعه خارج بوده است. گفته كارشناسان، ترميم آسيبهاي اجتماعي، اقتصادي و رواني ماههاي اخير نيازمند اقدامات وسيعتري است كه قطعاً برقراري اينترنت آزاد براي همگان، يكي از مهمترين موارد اين دسته از اقدامات است. فعالان اقتصاد ديجيتال در هفتههاي اخير بارها خواستار بازگشايي اينترنت شدهاند و تأكيد كردهاند كه بازسازي اقتصاد، بهويژه اقتصاد ديجيتال، بدون دسترسي آزاد و پايدار به اينترنت جهاني ممكن نيست. قطع گسترده اينترنت در ايران وارد چهلوسومين روز خود شده و مجموع زمان اين محدوديت ارتباطي به بيش از هزار ساعت رسيده است. تداوم اين محدوديتها در شرايطي است كه با اجراي آتشبس، احتمال آغاز مذاكرات ميان ايران و امريكا با ميانجيگري پاكستان افزايش يافته و امكان كاهش تنش و بازگشت به شرايط باثباتتر وجود دارد. اينترنت در زندگي مردم عادي و بهويژه گروههايي از جامعه با نيازهاي خاص، همچون معلولان و جوامع حاشيهاي، نقشي حياتي در دسترسي به خدمات، اشتغال، آموزش و ارتباطات اجتماعي بازي ميكند و قطع دسترسي، به افزايش انزوا، محروميت و فشار رواني در اين گروهها منجر شده و شكاف اجتماعي موجود را عميقتر كرده است. در كنار اين آسيبها، محدود شدن اينترنت امكان روايتگري مردم از شرايط جنگ و بحران اخير را نيز از بين برده است. تحليلگران رسانهاي معتقدند حذف صداي شهروندان از شبكههاي اجتماعي جهاني، به يكسويه شدن روايتها انجاميده و امكان نقشآفريني مردم را در عرصه سياست عمومي از بين برده است. اينترنت قطرهچكاني كافي نيست رييس كميسيون نوآوري اتاق تهران، مازيار نوربخش با اشاره به رايزنيها، مكاتبات و جلسات فشرده اتاقهاي بازرگاني ايران و تهران براي پيگيري اتصال اينترنت كسب و كارها ميگويد عليرغم اين پيگيريها، خسارت بنگاههاي اقتصادي در حوزه فروش، ارتباطات خارجي، زيرساختهاي امنيتي و بهروزرسانيهاي فني بهمراتب سنگينتر از دستاوردهاي حاصلشده بوده. او تاكيد ميكند دامنه آسيبهاي ناشي از قطع اينترنت بهحدي گسترده بوده كه بسياري از شركتها نتوانستهاند حتي به حداقل سطح فعاليت برسند و ناچار به تعديل نيرو شدهاند. مازيار نوربخش رييس كميسيون نوآوري اتاق تهران، در توضيح اقدامات اتاق بازرگاني تهران براي پيگيري اتصال اينترنت كسبوكارها به پيوست ميگويد: مسووليت پيگيري اين موضوع در تقسيم كار بيشتر به اتاق بازرگاني ايران واگذار شده و كميسيون فناوري اطلاعات اتاق ايران اين مسووليت را برعهده گرفته است؛ پيگيريهايي كه البته با حمايت كامل اتاق تهران پيش رفته است. به گفته او شرايط جنگي كشور در هفتههاي اخير عملاً دسترسي به سياستگذاران و مديران دولتي را دشوار كرده و امكان چانهزني رسمي و روالمند را بسيار محدود ساخته است. با وجود اين محدوديت، اتاق بازرگاني تلاش كرده روند ارتباطگيري را حتي در روزهاي تعطيل نوروز براي رساندن دغدغههاي فعالان اقتصاد ديجيتال دنبال كند. نوربخش تأكيد ميكند مشكل تنها به كسبوكارهاي ديجيتال محدود نيست و تقريباً همه بخشهاي اقتصادي به دليل وابستگي عملياتي به اينترنت، با اختلال مواجه شدهاند. او ميگويد: بدون اينترنت بخش عمدهاي از فعاليتهاي كسبوكارها متوقف ميشود و همين باعث شده تمام فعالان اقتصادي دچار مشكل شوند. به گفته نوربخش، نخستين مرحله پيگيريها منجر به طرح اختصاص سيمكارت پرو شده طرحي كه در چند مرحله اعلام و اجرا شد اما همچنان بخشي از شركتها موفق به دريافت يا فعالسازي آن نشدهاند. او ادامه ميدهد: پس از آن، قرار بود فهرست IPهاي شركتها براي رفع فيلتر به دستگاههاي ذيربط ارايه شود، اما اين روند نيز تا هفته گذشته به نتيجه نهايي نرسيده است. شرايط جنگي اجازه نميداد از دولت انتظار داشته باشيم كه بتواند همه موضوعات را در اولويت قرار دهد. امكان فشار بيشتر هم وجود نداشت. نوربخش ميگويد: اتاق بازرگاني در اين مدت با مكاتبههاي رسمي، جلسات متعدد و انتقال مستقيم مشكلات به دستگاههاي