نسخه 1405 چطور نوشته ميشود؟
رهبر معظم انقلاب در نامگذاري سال جديد از كليدواژه اقتصاد مقاومتي استفاده كردند تا بار ديگر مشخص شود كه پيگيري اولويتهاي اقتصادي به عنوان يك اصل مهم در دستور كار قرار خواهد گرفت. اين موضوع بهطور خاص باتوجه به وضعيت كشور در جنگ 40 روزه اخير اهميت بيشتري پيدا ميكند و باري سنگين روي دوش دولت و مجلس خواهد گذاشت.
رهبر معظم انقلاب در نامگذاري سال جديد از كليدواژه اقتصاد مقاومتي استفاده كردند تا بار ديگر مشخص شود كه پيگيري اولويتهاي اقتصادي به عنوان يك اصل مهم در دستور كار قرار خواهد گرفت. اين موضوع بهطور خاص باتوجه به وضعيت كشور در جنگ 40 روزه اخير اهميت بيشتري پيدا ميكند و باري سنگين روي دوش دولت و مجلس خواهد گذاشت. دولت در هفتههاي اخير اعلام كرده كه اولويت نخست خود را تامين نيازهاي مردم و عدم احساس كمبود در جامعه قرار داده و همزمان تلاش كرده تا از فعالان اقتصادي نيز حمايت كند. تا قبل از حمله امريكايي- صهيوني به كشور در روز ۹ اسفند، دولت برنامههاي مبسوطي را در حوزه ماليات تدوين و اجرا ميكرد. افزايش نسبت ماليات به توليد ناخالص داخلي از ۵.۷ به ۸.۳درصد، رشد سهم ماليات در بودجه از زير ۳۰ به حدود ۵۰درصد و ايجاد نظام مالياتي هوشمند در سه سال اخير، دستاوردهاي مهمي بود كه ميتوانست علاوه بر ايجاد رونق اقتصادي در كشور و كاهش وابستگي به درآمدهاي نفتي، در رونق اقتصادي اثرگذار باشد. اگرچه جنگ رمضان برنامههاي مالياتي را در كشور با مشكلاتي مواجه كرد اما دولت تصميم گرفت در اين شرايط هواي كسبه و مشاغل را داشته باشد. بر اين اساس وزارت امور اقتصادي و دارايي در بخشهاي مختلف برنامههايي را متناسب با شرايط جنگي تدوين و اجرا كرد. ازجمله سازمانهايي كه نقش فعالي در ايجاد مشوق و تمديد مواعد مالياتي در شرايط جنگي ايفا كرد سازمان امور مالياتي است. بازوي اجرايي دولت در حوزه ماليات از روزهاي ابتداي جنگ به ايسنا اعلام كرد كه تمامي مهلتهاي قانوني مالياتي ازجمله مهلت اعتراض به اوراق تشخيص مالياتي و آراي هياتهاي حل اختلاف مالياتي، مهلت ارسال صورتحساب الكترونيكي در سامانه موديان، مهلت بارگذاري ليست حقوق و مهلت بارگذاري دفاتر الكترونيك تمديد ميشود. بدينترتيب يكي از مهمترين دغدغههاي اصناف و مشاغل در شرايط كنوني رفع شد. تمديد مهلت رسيدگي و صدور برگ تشخيص يا ابلاغ، تمديد مهلت كليه مواعد تسليم اظهارنامه مالياتي، تمديد اعتبار گواهيهاي مالياتي اسفند ۱۴۰۴، تمديد مهلت اعتراض به اوراق مالياتي تا پايان ارديبهشت ۱۴۰۵ و همچنين تمديد مهلت پرداخت حقوق بهمن و ارسال فهرست حقوق اسفند تا پايان فروردين ۱۴۰۵، افزايش مهلت ثبت و ارسال صورتحساب الكترونيكي دورههاي زمستان و بهار ۱۴۰۵ و استمرار فعاليت مركز ارتباطات مردمي (۱۵۲۶) سازمان در شرايط جنگي، از اهم اقدامات سازمان امور مالياتي است. در روزهاي اخير سيد محمد هادي سبحانيان، رييس كل سازمان امور مالياتي كشور اعلام كرد: نظر به شرايط مربوط به تحميل جنگ در كشور و در اجراي مصوبات مراجع ذيصلاح و جهت تكريم موديان مالياتي اعتبار گواهيهاي مالياتي صادره در اسفندماه سال ۱۴۰۴ تمديد گرديد. دولت اعلام كرد كه از صاحبان صنوف و صنايع حمايت مي كند، زيرا رشد و بالندگي كسب و كارها، تقويت درآمدهاي مالياتي را به دنبال دارد. دولت براي اخذ ماليات از بخش بزرگ كسب و كار، رويكرد تعاملي