نوسان بورسهاي خليجفارس
جنگ بر روي تمامي بازارهاي مالي سايه افكنده، روند معاملات را بهصورت قابلتوجهي تغيير داده است. اين روزها كمتر بازارمالي، در كشورهاي عربي پيدا ميشود كه از تركشهاي جنگ ايران و اسراييل - امريكا در امان باشد و هر يك بازار باتوجه به نوع ماهيت خود در ضرر و زيان هستند.
جنگ بر روي تمامي بازارهاي مالي سايه افكنده، روند معاملات را بهصورت قابلتوجهي تغيير داده است. اين روزها كمتر بازارمالي، در كشورهاي عربي پيدا ميشود كه از تركشهاي جنگ ايران و اسراييل - امريكا در امان باشد و هر يك بازار باتوجه به نوع ماهيت خود در ضرر و زيان هستند. بازار سهام امارات متحده عربي در ماه مارس يكي از دشوارترين روزهاي خود در ماههاي اخير را پشت سر گذاشت؛ دورهاي كه در آن فشار فروش گسترده، افزايش عدم قطعيتهاي ژئوپليتيكي و نگرانيهاي اقتصادي موجب شد بزرگترين شركتهاي بورسي اين كشور با افت قابل توجهي مواجه شوند. بررسي عملكرد 10 شركت بزرگ بازار سهام امارات نشان ميدهد كه تمامي اين نمادها ماه مارس را با بازدهي منفي به پايان رساندهاند؛ موضوعي كه از ديد كارشناسان نشاندهنده كاهش اعتماد كوتاهمدت سرمايهگذاران و افزايش احتياط در معاملات است. در ميان اين شركتها «ADNOC Gas» بيشترين كاهش ارزش را تجربه كرد. سهام اين شركت در طول ماه مارس حدود ۳۵.۶۵ درصد افت كرد كه اين ميزان كاهش به عنوان شديدترين افت در ميان شركتهاي بزرگ بازار سهام امارات ثبت شده است. اين افت قابل توجه بسياري از تحليلگران و فعالان بازار را به خود جلب كرده و برخي آن را نتيجه تركيبي از فشارهاي بازار انرژي، كاهش جريان نقدينگي در بازارهاي منطقهاي و افزايش ريسكهاي ژئوپليتيكي ميدانند. پس از ADNOC Gas، شركت اداره آب و برق دبي«DEWA» دومين افت بزرگ را تجربه كرد. سهام اين شركت در ماه مارس حدود ۱۶.۵۱ درصد كاهش يافت. كاهش ارزش سهام DEWA در شرايطي رخ داد كه بخش خدمات عمومي در منطقه خليجفارس معمولاً به عنوان يكي از بخشهاي نسبتاً باثبات بازار شناخته ميشود. بااينحال، موج فروش در بازار سهام امارات باعث شد حتي اين شركت نيز از فشار بازار در امان نماند. در رتبه سوم بيشترين افت، شركت مخابراتي «e&» قرار گرفت كه پيشتر با نام اتصالات شناخته ميشد. سهام اين شركت در ماه مارس حدود ۱۵.۶۹ درصد كاهش يافت. افت ارزش سهام اين شركت در حالي رخ داد كه بخش مخابرات در سالهاي اخير يكي از بخشهاي نسبتاً پايدار بازارهاي خاورميانه محسوب ميشد، اما شرايط اقتصادي و فضاي نامطمئن منطقهاي باعث شده سرمايهگذاران نسبت به بسياري از داراييها رويكردي محافظهكارانهتر اتخاذ كنند. در ميان ساير شركتهاي بزرگ، چندين نماد نيز كاهش قابلتوجه دورقمي را در كارنامه خود ثبت كردهاند. شركت «ADNOC Drilling» با افتي حدود ۱۲.۰۱ درصدي مواجه شد و «Emirates NBD» يكي از بزرگترين بانكهاي منطقه، كاهش ۱۲.۲۳ درصدي را تجربه كرد. همچنين شركت انرژي «TAQA» نيز با افتي در حدود ۱۱ درصد از جمله شركتهايي بود كه در ماه مارس تحتفشار فروش قابلتوجه قرار گرفت. در مقابل، برخي از شركتهاي بزرگ توانستند تا حدي در برابر اين فشار بازار مقاومت كنند. بانك اول ابوظبي«FAB» كه بزرگترين بانك امارات از نظر دارايي محسوب ميشود، كمترين كاهش را در ميان ده شركت بزرگ تجربه كرد و ارزش سهام آن حدود ۲.۴۴ درصد كاهش يافت. همچنين شركت توسعه املاك «اعمار» Emaar نيز افتي نسبتاً محدودتر در حدود ۲.۹۰ درصد را ثبت كرد. تحليلگران معتقدند كه ثبات نسبي در بخش بانكي و املاك در امارات يكي از دلايلي بوده كه باعث شده اين شركتها كمتر از ساير بخشها آسيب ببينند. باوجوداين مقاومت نسبي، اما روند بازار سهام امارات در ماه مارس همچنان منفي بهحساب ميآيد. بسياري از تحليلگران عقيده دارند كه تركيبي از عوامل داخلي و خارجي باعث شده بازار با كاهش نقدينگي و افزايش فشار فروش مواجه شود. يكي از مهمترين عوامل تأثيرگذار در اين روند، افزايش تنشهاي ژئوپليتيكي در منطقه خليجفارس بوده است.
