کدام هنرمندان عرصه موسیقی بهار ۱۴۰۵ را ندیدند؟

به گزارش ایلنا، در سال ۱۴۰۴ هنرمندان زیادی در عرصه‌های مختلف چهره در نقاب کشیدند که موسیقی نیز از این قاعده مستثنی نبود. این گزارش با یادی از آن استادان و هنرمندان؛ به طور ضمنی زندگی و کارنامه آن‌ها را مرور می‌کند.

شیرمحمد احمدی (نارویی)

قیچک‌نواز اهل کرمان/ فرزند حیدر سرودی

شیرمحمد احمدی (نارویی) قیچک‌نواز برجسته کشور و اهل کرمان در روزهای آخر فروردین سال گذشته، چشم از جهان فروبست. او را در نعیم‌آباد فهرج به خاک سپردند.

شیرمحمد احمدی متولد ۱۳۱۶ در نعیم‌آباد فهرج بود. وی فرزند حیدر نارویی مشهور به حیدر سرودی از نوازندگان مشهور قیچک (سرود) بود. شیرمحمد احمدی نارویی سال‌های زیادی را در شهر بردسیر گذراند و اواخر زندگی‌اش در شهر کرمان ساکن شد.

او در نوازندگی سبک خاص خودش را داشته و حین نواختن از کوک‌هایی خاص بهره می‌برده است. او در آلبوم‌های مختلف «کویرانه» سورنا نواخته است.

نارویی همچنین در ۱۳۸۲ در جشنواره موسیقی نواحی ایران به عنوان یکی از نوابغ قیچک‌نوازی ایران مورد تجلیل قرار گرفت. از جمله مقام‌هایی که با قیچک می‌نواخته می‌توان به افشار، سه‌پا، غریبی، حنابندون، عیسی‌خان، و سرکوهی اشاره کرد.

ابراهیم سپهری‌زنگنه

موسیقی‌پژوه و نوازنده سه‌تار

ابراهیم سپهری‌زنگنه هنرمندو پژوهشگر عرصه موسیقی ایرانی را باید یکی دیگر از درگذشتگان سال گذشته دانست. او در عرصه نوازندگی سه‌تار فعالیت‌های گسترده و جدی داشته است.

وی روز پنجشنبه بیست و هشتم فروردین‌ماه پس از گذراندن یک دوره بیماری درگذشت و در کرمانشاه به خاک سپرده شد

سپهری زنگنه زاده ۳۱ شهریور سال ۱۳۲۱ در کرمانشاه، فارغ‌التحصیل رشته ارتباطات اجتماعی است. وی فراگیری سه‌تار را در ابتدا با کیخسرو پورناظری در کرمانشاه آغاز و سپس نزد علی‌اکبرخان اعظم زنگنه که از شاگردان استاد نی داوود بود به فراگیری قطعات پراکنده پرداخت. خاطره جالب درباره این هنرمند این است که در نشستی غیرمنتظره، غلامحسین بنان (خواننده صاحب سبک ایرانی) او و نوازندگی‌اش را تحسین کرده است. بنان به زنگنه توصیه کرده بود برای فراگیری سه‌تار نزد احمد عبادی برود. زنگنه سال ۱۳۴۹ با عبادی دیدار می‌کند و این تعامل و فراگیری تا پایان عمرش ادامه می‌یابد.

مرحوم سپهری کنسرت‌هایی نیز در ایران، آمریکا و آلمان برگزار کرده و شاگردان زیادی پرورش داده است.

سعید غلامحسین‌پور

نوازنده‌ تار و سازگر

سعید غلامحسین‌پور نوازنده و سازنده ساز تار هنرمند دیگری است که بهار سال گذشته دارفانی را وداع گفت. او صبح شنبه ۲۰ اردیبهشت‌ماه در سن ۵۲ سالگی پس از تحمل یک دوره بیماری درگذشت.

سعید غلامحسین‌پور، زاده ۲۰ شهریورماه سال ۱۳۵۲ بوده است. این هنرمند از اعضای کانون سازندگان ساز و نوازندگان سنتی خانه موسیقی ایران بوده و سرپرستی و نوازندگی گروه «چاوش» را به عهده داشته است. گروه «چاوش» از سال ۱۳۷۸ کنسرت‌های متعددی در ایران و دیگر کشورها برگزار کرده است.

مهین زرین‌پنجه

نوازنده پیانو و فرزند نصرالله زرین‌پنجه

مهین زرین‌پنجه موسیقیدان، آهنگساز و نوازنده پیانو، نیز سال گذشته به دیدار حق شتافت. او فرزند نصراله زرین‌پنجه نوازنده، مدرس تار و سه تار و صفیه یگانه نوازنده تار و تنبک، بوده است.

مهین زرین‌پنجه در نهایت صبح روز یکشنبه ۱۱ خردادماه سال ۱۴۰۴ ، در متل قو درگذشت.