دارد و لذا تبصره ماده ۱۰۰ قانون ماليات هاي مستقيم را براي حمايت از صاحبان كسب و كارها اجرايي كرده است. سازمان امور مالياتي كشور، شرط برخورداري از نرخ صفر و هرگونه معافيت يا مشوق مالياتي در اجراي مقررات تبصره (۱) ماده ۱۴۶ مكرر قانون مالياتهاي مستقيم را نيز تشريح و اعلام كرد: بنا به صراحت تبصره (۱) ماده ۱۴۶ مكرر قانون مالياتهاي مستقيم، شرط برخورداري از نرخ صفر و هرگونه معافيت يا مشوق مالياتي مندرج در اين قانون و ساير قوانين، ارايه اظهارنامه مالياتي، دفاتر يا اسناد و مدارك موضوع ماده ۹۵ اين قانون در موعد مقرر به ترتيبي كه سازمان امور مالياتي كشور اعلام مينمايد (بهجز موارد استثناء شده در اين تبصره) ميباشد و در صورت عدم ارايه اظهارنامه، دفاتر يا اسناد و مدارك مذكور، مودي مطابق احكام و ضوابط اين قانون مشمول ماليات، جريمه و مجازات مقرر ميشود. همزمان با پيگيري اين سياستها در اين ترديدي وجود ندارد كه ايران بايد آمادگي لازم براي برنامهريزي در سال جاري را نيز داشته باشد و كارشناسان بر اهميت اين موضوع تاكيد ميكنند. فرشاد مومني در مراسم بزرگداشت چهارمين سالگرد درگذشت استاد «علي رضاقلي» و رونمايي از كتاب «توسعه و تله تاريخ» در موسسه مطالعات دين و اقتصاد برگزار شد، ضمن تاكيد بر اينكه «غايت همه اين تلاشها نجات و اعتلاي ايران است»، اظهار كرد: امروز بيش از هر زمان ديگري، به يك جنبش فراگير خردورزانه نياز داريم تا مسير مديريتهاي خوب براي پيشبرد امور فراهم شود. به ياد ميآورم كه پس از پايان جنگ ۱۲ روزه، كل ساختار قدرت بر ضرورت قدرشناسي از مردم تاكيد ميكردند، اما در يك دوره زماني كوتاه، بيسابقهترين تورمها و بيسابقهترين اشتغالزداييها رخ داد و نگرانيهاي گستردهاي به جامعه تحميل شد. وي ادامه داد: در چنين زمانهاي، بزرگداشت نام و ياد استاد فقيد زندهياد علي رضاقلي به اين معناست كه با همان غيرت و همتي كه در آن بزرگمرد ميديديم، همگي بايد براي كمك به ايران و مردمان گرامياش بسيج شويم. براي تحقق اين هدف، حياتيترين مساله، فراهم كردن نرمافزارهاي اداره خردورزانه اقتصاد و جامعه است. اهميت دادن به روششناسي و تاريخ از جمله امتيازهاي بزرگ انديشه رضاقلي بود.او به ما نشان داد ادبيات ايران نيز يك ذخيره دانايي بيهمتاست و با همت عليرضاقلي، اين چراغ پرفروغتر از گذشته روشن شد. اين ظرفيتها همه ميتواند به مدد ما بيايد و لازم است همگي در اين زمينه براي خود مسووليت تعريف كنيم. رييس موسسه مطالعات دين و اقتصاد در ادامه با بيان خاطرهاي براي تبيين اهميت كتاب «توسعه و تله تاريخ» گفت: همه كساني كه با تاريخ اقتصادي دوره پس از انقلاب آشنايي دارند ميدانند كه سال ۱۳۶۵ يكي از وحشتناكترين ضربهها را از طريق سقوط قيمت نفت تجربه كرديم؛ اولين شوك معكوس قيمت نفت در آن سال و در ميانه جنگ رخ داد. در آن زمان، دولت مهندس موسوي به وزارتخانههاي توليدي دستور داد حداقل نياز ارزي خود را براي تداوم فعاليت اعلام كنند. بهزاد نبوي كه در آن زمان وزير صنايع سنگين بود، حداقل نياز ارزي وزارتخانه خود را سه ميليارد دلار اعلام كرد، اما ارزي كه در عمل به آن دستگاه تخصيص يافت، تنها ۱۵۰ ميليون دلار بود. اين نسبتها بهخوبي عمق بحران را نشان ميدهد. در آن شرايط، با محوريت زندهياد آقاي عالينسب، شبانهروز در نخستوزيري جلسات فشردهاي برگزار ميكرديم تا راهكار مناسب