بورس دچار شوك ميشود؟
طي هفتههاي اخير، برخي صنايع و شركتهاي بزرگ حاضر در بورس به واسطه حملات امريكا و اسراييل بهصورت جدي يا جزيي آسيبديدهاند؛ حملاتي كه بخش مهمي از زيرساختهاي صنعتي كشور را هدف قرار داده و گستره آن تا امروز ادامه داشته است.
طي هفتههاي اخير، برخي صنايع و شركتهاي بزرگ حاضر در بورس به واسطه حملات امريكا و اسراييل بهصورت جدي يا جزيي آسيبديدهاند؛ حملاتي كه بخش مهمي از زيرساختهاي صنعتي كشور را هدف قرار داده و گستره آن تا امروز ادامه داشته است. در ميان مجموعههاي صنعتي آسيبديده، نام دو غول بزرگ فولادي كشور يعني فولاد مباركه اصفهان و فولاد خوزستان بيش از همه به چشم ميخورد. اين دو صنعت بزرگ ميتواند اقتصاد كشور را تحتتأثير قرار دهد و بر همين اساس به گفته رييس سازمان بورس، قرار است بازار سرمايه يك ماموريت تازهاي برعهده بگيرد، ماموريتي براي حمايت و بازسازي اين مجموعهها. بررسيها نشان ميدهد حملات دشمن، طي هفتههاي اخير عمدتاً متوجه زيرساختهاي مهم اقتصادي و صنعتي كشور بوده و هر روز چند روز يكبار به بخش ديگري از ظرفيتهاي توليدي كشور حمله ميكند. براي نمونه پتروشيمي فجر ماهشهر طي روزهاي گذشته مورد حمله قرار گرفت. البته بااينحال پاسخهاي متقابل ايران نيز بهصورت روزانه و حتي ساعتي در جريان است. اما مساله اساسي پيامدهاي اقتصادي اين حملات و اثرگذاري آن بر شركتهاي حاضر در بورس است؛ چراكه اين شركتها ستونهاي اصلي صنايع كشور هستند و ازسويديگر سودسازي آنها در بورس ميتواند به چرخه اقتصادي كشور كمك كند.
ارزش بيش از ۱۱۴۰ همتي شركتهاي آسيبديده
براساس بررسيها، ارزش بازار مجموع شركتهايي كه در اين دوره آسيب مستقيم يا غيرمستقيم ديدهاند به بيش از ۱۱۴۰ همت ميرسد؛ رقمي كه بهوضوح گستره اثرگذاري اين حملات بر بدنه توليدي و صنعتي كشور را نشان ميدهد. در ميان اين شركتها، فولاد مباركه اصفهان با نماد «فولاد» و ارزش بازاري حدود ۵۰۳ همت، بزرگترين مجموعه بورسي آسيبديده محسوب ميشود. پس از آن، فولاد خوزستان با نماد «فخوز» و ارزشي نزديك به ۴۹ همت قرار دارد. البته ساير شركتهاي فولادي نيز در ميان توسط دشمن دچار آسيبهاي سنگين شدهاند؛ ازجمله فولاد آلياژي ايران «فولاژ» باارزش ۱۸.۵ همت، فولاد هرمزگان «هرمز» باارزش ۲۱.۷ همت و فولاد كوير «كوير» با ارزشي بيش از ۸.۲ همت. دامنه اين آسيبها تنها به صنايع فلزي محدود نشد و پتروشيميها نيز در اين بازه زماني با خسارتهايي روبهرو شدند. پتروشيمي تندگويان «شگويا» باارزش ۲۵.۵ همت، پتروشيمي اميركبير «شكبير» باارزش ۵۲ همت و پتروشيمي مارون «مارون» باارزش ۱۱۲ همت در ميان مجموعههايي هستند كه طي اين حملات دچار زيان شدهاند. اما مساله مهم اينجاست كه شركتهاي دارويي نيز دراينبين مورد هدف قرار گرفتهاند. البته نام برخي از اين شركتهاي دارويي در بورس ديده نميشود؛ اما اين شركتها كه داروهاي بيمارهاي خاص را تأمين ميكردند اين روزها دچار آسيب شدند و حتي برخي آنها بهصورت موقت نيز توليدات خود را متوقف كردند تا خسارتهاي وارد شده تاحدودي ترميم شود و پس از آن دوباره روند توليدات شروع خواهد شد. داروسازي دكتر عبيدي «دعبيد» باارزش ۴۷.۴ همت و داروپخش «دارو» باارزش ۱۲.۴ همت ازجمله مجموعههاي آسيبديده هستند. در بخش خدمات نيز شركت قاسم ايران با نماد «قاسم» و ارزش ۴.۶ همت در فهرست قرار دارد. از ديگر شركتهاي آسيبديده ميتوان به كابل البرز «بكابل» با ارزش ۲.۵ همت، سيمان فارس نو «سفانو» باارزش ۵ همت و فجر انرژي خليجفارس «بفجر» با ارزشي نزديك به ۴۹.۸ همت اشاره كرد. اين آمارها ارزش شركتها و ممكن است برخي از ارزشها باتوجهبه تغيير روند تغييراتي داشته باشند. ازسويديگر باتوجهبه خسارتهاي وارد شده انتظار ميرود كه پس از ارزيابي فني و مالي، برخي از اين شركتها در گزارشهاي آينده خود زيانهايي ثبت كنند و بهنوعي حتي برخي انتظار دارند كه از ارزش تعدادي از شركتها كاسته شود. شدت اين زيانها وابسته به ميزان تخريب، زمان توقف توليد، هزينههاي بازسازي و وضعيت قراردادهاي جاري هر شركت خواهد بود.
