شوك نفت 110 دلاري به بورسهاي جهاني
بازارهاي مالي آسيا روز دوشنبه با موجي از فروش و سقوط شاخصهاي اصلي آغاز به كار كردند؛ اتفاقي كه تحت تاثير افزايش شديد قيمت نفت و تشديد تنشهاي ژئوپليتيكي در خاورميانه رخ داد و نگراني تازهاي درباره بازگشت فشارهاي تورمي در اقتصاد جهاني ايجاد كرد.
بازارهاي مالي آسيا روز دوشنبه با موجي از فروش و سقوط شاخصهاي اصلي آغاز به كار كردند؛ اتفاقي كه تحت تاثير افزايش شديد قيمت نفت و تشديد تنشهاي ژئوپليتيكي در خاورميانه رخ داد و نگراني تازهاي درباره بازگشت فشارهاي تورمي در اقتصاد جهاني ايجاد كرد. جهش قيمت نفت خام به بالاي110 دلار در هر بشكه (تا لحظه تنظيم اين گزارش) كه در پي تشديد درگيريها در خاورميانه و نگراني از اختلال در عرضه انرژي به وجود آمده، فضاي بازارهاي مالي منطقه را بهشدت متشنج كرد و سرمايهگذاران را به سمت فروش گسترده داراييهاي پرريسك سوق داد. همزمان با آغاز معاملات در بازارهاي آسيايي، بسياري از شاخصهاي مهم اين منطقه با افت قابل توجهي مواجه شدند. شاخص نيكي۲۲۵ ژاپن و شاخص كسپي كره جنوبي از جمله بازارهايي بودند كه بيشترين آسيب را از اين شرايط ديدند. سرمايهگذاران كه در روزهاي اخير بهشدت نگران آينده عرضه انرژي و پيامدهاي اقتصادي جنگ در خاورميانه شدهاند، در واكنش به افزايش ريسكهاي جهاني به سرعت داراييهاي خود را كاهش دادند. افزايش شديد قيمت نفت يكي از اصليترين محركهاي اين افت گسترده به شمار ميرود. قيمت نفت خام در معاملات جهاني از مرز 110 دلار در هر بشكه عبور كرد و حتي براي مدت كوتاهي به حدود 113 دلار نيز رسيد؛ رقمي كه يكي از بزرگترين جهشهاي قيمتي نفت در سالهاي اخير محسوب ميشود. تحليلگران معتقدند اين افزايش قيمت ميتواند تلاش بانكهاي مركزي براي مهار تورم و حركت به سمت كاهش نرخ بهره را با چالشهاي تازهاي روبرو كند. در چنين شرايطي شاخص نيكي۲۲۵ ژاپن بيش از ۷ درصد سقوط كرد و به پايينترين سطح خود در حدود دو ماه گذشته رسيد. اين شاخص پيش از اين نيز در هفته گذشته بيش از ۵ درصد كاهش را تجربه كرده بود و افت جديد نشاندهنده تشديد فشار فروش در بازار سهام توكيو است. بسياري از شركتهاي بزرگ فناوري ژاپن از جمله گروه سافتبانك و شركت ادونتست در ميان نمادهايي بودند كه بيشترين كاهش ارزش را ثبت كردند. شاخص گستردهتر تاپيكس نيز وضعيت مشابهي را تجربه كرد و در معاملات روز دوشنبه تا حدود ۵.۷ درصد كاهش يافت. افت شديد سهام شركتهاي الكترونيكي و بانكها از عوامل اصلي كاهش اين شاخص عنوان شده است. تحليلگران بازار معتقدند تركيب افزايش قيمت انرژي، نگرانيهاي ژئوپليتيكي و ضعف برخي دادههاي اقتصادي جهاني باعث شده سرمايهگذاران نسبت به چشمانداز كوتاهمدت اقتصاد جهاني بدبينتر شوند. بازار سهام كره جنوبي نيز از اين روند نزولي در امان نماند. شاخص كسپي در ابتداي معاملات بيش از ۸ درصد سقوط كرد؛ افتي كه به حدي شديد بود كه مقامهاي بازار ناچار شدند معاملات را بهطور موقت براي حدود ۲۰ دقيقه متوقف كنند. در ادامه معاملات نيز اين شاخص حدود ۷.۹درصد پايينتر باقي ماند و يكي از سنگينترين افتهاي سالهاي اخير را ثبت كرد. همزمان با اين تحولات، بازارهاي چين و هنگكنگ نيز با كاهش مواجه شدند. شاخص كامپوزيت شانگهاي و شاخص سياسآي۳۰۰ كه عملكرد شركتهاي بزرگ بورسهاي شانگهاي و شنژن را منعكس ميكند، هر كدام حدود ۲ درصد كاهش يافتند. در هنگكنگ نيز شاخص هانگ سنگ حدود ۳.۵ درصد افت كرد كه نشاندهنده نگراني سرمايهگذاران از تأثير تحولات جهاني بر اقتصاد منطقه است. در ساير بازارهاي مهم آسيا و اقيانوسيه نيز روند مشابهي مشاهده شد. شاخص اساندپي/اياسايكس۲۰۰ استراليا حدود ۴ درصد كاهش يافت و شاخص استريتس تايمز سنگاپور نيز حدود ۳ درصد افت را تجربه كرد. در هند نيز معاملات آتي مرتبط با شاخص نيفتي۵۰ بيش از ۲ درصد كاهش يافت كه نشاندهنده چشمانداز نزولي براي آغاز معاملات در اين كشور بود. كارشناسان بازار عقيده دارند افزايش قيمت نفت در شرايطي رخ داده كه اقتصاد جهاني هنوز بهطور كامل از دوره تورم بالا در سالهاي گذشته عبور نكرده است.
