سناريوهاي بازگشايي بورس در ايام جنگ
در پي اعلام سازمان بورس مبني بر توقف معاملات سهام در هفته جاري و در شرايطي كه فضاي اقتصادي كشور تحت تأثير تحولات جنگي قرار گرفته، پرسشهاي متعددي درباره ضرورت اين تصميم، زمان مناسب براي بازگشايي بازار و پيامدهاي آن براي سرمايهگذاران مطرح شده است.در همين رابطه، منصور اصغري، تحليلگر بازار سرمايه، در گفتوگو با اقتصادنيوز به بررسي ابعاد اين تصميم، سناريوهاي احتمالي بازگشايي بازار و توصيههايي براي سهامداران پرداخت.
در پي اعلام سازمان بورس مبني بر توقف معاملات سهام در هفته جاري و در شرايطي كه فضاي اقتصادي كشور تحت تأثير تحولات جنگي قرار گرفته، پرسشهاي متعددي درباره ضرورت اين تصميم، زمان مناسب براي بازگشايي بازار و پيامدهاي آن براي سرمايهگذاران مطرح شده است.در همين رابطه، منصور اصغري، تحليلگر بازار سرمايه، در گفتوگو با اقتصادنيوز به بررسي ابعاد اين تصميم، سناريوهاي احتمالي بازگشايي بازار و توصيههايي براي سهامداران پرداخت. اصغري با اشاره به تصميم سازمان بورس براي توقف معاملات سهام تأكيد كرد: با توجه به شرايط فعلي، اين تصميم از جهاتي ميتواند قابل دفاع باشد. در شرايطي كه وضعيت شركتهاي بورسي و تأثير مستقيم تحولات جنگي بر فعاليت آنها هنوز بهطور دقيق مشخص نيست، باز نگه داشتن بازار ميتواند به شكلگيري رفتارهاي هيجاني و فشار فروش گسترده منجر شود. او توضيح داد: در حال حاضر بسياري از ابعاد شرايط پيشرو براي شركتها نامشخص است و هنوز روشن نيست كه هر يك از بنگاههاي بورسي با چه وضعيت عملياتي و مالي مواجه خواهند شد. اين تحليلگر بازار سرمايه با تأكيد بر اينكه ابهام موجود درباره وضعيت شركتها يكي از مهمترين دلايل منطقي براي توقف معاملات است، تصريح كرد: تا زماني كه شرايط تا حدي روشن نشود و اطلاعات دقيقتري از وضعيت بنگاهها در دسترس قرار نگيرد، بسته بودن بازار ميتواند به جلوگيري از تصميمهاي شتابزده كمك كند. به اعتقاد او، در چنين شرايطي بازگشايي عجولانه بازار ممكن است تنها به تشكيل صفهاي فروش و تشديد فشار بر قيمت سهام منجر شود. اصغري در ادامه اين گفتوگو به سناريوي بازگشايي بازار سهام نيز اشاره كرد و گفت: اگر قرار باشد معاملات از سر گرفته شود، بهتر است اين اتفاق با محدوديتهاي بيشتري نسبت به شرايط عادي همراه باشد. به گفته او، يكي از گزينههاي قابل بررسي ميتواند كاهش دامنه نوسان باشد؛ حتي دامنههايي در حد مثبت و منفي يك درصد ميتواند در مرحله نخست بازگشايي به مديريت فشار فروش كمك كند.چنين رويكردي ميتواند هم امكان نقدشوندگي حداقلي براي سرمايهگذاران فراهم كند و هم از سقوط شديد قيمتها جلوگيري كند. اين تحليلگر بازار سرمايه درباره مدت زماني كه بازار ميتواند در صورت ادامه شرايط جنگي بسته بماند، گفت: كه اگر وضعيت فعلي ادامه پيدا كند، حتي بسته بودن بازار براي بازهاي تا حدود يك ماه نيز ميتواند قابل توجيه باشد. اين كارشناس حوزه بازار سرمايه افزود: در چنين شرايطي اولويت اصلي بايد روشن شدن ابعاد وضعيت شركتها و ميزان آسيبپذيري آنها باشد. اگر حتي تا پس از تعطيلات عيد نيز بازار بسته بماند، در صورت تداوم ابهامها، اين موضوع الزاما تصميم نادرستي محسوب نميشود. او در عين