پيدا شود. آنچه به عنوان يك هديه از آن تجربه به حكومتگران و ملت ايران تقديم ميكنم اين است كه پشت كردن به مردم و بياعتنايي به خواستهها و حداقل رفاه آنها، از پيشاتاريخ تاكنون، همواره موجب سرافكندگي و سقوط حكومتها بوده است. وي تصريح كرد: در آن مقطع، ابتداييترين گزينهاي كه بسياري آن را اجتنابناپذير ميدانستند، اخراجهاي وسيع در كارخانهها بود، اما به مدد ذخيره دانايي بينظير مرحوم عالينسب، رويكرد متفاوتي اتخاذ شد. ايشان با يك محاسبه جامعالاطراف، نه صرفا اقتصادي، نشان دادند كه حتي در شرايطي كه منابع ارزي يك وزارتخانه به يكبيستم حداقل نيازش كاهش يافته، اگر به جاي اخراج نيروي كار، حفظ آنها به عنوان راهبرد انتخاب شود، مجموع هزينههاي اقتصادي، اجتماعي، سياسي و امنيت ملي كاهش يافته و منافع افزايش مييابد. مومني با اشاره به وضعيت پس از جنگ ۱۲ روزه در سال ۱۴۰۴ گفت: متأسفانه در فاصلهاي كمتر از شش ماه، شاهد وحشتناكترين اخراجها بوديم، آن هم در شرايطي كه سياستهاي مشكوك تورمزا، بيسابقهترين فشارها را بر معيشت مردم، بهويژه از نظر قيمت مواد غذايي، وارد كرده است. حداقل يك دهه است كه صاحبنظران اقتصاد ايران هشدار ميدهند كه اقتصاد كشور با بحران حاد تقاضاي موثر مواجه است. اين بحران به اين معناست كه كالاهايي مانند مواد غذايي، پوشاك و ساير مايحتاج در دسترس وجود دارد، اما نزديك به ۷۰درصد جمعيت توان تأمين آنها را ندارند. اين استاد دانشگاه خاطرنشان كرد: در چنين شرايطي، پسافتادگي ذهني حتي اگر با حسن نيت همراه باشد، ميتواند پيامدهاي مخربي داشته باشد. به عنوان مثال، وقتي يك سياستگذار براي ايجاد آرامش در جامعه اعلام ميكند كه مواد غذايي به اندازه كافي وارد شده، بدون توجه به قدرت خريد مردم، در واقع شكاف ميان دارندگان و ناداران را برجستهتر ميكند. چنين رويكردي، هرچند ممكن است مبتني بر نيت خير باشد، اما مانند پاشيدن نمك بر زخم عمل ميكند؛ زيرا به اقشار محروم يادآوري ميكند كه كالا وجود دارد، اما آنها توان خريد آن را ندارند. پيامدها و دلالتهاي اين وضعيت نيز بسيار گسترده است كه نيازمند تأمل جدي است. رييس موسسه مطالعات دين و اقتصاد، در ادامه سخنان خود ضمن تاكيد بر اهميت اشتغال مولد در سياستگذاري اقتصادي اظهار كرد: آن دولتي كه اشتغال مولد را سرلوحه سياستهاي خود قرار ميداد، سال ۱۳۶۵ مصوب كرد كه كارخانهها حق اخراج نيروي كار خود را ندارند، اما اين به معناي آن نبود كه نيروي كار در محيط كار غيرفعال باشد.همان مقطع، بهزاد نبوي حدود يك و نيم ميليارد دلار قرارداد با وزارت دفاع و وزارت سپاه منعقد كرد تا كل ظرفيتهاي توليدي كشور به سمت توليد قطعات و تجهيزات نظامي موردنياز هدايت شود. نتيجه اين رويكرد، آزادسازي ظرفيتها و خلق دانش ضمني بود كه ثمره آن در توان موشكي امروز كشور و بسياري از دستاوردهاي ديگر قابل مشاهده است كه امروز به آن افتخار ميكنيم. مومني ادامه داد: اين موضوع را از اين جهت برجسته ميكنم كه فارغ از همه خطاها و ندانمكاريهايي كه تا امروز در عرصه مديريت اقتصادي رخ داده، ضربهاي كه در روزهاي پاياني جنگ اخير از سوي امريكا و اسراييل با حمله به فولادسازها و پتروشيميها وارد شد، در پاييندست خود پيامدهاي سنگين اشتغالزدايي به همراه خواهد داشت. امروز بيش از هر زمان ديگري به آن ظرفيتها و غيرتهايي كه امثال آقاي عالينسب، مهندس موسوي و