مسوول تلاش كرده خلأهاي ارتباطي را كاهش دهد، اما تأكيد دارد اثرگذاري اين اقدامات در مقايسه با دامنه آسيبهاي وارده به كسبوكارها بسيار محدود بوده است. او اضافه ميكند: تأثير ايجادشده از اينترنتي كه براي شركتها برقرار شد در برابر لطمات وارد شده به شركتها ناچيز بود؛ خسارتي كه كسبوكارها از قطع ارتباط، كندي فروش و ناتواني در تعاملات بينالمللي متحمل شدند بسيار فراتر از حداقل ارتباطاتي است كه برقرار شده است. او همچنين از صحبتهاي مكرر با مديران دهها شركت ديجيتال و غيرديجيتال ياد ميكند و ميگويد دامنه آسيبها از اختلال در زيرساختهاي امنيتي، گواهيهاي SSL، فرايندهاي بهروزرساني و تمديد لايسنسها تا توقف فروش، قطع ارتباط با شركا و محدود شدن حضور در بازار را دربر گرفته است. بسياري از شركتها حتي نتوانستهاند به سطح حداقلي فعاليت برسند و عليرغم همه پيگيريها، بخشي از اين بنگاهها ناچار به تعديل نيرو شدهاند. نصر تهران خواستار اينترنت پايدار پس از آتشبس شد در اين ميان سازمان نظام صنفي رايانهاي استان تهران در پي برقراري آتشبس با صدرو بيانيهاي، با تأكيد بر ضرورت حفظ همبستگي ملي، خواستار رفع محدوديتهاي اينترنتي و تأمين دسترسي پايدار و فراگير براي عموم مردم و كسبوكارها شد. به گزارش روابط عمومي نصر تهران در اين بيانيه، تاكيد شده است كه فضاي مجازي و رسانهها نقش تعيينكنندهاي در شكلدهي به افكار عمومي دارند و بايد در خدمت تقويت موقعيت كشور در عرصه ديپلماتيك قرار گيرند. نصر تهران در ادامه، دسترسي پايدار به اينترنت را پيششرط فعال شدن اين ظرفيتها دانسته و اعلام كرده است كه بازگشت اينترنت باكيفيت و بدون محدوديت، امكان حضور موثر مردم در ميدان روايت را فراهم ميكند. اين سازمان همچنين به وضعيت كسبوكارهاي حوزه فناوري اطلاعات و ارتباطات اشاره كرده و آورده است كه اين كسبوكارها در دوره اخير با وجود حملات سايبري و آسيب به زيرساختها، نقش مهمي در حفظ پايداري خدمات ايفا كردهاند. به گفته نصر تهران، اين بخش اكنون براي جبران خسارتها و بازگشت به شرايط عادي، بيش از هر زمان ديگري به زيرساخت ارتباطي پايدار نياز دارد. در بخش ديگري از اين بيانيه، فناوري اطلاعات به عنوان يكي از زيرساختهاي حياتي كشور معرفي شده و بر لزوم توجه جديتر به آن در سياستگذاريها تأكيد شده است. نصر تهران همچنين حمله به مراكز داده، شبكههاي بانكي و نهادهاي فناورانه را محكوم كرده و آن را تهديدي مستقيم عليه مسير توسعه كشور دانسته است. اين سازمان با اشاره به فرصت ايجادشده در پي آتشبس، بر ضرورت اجراي برنامههاي تداوم كسبوكار در سازمانها و آمادگي براي شرايط پيشرو تأكيد كرده است. زمزمههايي براي بررسي اتصال مجدد اينترنت به گوش ميرسد با وجود اين، محمد مهاجري، فعال سياسي اصولگرا، با تاكيد براينكه نميتوان زمان دقيقي براي اتصال مجدد اينترنت اعلام كرد، گفت زمزمههايي مبني بر تشكيل جلسات در سطوح عالي براي بررسي اين موضوع به گوش ميرسد. او در گفتوگو با سيتنا، درباره زمان احتمالي پايان قطعي اينترنت گفت: «پيشبيني در اين مورد تنها با داشتن اطلاعات دقيق از فضاي آينده جنگ و امنيت سايبري ممكن است. از آنجا كه بنده دسترسي به اين لايههاي اطلاعاتي ندارم، نميتوانم زمان دقيقي را پيشبيني كنم، هرچند زمزمههايي مبني بر تشكيل جلسات در سطوح عالي براي بررسي اين موضوع به گوش ميرسد.» مهاجري در واكنش به ضعف شديد پلتفرمهاي داخلي، اگرچه از عملكرد برخي پيامرسانها در رفع نيازهاي محدود اطلاعرساني ابراز رضايت نسبي كرد، اما وضعيت موتورهاي جستوجوي ايراني را بهشدت زير سوال برد. او با تاكيد بر اينكه «وضعيت موتورهاي جستوجوي ايراني يك فاجعه به تمام معناست»، افزود: «براي يك گوگل فارسي بايد فكر اساسي شود؛ ما نيازمند زيرساختي هستيم كه در شرايط بحراني و جنگي، ويژگيهاي مثبت موتورهاي جستوجوي جهاني را داشته باشد و نياز مردم را برطرف كند.»