حال به اين نكته نيز اشاره كرد: ممكن است توقف معاملات براي بخشي از فعالان بازار مشكلاتي ايجاد كرده باشد. در سالهاي گذشته برخي از سرمايهگذاران عادت داشتند در روزهاي پاياني سال بخشي از سهام خود را بفروشند تا نقدينگي مورد نياز براي هزينههاي پايان سال را تأمين كنند. با اين حال او معتقد است: ريسك وقوع جنگ حتي پيش از آغاز آن نيز در بازار مطرح بود و بسياري از فعالان بازار اين احتمال را در نظر گرفته بودند. همين موضوع باعث شده بود كه بخشي از سرمايهگذاران از قبل براي چنين شرايطي آماده باشند. او همچنين خاطرنشان كرد: ميزان نياز نقدينگي كه از محل فروش سهام در روزهاي پاياني سال تأمين ميشود در مجموع چندان گسترده نيست و تنها گروه محدودي از سرمايهگذاران را دربرميگيرد.
اثر مثبت بازگشايي معاملات صندوقهاي درآمد ثابت
اين تحليلگر بازار سرمايه در بخش ديگري از اين گفتوگو به موضوع بازگشايي معاملات صندوقهاي درآمد ثابت پرداخت و اين تصميم را اقدامي مثبت ارزيابي كرد.فعال بودن اين صندوقها توانسته تا حد زيادي نياز نقدينگي برخي از سرمايهگذاران را تأمين كند. اصغري در اين زمينه به خروج قابل توجه منابع از اين صندوقها اشاره كرد و گفت: اين موضوع در شرايط فعلي كاملا طبيعي است، زيرا بسياري از افرادي كه نياز فوري به نقدينگي داشتند از همين محل منابع خود را برداشت كردهاند. او تأكيد كرد: باز بودن صندوقهاي درآمد ثابت كمك مهمي به مديريت نيازهاي نقدينگي سرمايهگذاران كرده و اين تصميم در شرايط جنگي ميتواند نقش مهمي در كاهش فشار بر ساير بخشهاي بازار ايفا كند. به گفته اصغري، تجربه مديريت بازار در دورههاي تنش قبلي نيز نشان داده است كه حفظ نقدشوندگي صندوقهاي درآمد ثابت ميتواند يكي از ابزارهاي مهم براي كنترل شرايط بازار باشد.
راهكارهاي بازگشايي مديريتشده بورس تهران
اصغري در ادامه درباره تأثير توقف معاملات بر اعتماد سرمايهگذاران بيان كرد: برخلاف برخي نگرانيها، بسياري از فعالان بازار با بسته بودن موقت بازار در شرايط فعلي موافق هستند. او گفت: بر اساس گفتوگوهايي كه با فعالان بازار داشته، بخش قابل توجهي از آنها معتقدند باز شدن بازار در شرايطي كه هنوز ابعاد وضعيت اقتصادي و عملياتي شركتها مشخص نيست، تنها به شكلگيري صفهاي فروش سنگين منجر خواهد شد. به اعتقاد او، بسته بودن بازار در چنين شرايطي حتي ميتواند به حفظ اعتماد سرمايهگذاران كمك كند، زيرا مانع از آن ميشود كه سهامداران در فضاي شديدا مبهم تصميمهاي هيجاني بگيرند و متحمل زيانهاي سنگين شوند. اين تحليلگر بازار سرمايه در ادامه به راهكارهاي بازگشايي مديريتشده بورس تهران نيز اشاره كرد و يكي از مهمترين اقدامات را افزايش شفافيت اطلاعاتي شركتها دانست. او توضيح داد كه پيش از بازگشايي بازار لازم است از تمام شركتهاي بورسي خواسته شود درباره وضعيت خود در شرايط جنگي شفافسازي كنند. به گفته اصغري، انتشار چنين اطلاعاتي در سامانه كدال ميتواند به كاهش ابهامها و شكلگيري تصوير دقيقتري از وضعيت بنگاهها كمك كند. او تأكيد كرد كه حتي در صورت پايان جنگ نيز انتشار گزارشهاي شفاف از سوي شركتها ضروري است، زيرا سرمايهگذاران بايد بدانند هر شركت تا چه اندازه از تحولات اخير تاثيرپذيرفته است.