ديگران از خود نشان دادند نياز داريم. بايد توجه داشت كه اقتصاد ملي را نميتوان بر پايه واردات اداره كرد، بهويژه در يك اقتصاد خامفروش؛ بلكه اتكاي اصلي بايد به مردم و ظرفيتهاي مولد آنها باشد. در چنين شرايطي، به جاي آنكه خانوارها به سمت وابستگي و صدقهگيري سوق داده شوند، بايد زمينهاي فراهم شود كه با عزت نفس در مسير استقلال، بقا و اعتلاي جامعه خود مشاركت كنند. اين مسائل ابعاد گستردهاي دارد كه در فرصتهاي ديگر با جزييات بيشتري به آنها پرداخته خواهد شد. اين اقتصاددان ضمن اشاره به اهميت تصميمگيري متناسب با شرايط زمانه تاكيد كرد: يافتن راهحلهاي متناسب با اقتضائات زماني، بالاترين سطح هوشمندي است كه نظام تصميمگيريهاي اساسي كشور بايد از خود نشان دهد. لازمه اين امر به حساب آوردن مردم و دانايان است. در چنين شرايطي، اگر كسي با مردم و اهل دانايي با زبان تهديد و فشار برخورد كند، حتي اگر حسننيت داشته باشد، صلاحيت اداره جامعه را نخواهد داشت. اميد آن است كه با اتكا به دانايان، مسير نجات از مجراي درست خود دنبال شود. وي در ادامه با ذكر خاطرهاي از زندهياد حسين عظيمي گفت: ايشان با روحيه طنز خاص خود گلايه ميكرد كه چرا برخي توصيههاي كارشناسي كه سالها به نظام تصميمگيري ارايه ميشود مورد توجه قرار نميگيرد، اما همان مطالب وقتي در قالب مقالهاي در يك نشريه خارجي منتشر ميشود، حتي بسيار ناقص، مورد استناد قرار ميگيرد. عظيمي با طنز ميگفت براي حل اين مشكل يا بايد از اين پس به جاي فارسي به انگليسي بنويسيم، يا اينكه براي كاستن از ابهت نامهاي خارجي، حتي نام آنها را هم ترجمه كنيم تا حساسيتها تعديل شود. اين بيان، نقدي به كمتوجهي به ظرفيتهاي انديشهاي داخلي است. مومني ضمن تاكيد بر اهميت آثار زندهياد علي رضاقلي تصريح كرد: شاهبيت آثار ايشان، بهويژه در كتاب «توسعه و تله تاريخ»، همان مقاله توسعه و تله تاريخ است كه هرچه بيشتر مورد توجه و گراميداشت قرار گيرد، ميتواند منشأ خردورزيهاي سطح بالا و متناسب با نيازهاي زماني ما باشد. آنچه رضاقلي در اين اثر مطرح ميكند، از نظر عملياتي در كتاب «چين چگونه از شوكدرماني گريخت» اثر ايزابلا وبر نيز تشريح شده است. در اين كتاب توضيح داده ميشود كه چينيها در مواجهه با انتخاب ميان شوكدرماني و ارتقاي توليد، با دعوت از متفكران برجسته با ديدگاههاي متعارض، درنهايت به اين جمعبندي رسيدند كه اتكا به ذخيره دانايي تاريخي خود، مسير نجات آنهاست. كار رضاقلي در آثارش، بهويژه در اين كتاب، اين است كه نشان ميدهد ما در ادبيات، تاريخ و نظام باورهاي خود گنجينههاي بزرگي داريم و اگر قدر آنها را بدانيم، ميتوانيم جامعه را با عزت و افتخار اداره كنيم. اين مباحث ذيل مفاهيمي مانند قفلشدگي تاريخي يا وابستگي به مسير طيشده در آثار ايشان توضيح داده شده است. اين اقتصاددان با ابراز ارادت به خانواده و بستگان زندهياد رضاقلي گفت: اين كشور متعلق به همه ماست و نه در تملك فرد يا گروه خاصي. اين موضوع صرفا به معناي مطالبهگري نيست، بلكه مستلزم پذيرش مسووليت در شرايط كنوني است. همه ما در اين وضعيت مسوول هستيم و بايد از خداوند توفيق انجام وظيفه تاريخي خود را طلب كنيم. احتمالا يكي از اصليترين چالشها براي دولت برنامه براي عبور از چالشها و حركت به سمت اهداف كلان كشور خواهد بود. موضوعي كه بايد ديد زير سايه آتشبس فعلي به چه شكل پيگيري ميشود.