زرین‌پنجه تحصیلات خود را در هنرستان موسیقی ملی به ریاست روح‌اله خالقی آغاز کرد و علم و هنر موسیقی را از اساتیدی چون ابوالحسن صبا، روح‌اله خالقی، حسین تهرانی و جواد معروفی فرا گرفت.

او بعدها نواختن موسیقی کلاسیک اروپایی با پیانو را، نزد امانوئل ملیک اصلانیان آموخت و موسیقی ایرانی را با مرتضی محجوبی ادامه داد. وی پس از اتمام تحصیلات با تشکیل «ارکستر بانوان» و سرپرستی آن و تک‌نوازی پیانو در سایر ارکسترها مشغول به کار شد. پس از انقلاب به انگلستان رفت، سپس به فرانسه و آمریکا مهاجرت کرد و به تدریس و تمرین پیانو مشغول شد. مهین زرین‌پنجه در زمان حیات، بیش از ۶۰ قطعه موسیقی ساخت که تعدادی از آنها نیز توسط ارکسترهای بزرگ دنیا ضبط و اجرا شده است.

بامداد بیات

نوازنده، آهنگساز، فرزند بابک بیات

بامداد بیات آهنگساز و نوازنده و فرزند بابک بیات روز دوشنبه نهم تیرماه سال گذشته، دارفانی را وداع گفت.

او متولد ۱۳ مردادماه سال ۱۳۶۴ در تهران با برادش باربد بیات دوقلو بوده است. بامداد فعالیت در موسیقی را از کودکی نزد پدرش فرا گرفت و در سن ۱۱ سالگی به هنرستان موسیقی رفت. در همان مقطع بود که به کشور کانادا مهاجرت کرد و ادامه تحصیل داد. او در کانادا از دانشگاه تورنتو، دیپلم موسیقی در رشته جاز را دریافت کرد.

علاقه و حوزه کاری اصلی بامداد بیات چون پدرش موسیقی فیلم بود و در این مدت نیز در آثاری چون «خانه کجاست»، «عصیان» و تعدادی دیگر نیز به عنوان آهنگساز حضور داشت. این در حالی است که وی در ساخت و تنظیم موسیقی فیلم‌های «ساحره»، «دو زن»، «فریاد»، «قرمز»، «دست‌های آلوده» و سریال «ولایت عشق» همراه و دستیار پدرش بوده‌است.

از جدی‌ترین فعالیت‌های بامداد بیات باید به تنظیم قطعاتی از ترانه‌های پیش از انقلاب اسلامی پدرش به صورت بی‌کلام اشاره کرد که تحت عنوان مجموعه «بن‌بست» منتشر شده‌است.

تنظیم قطعات آلبوم‌های «دو نیمه رؤیا» و «سام و نرگس» با آهنگسازی بابک بیات و تنظیم قطعه «آسیمه‌سر» به همراه بهروز صفاریان در آلبوم «نون و دلقک» به خوانندگی محمد اصفهانی از دیگر فعالیت‌های مهم مرحوم بامداد بیات محسوب می‌شد.

همت‌علی رضایی

سرنانواز پیشکسوت لرستان

همت‌علی رضایی هنرمند پیشکسوت موسیقی مقامی لرستان، ملقب به پدر سرنانوازی ایران نیز تابستان گذشته به تاریخ روز پنجشنبه ۲۳ مردادماه سال ۱۴۰۴، به دلیل بیماری و کهولت سن در ۹۷ سالگی دارفانی را وداع گفت.

سبک نوازندگی همت‌علی رضایی بر پایه مهارت‌های ویژه، اجرای پیوسته نغمه‌ها، بداهه‌پردازی خلاقانه و تطبیق موسیقی با فضای آئینی و جمعیت محلی شکل گرفته بود. تسلط او به ادبیات شفاهی، اشعار کهن و موسیقی مقامی، باعث شد که آثارش تنها به اجرای ساز محدود نباشد و در مقام روایت‌گر فرهنگ و هویت منطقه سلسله نیز درخشید.

نوای سرنای رضایی با قدرت، سونوریته ویژه و حال‌وهوای مقامی، یکی از صداهای ماندگار موسیقی ایران به شمار می‌آید؛ صدایی که نسل‌های آینده را به میراث موسیقایی زاگرس پیوند می‌داد.

رضایی سال ۱۳۰۷ در شهرستان الشتر به دنیا آمد. او با بیش از نیم قرن فعالیت هنری به عنوان یکی از شاخص‌ترین چهره‌های موسیقی بومی لری و لکی شناخته می‌شد و از جشنواره‌های موسیقی نواحی و رویدادهای ملی،‌عناوین و جوایز متعددی دریافت کرده بود.

رضایی که از او به عنوان آخرین راوی سرنای لرستان یاد می‌شود، حافظ رپرتوار کهن آئین‌ها، بازی‌ها و حرکات موزون لکی و لری بود. او در دهه‌های گذشته در جشنواره‌های متعددی از جمله جشنواره موسیقی فجر، ضبط‌های پژوهشی موسیقی نواحی حضور داشت و حتی موسیقی فیلم «خون‌بس» را ساخته بود. ضمن اینکه انتشار آلبوم «سور و سرنا» به همراه برادرش، مرحوم شکرعلی رضایی بخشی از میراث ماندگار او در موسیقی لرستان است.

