بازار سرمايه در مدار تابآوري
علي جبلعاملي، قائم مقام گروه مالي كارآمد در يادداشتي نوشت: جنگ تحميلي اخير، آزموني جدي براي ارزيابي ميزان آمادگي نهادهاي مالي، بورسها، صندوقهاي سرمايهگذاري و نهاد ناظر در مديريت شرايط غيرعادي و حفظ ثبات عملياتي بازار بود.
علي جبلعاملي، قائم مقام گروه مالي كارآمد در يادداشتي نوشت: جنگ تحميلي اخير، آزموني جدي براي ارزيابي ميزان آمادگي نهادهاي مالي، بورسها، صندوقهاي سرمايهگذاري و نهاد ناظر در مديريت شرايط غيرعادي و حفظ ثبات عملياتي بازار بود. رخدادهاي پيشبينينشده و فشارهايي كه بر زيرساختهاي مالي، شبكه بانكي و فعاليت صنايع وارد شد، شرايطي كمسابقه ايجاد كرد، اما تجربههاي گذشته و درسهايي كه از دورههاي بحراني پيشين ازجمله جنگ ۱۲روزه اخير به دست آمده بود، زمينه را براي واكنشي هماهنگ، سريع و هدفمند فراهم كرد. رويكرد اصلي تمام بازيگران بازار سرمايه در اين دوره، حفظ نقدشوندگي، جلوگيري از بروز رفتارهاي هيجاني و صيانت از دارايي سرمايهگذاران بود هدفي كه با وجود چالشها، بهصورت موثر دنبال شد. در روزهاي ابتدايي و همزمان با محدوديتهاي ايجادشده در شبكه بانكي، فرآيندهاي صدور و ابطال برخي صندوقها با اختلال روبرو شد، اما با بازگشايي تدريجي سيستم بانكي، فعاليت صندوقها نيز به سرعت بازيابي شد. مديران صندوقها با بهرهگيري از سازوكارهاي نظارتي و تعيين حدود مشخص براي جذب منابع، مديريت جريان ورودي و خروجي سرمايه را در شرايط حساس برعهده گرفتند. اين تصميمات مانع از شكلگيري فشار ناگهاني بر بازار شد و به سرمايهگذاران امكان داد نقدينگي خود را در فضاي اطمينانبخشتري مديريت كنند. توقف موقت فعاليت بازار سهام نيز عليرغم تعهد به حفظ نقدشوندگي ابزارها، باتوجه به شرايط خاص و غيرمنتظره ازجمله تهاجم ناجوانمردانه به صنايع و زيرساختها و بهمنظور جلوگيري از آسيب به سرمايهگذاران، اقدامي منطقي و ضروري ارزيابي شد.
در صندوقهاي قابل معامله (ETF)، افزايش جابهجايي داراييها در روزهاي نخست طبيعي بود. با وجود نوسانهاي ابتدايي، بازارگرداني منسجم و نظارت مداوم باعث شد تعادل نسبي در مدت كوتاهي برقرار شود و نقدشوندگي اين صندوقها تداوم پيدا كندو از روز سوم شاهد ورود قابل توجه نقدينگي به اين صندوقها باشيم. در صندوقهاي كالايي نيز تغييرات نرخ ارز و نوسان قيمت داراييهاي پايه موجب حركتهاي موقت شد، اما بازار به سرعت به ثبات بازگشت و صندوقهاي مبتني بر داراييهاي واقعي همچنان نقش پوششدهنده ريسك براي سرمايهگذاران ايفا كردند. بازار فيزيكي نيز با وجود تمام محدوديتها، عملكرد قابل توجهي داشت. تداوم عرضه، پيگيري فرايندهاي تحويل و تلاش براي حفظ ثبات زنجيره تأمين، نقطه روشني در اين دوره به شمار ميآيد و نشان داد زيرساختهاي بازار حتي در شرايط فشار نيز كارآمد باقي ماندهاند. در كنار اين موارد، تأمين مالي قابل توجه چند همتي شركتها در روزهاي پاياني سال ۱۴۰۴ با همراهي بورسها، سازمان بورس، نهادهاي مالي و سرمايهپذيران يكي از مهمترين نشانههاي تابآوري بازار سرمايه بود. اين اقدام نشان داد حتي در اوج نوسانات، توان تجهيز منابع و حمايت از بنگاههاي اقتصادي حفظ شده است. مجموعه اقداماتي مانند تداوم امكان صدور و ابطال در ساعات محدود، انتشار و معامله ابزارهاي مختلف مالي، تنظيم دقيق سقف جذب منابع در صندوقها، حضور فعال بازارگردانها و نظارت لحظهاي بر جريان نقدينگي، همگي در كنار تجربههاي پيشين بهويژه جنگ ۱۲روزه، به مديريت كارآمد اين دوره كمك كرد. عملكرد يكپارچه بازار سرمايه نشان داد سازوكارهاي كنوني توانايي مقاومت در برابر شرايط پرتنش را دارند و ميتوانند از دارايي ميليونها سهامدار صيانت كنند.
ارتقاي ظرفيت سامانههاي صدور و ابطال براي شرايط محدوديت بانكي
٭ طراحي سازوكارهاي انعطافپذيرتر براي مديريت سقف جذب منابع
٭ تقويت مدلهاي پيشبيني جريان نقدينگي و سنجش ريسك
٭ توسعه هماهنگي ميان سازمان بورس، بانكها و نهادهاي مالي در سناريوهاي بحران
٭ افزايش شفافيت با انتشار گزارشهاي منظم وضعيت صندوقها
٭ توسعه برنامههاي آموزشي براي آشنايي سرمايهگذاران با ابزارهاي مديريت ريسك
تجربه اخير نشان داد بازار سرمايه، با تكيه بر دانش حرفهاي نهادهاي مالي، سياستگذاري صحيح، هماهنگي مديريتي و زيرساختهاي پايدار، قادر است حتي در سختترين شرايط نيز پيام اطمينان، ثبات و تابآوري را به فعالان اقتصادي منتقل كند.