افت ادامهدار بورسهاي خاورميانه
بازارهاي سهام كشورهاي شوراي همكاري خليجفارس نيز واكنشهاي متفاوتي به تحولات كه شامل اظهارنظر ترامپ و بستهبودن تنگه هرمز نشان دادهاند. شاخص معيار بازار سهام عربستان سعودي (TASI) با كاهش ۰.۱ درصدي مواجه شد. در اين بازار، سهام بزرگترين بانك عربستان از نظر دارايي حدود ۰.۷ درصد كاهش يافت و سهام شركت نفتي آرامكو نيز حدود ۰.۲ درصد افت كرد. در بازار دبي نيز شاخص اصلي (DFMGI) با كاهش حدود ۰.۷ درصدي بسته شد. بخش قابلتوجهي از اين افت به دليل كاهش ۳ درصدي سهام شركت «اعمار پراپرتيز» بود كه يكي از بزرگترين شركتهاي توسعه املاك در منطقه محسوب ميشود. در مقابل، شاخص بازار ابوظبي عملكرد بهتري داشت و با افزايش حدود ۰.۳ درصدي همراه شد. جوزف دهريه، مديرعامل شركت كارگزاري «تيكميل»، در تحليل وضعيت بازارهاي منطقه گفت كه در كوتاهمدت احتمالاً معاملات با احتياط زيادي انجام خواهد شد و بازارها بهشدت تحت تأثير اخبار مربوط به تنشهاي ژئوپليتيكي قرار خواهند داشت. به گفته او، سرمايهگذاران در شرايط فعلي ترجيح ميدهند تا روشن شدن وضعيت سياسي و امنيتي منطقه از انجام سرمايهگذاريهاي پرريسك خودداري كنند. با اين حال، برخي تحليلگران معتقدند كه در صورت كاهش تنشها ميان ايران و ايالات متحده، بازارهاي منطقه ميتوانند به سرعت بخشي از زيانهاي اخير خود را جبران كنند. به گفته اين تحليلگران، هرگونه نشانه از دستيابي به توافق ميتواند احساسات سرمايهگذاران را تقويت كرده و باعث بازگشت نقدينگي به بازارهاي سهام شود. در همين زمينه، انور قرقاش، مشاور ديپلماتيك رييس امارات متحده عربي، اعلام كرد كه هرگونه توافق ميان ايران و ايالات متحده بايد عبور آزاد كشتيها از تنگه هرمز را تضمين كند. او همچنين هشدار داد كه توافقي كه برنامه هستهاي ايران يا توانمنديهاي موشكي و پهپادي اين كشور را محدود نكند، ميتواند زمينهساز خاورميانهاي بيثباتتر و خطرناكتر شود. تحولات امنيتي اخير در منطقه همچنين تأثير مستقيمي بر بخش انرژي داشته است. به گفته برخي مقامات منطقهاي، امارات متحده عربي در پي حملات موشكي و پهپادي ايران كه در پاسخ به حملات ايالات متحده و اسراييل انجام شد، بيش از ساير كشورهاي خليج فارس آسيب ديده است. اين حملات برخي زيرساختهاي كليدي در منطقه را هدف قرار داده و نگرانيها درباره امنيت انرژي را افزايش داده است. در بين بازار قطر نيز شرايط متفاوتي را نسبت به ساير بازارهاي خاورميانه تجربه كرد. شاخص بورس قطر (.QSI) با افزايش ۱.۶ درصدي همراه شد كه بخش زيادي از آن ناشي از رشد ۱.۸ درصدي سهام بانك ملي قطر (QNB) بود. اين بانك بزرگترين بانك منطقه خليج فارس از نظر دارايي محسوب ميشود و عملكرد مثبت آن نقش مهمي در رشد شاخص بازار قطر داشت. با اين حال، صنعت گاز طبيعي مايع قطر نيز از تحولات اخير بيتأثير نبوده است. دادههاي رديابي كشتيها نشان داد كه دو كشتي حامل LNG كه از بندر راس لفان قطر حركت كرده بودند، پس از حركت به سمت شرق و نزديكي تنگه هرمز مسير خود را تغيير داده و بازگشتهاند. اين اقدام نشاندهنده افزايش نگرانيها درباره امنيت مسيرهاي دريايي در منطقه است. قطر كه دومين صادركننده بزرگ LNG در جهان محسوب ميشود، بخش عمدهاي از صادرات گاز خود را به بازارهاي آسيايي ارسال ميكند. با اين حال، گزارشها نشان ميدهد كه حملات اخير ايران حدود ۱۷ درصد از ظرفيت صادرات LNG اين كشور را تحت تأثير قرار داده است. بر اساس برآوردها، حدود ۱۲.۸ ميليون تن در سال از ظرفيت توليد ممكن است براي مدت سه تا پنج سال از دسترس خارج شود. در خارج از منطقه خليج فارس نيز برخي بازارها واكنشهايي به اين تحولات نشان دادهاند. شاخص اصلي بازار سهام مصر (EGX30) در معاملات اخير حدود ۰.۸ درصد افزايش يافت كه نشاندهنده واكنش نسبتاً مثبت سرمايهگذاران به تحولات منطقهاي است. بهطور خلاصه ميتوان گفت كه در اين روزهاي جنگي تمامي بازارهاي مالي خصوصا بازارهاي مالي خاورميانه در مرحله عدم قطعيت قرار دارند. حتي به گفته گروهي از تحليلگران، برخي از سرمايهگذارن به دنبال خروج از اين بازارها هستند. باتوجه به ادامهدار بودن اين جنگ و افزايش دامنه آن به نظر ميرسد كه به زودي شاهد زيانها و حتي تعطيلي در بورسهاي خاورميانه باشيم.