احمد پژمان

آهنگساز بین‌المللی کشورمان

احمد پژمان از هنرمندان و موسیقی‌دانان شاخص کشورمان که طی سال‌های گذشته آثار ارزشمندی را پیش روی مخاطبان قرار داده بود، تابستان سال گذشته به دیار باقی شتافت. او روز هفتم شهریور در لس آنجلس دار فانی را وداع گفت.

احمد پژمان را به دلیل خلق بسیاری از آثار ماندگار، به عنوان یکی از مهم‌ترین و جریان ساز‌ترین هنرمندان عرصه موسیقی ایران می‌شناسند.

پژمان متولد ۱۸ تیر ۱۳۱۴ بود. او در نوجوانی و در دوران دبیرستان به فراگیری ویولن نزد حشمت سنجری پرداخت و برای فراگیری تئوری موسیقی نزد حسین ناصحی گرفت. وی در سال ۴۳ با اخذ بورسیه راهی اتریش شد و در آکادمی موسیقی وین به تحصیل آهنگسازی پرداخت. پژمان بعد از پایان تحصیلات به ایران بازگشت و به عنوان آهنگساز تالار رودکی و استاد موسیقی دانشگاه تهران به کار مشغول شد. از آثار او در این دوره می‌توان به «اپرای جشن دهقان»، «اپرای دلاور سهند» و «اپرای سمندر» اشاره کرد.

این هنرمند همچنین در سال ۱۳۵۴ برای ادامه تحصیلات در مقطع دکترای آهنگسازی راهی دانشگاه کلمبیا (نیویورک) شد. که از استادان او در این دوره می‌توان به ولادیمیر اوساچوسکی، جک بیزن و بولانت آرل اشاره کرد.

 گسترش تمبک در جهان داشت.

این هنرمند علاوه بر حضور در جشن هنر شیراز و همکاری با هنرمندانی چون سعید هرمزی، غلامحسین بیگجه‌خانی، علی‌اصغر بهاری در دهه‌های بعد با هنرمندانی چون داریوش طلایی، مجید کیانی، محمود تبریزی‌زاده و محمد موسوی همکاری کرد.

شمیرانی همچنین در تورهای بین‌المللی با حسین علیزاده و محمدرضا شجریان به اجرای برنامه پرداخت. وی با هنرمندان بین‌المللی نیز همکاری داشت و حاصل این همکاری‌ها ده‌ها آلبوم و اجرای مشترک با چهره‌هایی چون پیتر بروک، ژان‌پیر دروئه و عمر سوزا بود. آلبوم «اشاره»، مروری بر پنجاه سال فعالیت هنری او به شمار می‌رود.

جمشید شمیرانی همچنین بنیان‌گذار «گروه شمیرانی» (Chemirani Ensemble) بود که در سال ۱۹۹۸ با همراهی اعضای خانواده‌اش تشکیل شد.

کاوه کلهرنیا

نوازنده و آهنگساز کرمانشاهی

کاوه کلهرنیا نوازنده عود و باغلاما اهل کرمانشاه، روز هشتم آذر ماه براثر سانحه تصادف چهره در نقاب خاک کشید.

او با بسیاری از هنرمندان موسیقی کرمانشاه و کردستان و همچنین موسیقیدانان موسیقی کلاسیک ایرانی در ژانرهای مختلف همکاری کرده بود.

کاوه کلهر نیا متولد شهریور ۱۳۶۴ بود و تحصیلات خود را در رشته‌ پزشکی در هلند در مقطع دکتری اولتراسوند در دانشگاه دلف هلند گذرانده بود و علاوه بر موسیقی در این رشته تخصصی نیز فعالیت داشت.

یدالله محمدی

پیشکسوت موسیقی نواحی کردستان

یدالله محمدی هنرمند پیشکسوت عرصه‌ موسیقی فولکلور و ترانه سرای کردستانی روز پنجشنبه هفتم اسفند ماه دار فانی را وداع گفت.

مرحوم محمدی هنرمند ترانه‌سرای موسیقی کردستان بود که سالیان متمادی در این عرصه فعالیت داشت.جمعه هشتم اسفند در قطعه هنرمندان بهشت محمدی سنندج برگزار شد.

حمید هیراد

خواننده جوان موسیقی پاپ

حمید هیراد خواننده موسیقی پاپ آخرین خواننده‌ای است که سال گذشته هجرت کرد.

او روز پنجشنبه ۲۱ اسفند ۱۴۰۴ بدرود حیات گفت. حمید هیراد پس از سال‌ها مبارزه با بیماری درگذشت و ۲۲ اسفند در بهشت زهرا (س) ‌به خاک سپرده شد.