بسياري از بانكهاي مركزي بزرگ جهان در ماههاي اخير سيگنالهايي درباره احتمال كاهش نرخ بهره و حركت به سمت سياستهاي پولي آسانتر داده بودند. اما جهش قيمت انرژي ميتواند اين برنامهها را به تعويق بيندازد و بار ديگر فشارهاي تورمي را در اقتصادهاي مختلف افزايش دهد. در همين حال سرمايهگذاران به دقت دادههاي اقتصادي چين را نيز دنبال ميكنند. جديدترين آمار منتشر شده نشان ميدهد شاخص قيمت مصرفكننده چين در ماه فوريه نسبت به مدت مشابه سال قبل ۱.۳ درصد افزايشيافته است. اين رقم نسبت به رشد اندك ثبت شده در ماه ژانويه شتاب بيشتري نشان ميدهد و نشانهاي از بهبود نسبي تقاضاي داخلي تلقي ميشود. در مقابل، شاخص قيمت توليدكننده چين همچنان در محدوده منفي قرار دارد، هرچند سرعت كاهش آن كمتر شده است. اقتصاددانان معتقدند اين دادهها نشان ميدهد كه اقتصاد چين ممكن است به تدريج در حال تثبيت باشد، اما افزايش شديد قيمت انرژي در سطح جهاني ميتواند هزينه توليد شركتها را افزايش داده و فشار جديدي بر مصرفكنندگان وارد كند. علاوه بر نگرانيهاي مربوط به تورم، دادههاي اقتصادي امريكا نيز بر فضاي منفي بازارها افزوده است. گزارش اخير بازار كار امريكا نشان داد كه كارفرمايان در ماه فوريه بهطور غيرمنتظرهاي ميزان اشتغال را كاهش دادهاند. انتشار اين آمار در پايان هفته گذشته باعث افت شاخصهاي سهام امريكا شد و معاملات آتي والاستريت نيز در آغاز هفته بيش از ۲ درصد كاهش يافت. اين تركيب از عوامل اقتصادي و ژئوپليتيكي باعث شده است كه بسياري از سرمايهگذاران جهاني نسبت به آينده بازارهاي مالي محتاطتر شوند. جنگ در خاورميانه كه اكنون وارد دومين هفته خود شده، همچنان نشانهاي از كاهش تنشها نشان نميدهد و نگرانيها درباره اختلال طولانيمدت در عرضه انرژي را افزايش داده است. براي اقتصاد ژاپن، افزايش قيمت نفت يك چالش جدي محسوب ميشود. اين كشور جزيرهاي حدود ۹۰ درصد از نفت مورد نياز خود را از خاورميانه وارد ميكند و هرگونه اختلال در عرضه يا افزايش قيمت انرژي ميتواند تاثير مستقيم بر اقتصاد و بازارهاي مالي آن داشته باشد. به همين دليل سهام شركتهاي ژاپني معمولاً نسبت به شوكهاي انرژي حساسيت بيشتري نشان ميدهند. هيروشي ماتسوموتو، مدير ارشد پرتفوي مشتريان در شركت مديريت دارايي پيكتت، در اين باره ميگويد ژاپن از جمله كشورهايي است كه بيشترين تاثير را از افزايش قيمت نفت در سطح جهان ميپذيرد. به گفته او، همين وابستگي شديد به واردات انرژي باعث شده بازار سهام ژاپن در شرايط فعلي براي بسياري از سرمايهگذاران پرريسكتر به نظر برسد افت شديد بازار توكيو در حالي رخ ميدهد كه بورس ژاپن در ماههاي ابتدايي سال ۲۰۲۶ عملكرد بسيار قدرتمندي داشت. شاخص نيكي در اين مدت توانسته بود از بسياري از شاخصهاي مهم جهاني پيشي بگيرد؛ روندي كه تا حد زيادي ناشي از سياستهاي مالي انبساطي دولت سانائه تاكايچي، نخستوزير ژاپن، و خوشبيني سرمايهگذاران به برنامههاي اقتصادي دولت جديد بود. با اين حال، افتهاي اخير باعث شده شاخصهاي اصلي بورس توكيو وارد محدوده اصلاح فني شوند. شاخص نيكي اكنون بيش از ۱۰ درصد پايينتر از اوج ثبت شده در اواخر ماه فوريه قرار دارد؛ وضعيتي كه نشاندهنده تغيير قابل توجه در احساسات سرمايهگذاران است. در ماههاي گذشته سرمايهگذاران خارجي نقش مهمي در رشد بازار سهام ژاپن ايفا كرده بودند و به عنوان خريداران اصلي اين بازار شناخته ميشدند. اما برخي تحليلگران اكنون معتقدند كه اين جريان سرمايه ممكن است در حال تغيير باشد.
