بسته ماندن تنگه هرمز و جهش بي‌سابقه قيمت جهاني انرژی

به گزارش تسنيم، صعود بي‌سابقه بهاي سوخت هواپيما در بازارهاي بين‌المللي، يك‌بار ديگر حساسيت زنجيره تأمين انرژي و تكيه صنعت هوايي بر نقاط حساس ژئوپليتيك مانند تنگه هرمز را آشكار ساخت جهش تقريبي 140 درصدي قيمت اين حامل انرژي در برخي بازارها، علاوه بر اينكه هزينه‌هاي خطوط هوايي را به شكل محسوس بالا برده، مي‌تواند مقدمه‌اي براي موج جديد گراني بليت ‌هواپيما و فشار بر بخش حمل‌ونقل هوايي در سطح جهان باشد. داده‌هاي بازار حاكي از آن است كه به دنبال بي‌نظمي در تأمين انرژي، قيمت سوخت جت در برخي مراكز تجاري آسيا، به‌ويژه سنگاپور، تا حدود 140 درصد جهش يافته و به مرز 230 دلار براي هر بشكه رسيده است؛ رقمي كه ساختار مالي شركت‌هاي هواپيمايي را به‌طور جدي تهديد مي‌كند. تحليل‌ها بيانگر آن است كه بخش عمده‌اي از اين وضعيت بحراني، ناشي از آسيب‌پذيري شبكه تأمين سوخت هواپيماست. بازار اين فرآورده به چند شاهراه جغرافيايي وابسته است كه هرگونه ناآرامي در آنها مي‌تواند نوسان‌هاي شديدي را رقم بزند. در اين ميان، تنگه هرمز به عنوان يكي از حياتي‌ترين مسيرهاي انتقال انرژي در كره زمين شناخته مي‌شود؛ مسيري كه حدود يك پنجم صادرات جهاني سوخت جت از آن عبور مي‌كند. اين تمركز مكاني باعث شده است كه بازار سوخت هوانوردي در مقايسه با ساير مشتقات نفتي، حساسيت بيشتري نشان دهد. از سوي ديگر، گونه نفت خام به كار رفته در پالايشگاه‌ها نيز در توليد سوخت جت نقشي كليدي ايفا مي‌كند. نفت‌هاي ترش و متوسط خاورميانه به‌طور ذاتي بازدهي بالاتري در توليد فرآورده‌هاي ميان‌تقطير نظير سوخت جت دارند. در سوي مقابل، نفت‌هاي سبك آفريقا و امريكاي جنوبي بيشتر براي ساخت بنزين و نفتا كاربرد دارند. از اين رو، در صورت بروز مشكل در عرضه نفت خاورميانه، پالايشگاه‌ها قادر نيستند  به سرعت كسري توليد سوخت جت را با منابع جايگزين پوشش دهند.اين محدوديت‌هاي فني باعث گرديده فاصله قيمتي سوخت جت با نفت خام به سطوحي بي‌نظير برسد.

در حالي كه در وضعيت معمول اين اختلاف در حدود 10 تا 25 دلار براي هر بشكه است، در هفته‌هاي اخير به حدود 88 تا 91 دلار بالاتر از قيمت نفت برنت صعود كرده است؛ شرايطي كه غالباً تنها در دوران بحران‌هاي بزرگ عرضه مشاهده مي‌شود. گراني سوخت جت، تأثيري مستقيم بر مخارج خطوط هوايي دارد. اين سوخت تقريباً 20 تا 25 درصد از هزينه‌هاي عملياتي شركت‌هاي هواپيمايي را تشكيل مي‌دهد. برآوردها حاكي از آن است كه يك ايرلاين با مصرف روزانه حدود پنج هزار بشكه سوخت، در وضعيت فعلي ممكن است روزانه صدها هزار دلار هزينه اضافي متحمل شود؛ مبلغي كه در مقياس سالانه مي‌تواند به صدها ميليون دلار بالغ شود. در چنين فضايي، بخشي از اين افزايش هزينه به دوش مسافران منتقل خواهد شد. پيش‌بيني‌ها نشان مي‌دهد قيمت بليت پروازهاي كوتاه‌برد احتمالاً بين 5 تا 15 درصد گران‌تر مي‌شود، حال آنكه در مسيرهاي طولاني و بين‌المللي اين افزايش مي‌تواند به 25 تا 40 درصد برسد. با اين وجود، كارشناسان بر اين باورند كه بازار سوخت جت به دليل استانداردهاي فني سخت‌گيرانه، انعطاف‌پذيري كمتري نسبت به ساير سوخت‌ها دارد و خطوط هوايي نمي‌توانند به سرعت از سوخت‌هاي جايگزين بهره ببرند. به همين دليل، هرگونه بي‌نظمي در زنجيره تأمين مي‌تواند نوسان‌هاي شديدتري نسبت به بازار نفت خام ايجاد نمايد.