وقتي حتي اينترنت ناپايدار ميشود
در حالي كه قطع اينترنت بينالملل در ايران از ۹ اسفند آغاز شده و اكنون به پانزدهمين روز خود رسيده است، گزارشهاي كاربران از اختلال در شبكههاي داخلي نيز خبر ميدهد.
در حالي كه قطع اينترنت بينالملل در ايران از ۹ اسفند آغاز شده و اكنون به پانزدهمين روز خود رسيده است، گزارشهاي كاربران از اختلال در شبكههاي داخلي نيز خبر ميدهد. كاربران شبكههاي فيبر نوري و ADSL شركت مخابرات ايران ميگويند دسترسي به وبسايتهاي داخلي و اينترانت نيز با كندي و ناپايداري همراه شده است؛ وضعيتي كه در شرايط قطع كامل اينترنت جهاني، نگرانيهاي تازهاي درباره پايداري زيرساختهاي ارتباطي ايجاد كرده است. روز گذشته بيستوسوم اسفند ۱۴۰۴ بود و اينترنت در ايران پانزدهمين روز از دور تازه محدوديتهاي خود را سپري كرد. از شنبه ۹ اسفند دسترسي به اينترنت بينالملل در بسياري از نقاط كشور قطع شد و هنوز نشانه روشني از زمان پايان اين محدوديتها اعلام نشده است. در اين مدت، شهروندان براي انجام بسياري از امور روزمره خود به سرويسها و وبسايتهاي داخلي وابسته شدهاند؛ از خدمات بانكي و اداري گرفته تا خريدهاي آنلاين و ارتباطات كاري. در چنين شرايطي، دسترسي پايدار به شبكه داخلي و اينترانت به حداقل نياز كاربران تبديل شده است. اما گزارشهاي كاربران نشان ميدهد حتي اين حداقل نيز در روزهاي اخير با مشكل روبرو شده است.
اختلال در شبكه مخابرات
در روزهاي گذشته كاربران شبكه شركت مخابرات ايران از كندي و ناپايداري سرويسهاي اينترنتي خود خبر دادهاند. به گفته آنها، دسترسي مبتني بر فيبر نوري در بسياري از مناطق با افت شديد سرعت مواجه شده و در برخي موارد حتي سرويسهاي ADSL نيز دچار قطعيهاي مكرر شدهاند. برخي كاربران ميگويند سرعت دسترسي به اينترانت در شبكه فيبر مخابرات به حدي كاهش يافته كه استفاده از بسياري از خدمات داخلي نيز دشوار شده است. اين در حالي است كه در شرايط قطع اينترنت جهاني، بسياري از خدمات و فعاليتهاي روزمره به همين شبكه داخلي وابسته شدهاند. به بيان ديگر، در شرايطي كه كاربران از دسترسي به اينترنت بينالملل محروم هستند، انتظار دارند دستكم دسترسي به وبسايتهاي داخلي پايدار و بدون مشكل باشد.
يك رويداد غيرعادي در شبكه
چند روز پيش گزارشهايي از بروز يك رويداد غيرعادي در شبكه شركت مخابرات ايران منتشر شد. بر اساس دادههاي منتشرشده از سوي كلادفلر، عصر سهشنبه گذشته يك اتفاق غيرعادي در شبكهاي با شناسه AS58224 متعلق به شركت مخابرات ايران ثبت شده است. اگرچه جزييات دقيق اين رويداد بهطور رسمي اعلام نشده، اما برخي كارشناسان معتقدند چنين رخدادهايي ميتواند بر عملكرد شبكه و كيفيت دسترسي كاربران تأثير بگذارد. با اين حال، پيامدهاي اين رويداد تنها به همان روز محدود نمانده است. پس از آن، گزارشهاي متعددي از سوي كاربران درباره كندي و اختلال در شبكههاي مخابرات منتشر شده است.
سايه حمله بر زيرساختها
اختلالهاي اخير در شرايطي رخ ميدهد كه چند روز پيش خبرهايي درباره حمله به يكي از ساختمانهاي مخابراتي كشور منتشر شده بود. اگرچه جزييات اين حادثه بهطور رسمي اعلام نشده، اما برخي كاربران و كارشناسان احتمال ميدهند اين اتفاق در ناپايداري شبكه بيتأثير نبوده باشد. با اين حال، تاكنون شركت مخابرات ايران توضيح رسمي درباره علت اختلالها يا ارتباط احتمالي آنها با رويدادهاي اخير شبكه ارايه نكرده است. نبود توضيح رسمي در چنين شرايطي باعث شده پرسشهاي زيادي درباره وضعيت زيرساختهاي ارتباطي كشور مطرح شود.