تجربه جنگ ۱۲ روزه در بازار سرمايه
اصغري در بخش ديگري از اين گفتوگو به تجربه جنگ ۱۲روزه قبلي اشاره كرد و گفت: در آن دوره پس از اعلام آتشبس و بازگشايي بازار، بورس تهران با افت قابل توجهي مواجه شد. به گفته او، يكي از دلايل اصلي آن ريزش شديد اين بود كه وقوع جنگ براي بسياري از فعالان بازار غيرقابل پيشبيني بود و سرمايهگذاران با شوك ناگهاني مواجه شدند. او توضيح داد كه شرايط كنوني تا حدي متفاوت است، زيرا در ماههاي قبل از آغاز جنگ نيز به دليل افزايش ريسكهاي سياسي و نظامي، بخشي از افت بازار رخ داده بود. همين موضوع ميتواند باعث شود كه شدت واكنش بازار در دوره پس از بازگشايي كمتر از تجربه قبلي باشد. اين تحليلگر بازار سرمايه با اشاره به سناريوهاي احتمالي بازگشايي بازار نيز گفت در روزهاي ابتدايي پس از بازگشايي، حتي اگر جنگ با نتيجه مثبت يا منفي به پايان برسد، احتمال خروج نقدينگي از بازار وجود دارد. به گفته او، بخشي از سرمايهها براي مدتي در بازار حبس شدهاند و طبيعي است كه برخي سرمايهگذاران در نخستين فرصت براي تأمين نقدينگي اقدام به فروش سهام كنند. اصغري در عين حال تأكيد كرد اگر جنگ با آسيب جدي به زيرساختهاي اقتصادي كشور همراه نباشد، بازار سهام ميتواند پس از چند روز افت اوليه به تدريج به تعادل برسد. او حتي احتمال داد: بسياري از شركتها بتوانند در مدت نسبتا كوتاهي افت قيمتهاي خود را جبران كنند. به گفته اين تحليلگر، اگر ابهامهاي موجود درباره وضعيت اقتصادي و شرايط جنگي كاهش پيدا كند، بازار ممكن است تنها با يكي دو روز افت معاملات روبهرو شود و سپس دوباره به مسير مثبت بازگردد. اصغري در پايان اين گفتوگو به سهامداران خرد توصيه كرد در چنين شرايطي تصميمهاي خود را با نگاه بلندمدت اتخاذ كنند. تا زماني كه ابعاد جنگ بهطور كامل مشخص نشده، ارائه پيشبيني دقيق درباره آينده بازار دشوار است؛ با اين حال اگر دامنه جنگ گسترده نشود، سرمايهگذاري در بسياري از شركتهاي بورسي، بهويژه شركتهاي كمريسك و كوچكتر، ميتواند همچنان چشمانداز قابل قبولي داشته باشد. به اعتقاد او، در صورت كاهش ابهامهاي سياسي و اقتصادي، بسياري از اين شركتها قادر خواهند بود فعاليت توليدي خود را ادامه بدهند و بازار سهام نيز به تدريج از فضاي ابهام فعلي فاصله بگيرد.