دامنه خسارتها
در كنار آسيبهاي اقتصادي، خسارتهايي قابلتوجه نيز به مناطق مسكوني وارد شده است. طبق گزارشها، تعداد قابلتوجهي از هموطنان در جريان اين حملات جان خود را ازدستدادهاند و منازل مسكوني بسياري تخريب شده يا دچار خسارت جدي شدهاند. اين موضوع بُعد انساني بحران را گستردهتر كرده و نياز به بازسازي در بخشهاي غيرصنعتي كشور را نيز افزايش داده است كه باتوجهبه حمايتهاي دولتي از اين خسارتها احتمالاً هزينههاي دولتي نيز افزايش يابد.
به گفته برخي كارشناسان، مجموع خسارتهاي وارد شده به زيرساختهاي كشور قابلتوجه است؛ برخي از اين خسارتها سطحي و قابلجبران سريع هستند، اما برخي ديگر بهگونهاي بوده كه بازسازي كامل آنها بين يك تا پنج سال زمان خواهد برد. اين پروسه علاوه بر پيچيدگيهاي فني، هزينههاي بسيار سنگيني را نيز متوجه كشور و صنايع خواهد كرد. البته با اين شرايط سناريوي ديگري نيز مطرح شده است؛ به عقيده برخي تحليلگران، درصورتيكه روند تنشها كاهش يابد يا طرف مهاجم موظف به پرداخت خسارتهاي جنگي شود، فرايند بازسازي ميتواند با سرعت بيشتري دنبال شود و فشار مالي مستقيم بر صنايع كمتر شود. البته تحقق چنين سناريويي وابسته به مجموعهاي از عوامل بيروني و شرايط سياسي و بينالمللي است.
بازار سهام تعطيل، اما صندوقها فعال
از تاريخ ۹ اسفندماه، به دليل شرايط جنگي، فعاليت بازار سهام متوقف شده و تنها صندوقهاي سرمايهگذاري امكان معامله داشتهاند. اين تعطيلي طولانيمدت، بازار سرمايه را در وضعيت خاصي قرار داده است؛ وضعيتي كه در آن، سرمايهگذاران با سوالات متعددي درباره آينده سهمهاي خود روبهرو شدهاند؛ خصوصاً سهامي كه شركتهاي آنها در حملات اخير دچار خسارت شدهاند. برخي سهامداران نگرانند كه با بازگشايي بازار، افت شديد قيمتها يا شوكهاي ناگهاني به معاملات وارد شود؛ بهويژه در شركتهايي كه فعاليت آنها دچار اختلال شده است. اما كارشناسان و فعالان بازار سرمايه ديدگاهي متفاوتي نسبت به اين شرايط دارند. بسياري از كارشناسان معتقدند كه حملات اخير تأثير شديدي بر ارزش سهام شركتهاي بورسي نخواهد گذاشت. بازار سرمايه در دورههاي بحراني پيشين نشان داده كه واكنش آن كمتر از بازارهاي جهاني و بيشتر مبتني بر شرايط داخلي و انتظارات حمايتي است. درحالي كه بسياري از بورسهاي بزرگ دنيا طي اين دوره با اصلاحهاي شديد مواجه شدند، تحليلگران پيشبيني نميكنند كه بورس تهران مسير مشابهي را طي كند. ساختار بازار سرمايه بهگونهاي است كه در شرايط خاص، حمايتهاي دولتي، نهادي و سهامداري ميتواند اثرات منفي را كنترل كند. ازسويديگر، كارشناسان معتقدند كه بخش قابلتوجهي از سهام موجود در بازار سرمايه از نظر بنيادي در وضعيت ارزنده قرار دارند و جاي نگراني از ريزشهاي سنگين وجود ندارد. همچنين انتظار ميرود در صورت بازگشايي بازار، حجم قابلتوجهي از نقدينگي باهدف حمايت از صنايع آسيبديده وارد جريان معاملات شود.
اعلام حمايت سازمان بورس از فولاديها
در ميان روندهاي حمايتي، اظهارنظر رييس سازمان بورس توجه زيادي را جلب كرد. وي در صفحه شخصي خود اعلام كرده است كه: «بازار سرمايه براي كمك به بازسازي فولاد مباركه و فولاد خوزستان پيشقدم شد.» اين جمله، پيام مهمي براي فعالان بازار و سرمايهگذاران دارد؛ چراكه نشان ميدهد برنامهاي هماهنگ براي حمايت از دو شركت بزرگ فولادي كشور در دستور كار است. چنين اقدامي ميتواند علاوه بر تقويت اعتماد سهامداران اين دو مجموعه، پيام مثبتي به كل بازار مخابره كند. البته برخي از فعالان بازار سرمايه عقيده دارند كه در ادامه اين مسير احتمالاً شاهد حمايت از ساير صنايع و شركتهاي بورسي باشيم. در شرايطي كه بخشي از صنايع كشور تحتفشار مستقيم هستند، اعلام پيشقدمي بازار سرمايه براي بازسازي، ميتواند مسير ورود سرمايه به سمت شركتهاي آسيبديده را هموار كند. بسياري از تحليلگران اين موضعگيري را نوعي انگيزه مضاعف براي سهامداران ميدانند؛ زيرا احتمال ميدهند بخش قابلتوجهي از سرمايهگذاران باهدف مشاركت در بازسازي، منابع خود را به سمت سهام اين شركتها هدايت كنند.