حداقل انتظار كاربران
در شرايطي كه اينترنت جهاني بيش از دو هفته است قطع شده، بسياري از كاربران ميگويند دسترسي ساده و سريع به وبسايتهاي داخلي حداقل انتظار آنهاست. براي بسياري از شهروندان، شبكه داخلي اكنون تنها مسير دسترسي به خدمات آنلاين است. سامانههاي بانكي، درگاههاي دولتي، فروشگاههاي اينترنتي داخلي و بسياري از خدمات ديگر در همين بستر فعاليت ميكنند. به همين دليل هرگونه اختلال در اين شبكه ميتواند بخش بزرگي از فعاليتهاي روزمره را مختل كند. كاربران ميگويند در روزهاي اخير حتي بارگذاري ساده برخي وبسايتهاي داخلي نيز با تأخيرهاي طولاني همراه است؛ موضوعي كه استفاده از خدمات آنلاين را دشوارتر كرده است.
زمستاني با اينترنتهاي خاموش
محدوديتهاي اخير تنها تجربه قطع اينترنت در ماههاي گذشته نيست. اگر تقويم سال ۲۰۲۶ ميلادي را مرور كنيم، تصوير قابلتوجهي از ميزان محدوديتهاي اينترنتي در ايران ديده ميشود. از آغاز سال ۲۰۲۶ تاكنون ۷۳ روز سپري شده است. در همين مدت كوتاه، كاربران ايراني دو دوره قطع گسترده اينترنت را تجربه كردهاند. نخستين مورد در ديماه و همزمان با اعتراضات رخ داد؛ زماني كه از ۱۸ ديماه (۸ ژانويه ۲۰۲۶) دسترسي به اينترنت بينالملل براي هفتهها با محدوديت مواجه شد. دومين دوره نيز از ۹ اسفند آغاز شد و اكنون پانزدهمين روز خود را پشت سر ميگذارد .
نيمي از روزهاي سال بدون اينترنت
اگر مجموع اين دو دوره محدوديت را در نظر بگيريم، تصوير قابل توجهي به دست ميآيد. حدود سه هفته محدوديت اينترنت در ديماه و ۱۵ روز قطع اينترنت در اسفند، مجموعاً حدود ۳۵ روز خاموشي اينترنت را در ابتداي سال ۲۰۲۶ رقم زده است. به بيان سادهتر، شهروندان و كسبوكارهاي ايراني تقريباً نزديك به نيمي از روزهاي سال ميلادي جديد را بدون دسترسي به اينترنت جهاني سپري كردهاند. اين آمار نشان ميدهد قطع اينترنت ديگر يك اتفاق كوتاهمدت يا استثنايي نيست، بلكه به تجربهاي تكرارشونده در ماههاي اخير تبديل شده است.
سكوت درباره زمان بازگشت اينترنت
با وجود گذشت بيش از دو هفته از آغاز محدوديتها، هنوز زمان مشخصي براي بازگشت اينترنت اعلام نشده است. پيگيري رسانهها در اين باره اغلب بيپاسخ مانده و اطلاعرساني رسمي درباره وضعيت اينترنت بسيار محدود بوده است. در يكي از معدود اظهارنظرهاي رسمي، سخنگوي دولت هفته گذشته در انتقاد به قطع اينترنت و محدوديت ارتباطات گفت تلاش شده است براي برخي افراد كه «صداي خرابيهاي جنگ را بيشتر منتقل ميكنند» دسترسي به اينترنت فراهم شود. با اين حال، اين اظهارنظر نيز پاسخ روشني درباره زمان پايان محدوديتها ارايه نميدهد.
اينترنت؛ زيرساختي حياتي
تجربه هفتههاي اخير نشان ميدهد اينترنت ديگر تنها يك ابزار ارتباطي ساده نيست. بخش بزرگي از زندگي روزمره، فعاليتهاي اقتصادي و خدمات عمومي به اين زيرساخت وابسته است. از خدمات بانكي و آموزشي گرفته تا ارتباطات كاري و دسترسي به اطلاعات، همگي به شبكههاي ارتباطي متكي هستند. به همين دليل هرگونه اختلال طولانيمدت در اين زيرساخت ميتواند پيامدهاي گستردهاي براي جامعه داشته باشد. در چنين شرايطي، پايداري حداقلي شبكههاي داخلي نيز اهميت دوچندان پيدا ميكند.
انتظار براي بازگشت ارتباطات
اكنون كه بيش از دو هفته از قطع اينترنت جهاني ميگذرد، بسياري از كاربران چشمانتظار بازگشت ارتباطات هستند. در اين ميان، انتظار ميرود شركتهاي ارايهدهنده خدمات ارتباطي، از جمله شركت مخابرات ايران، درباره وضعيت شبكههاي خود شفافتر اطلاعرساني كنند. در شرايطي كه اينترنت جهاني قطع است، دسترسي پايدار به شبكه داخلي ميتواند بخشي از فشار ايجاد شده بر كاربران را كاهش دهد. با اين حال، گزارشهاي اخير از ناپايداري همين شبكه داخلي نيز نشان ميدهد زيرساختهاي ارتباطي كشور در يكي از دشوارترين آزمونهاي خود قرار گرفتهاند.
