نفت در مدار صعود
بازار جهاني انرژي در روزهاي اخير بار ديگر در كانون توجه اقتصاد جهاني قرار گرفته است.
گلناز پرتوي مهر | بازار جهاني انرژي در روزهاي اخير بار ديگر در كانون توجه اقتصاد جهاني قرار گرفته است. افزايش تنشهاي ژئوپليتيكي در خاورميانه، بهويژه در منطقه خليجفارس، باعث شده قيمت نفت روندي صعودي به خود بگيرد و تحليلگران درباره سناريوهاي جديد براي بازار انرژي سخن بگويند. عبور قيمت نفت برنت از مرز ۸۵ دلار در هر بشكه و پيشبيني برخي موسسات مالي درباره احتمال افزايش بيشتر قيمتها، نشان ميدهد كه بازار جهاني انرژي وارد مرحلهاي تازه از تحولات شده است؛ مرحلهاي كه ميتواند فرصتهاي اقتصادي قابل توجهي براي كشورهاي توليدكننده و همچنين صنايع مرتبط با انرژي ايجاد كند. در روزهاي اخير قيمت نفت برنت درياي شمال به بيش از ۸۵ دلار در هر بشكه رسيده است؛ رقمي كه نشاندهنده بازگشت بازار به روند صعودي پس از دورهاي از افت قيمتها در ماههاي پاياني سال ۲۰۲۵ است. در آن زمان قيمت نفت تا حدود ۶۰ دلار كاهش يافته بود، اما تحولات جديد در بازار انرژي باعث شد اين روند تغيير كند. طبق دادههاي بازار، قيمت نفت برنت در ۲۷ فوريه ۲۰۲۶ حدود ۷۳ دلار در هر بشكه بود، اما طي چند روز به سرعت افزايش يافت؛ ابتدا به حدود ۷۷ دلار رسيد و سپس از مرز ۸۳ دلار عبور كرد. اين روند افزايشي نشان ميدهد كه بازار انرژي نسبت به تحولات ژئوپليتيكي حساس است و هرگونه تغيير در شرايط عرضه ميتواند قيمتها را به سرعت تحت تأثير قرار دهد. افزايش قيمت نفت در چنين شرايطي براي بسياري از اقتصادهاي توليدكننده انرژييك فرصت محسوب ميشود، زيرا درآمدهاي صادراتي آنها را افزايش ميدهد و ميتواند سرمايهگذاريهاي جديد در صنعت نفت و گاز را تقويت كند. در ميان تحليلهاي منتشر شده، برخي بانكهاي سرمايهگذاري بينالمللي سناريوهايي را درباره آينده قيمت نفت مطرح كردهاند. تحليلگران بانك
JPMorgan Chase معتقدند در صورتي كه اختلال در عبور نفتكشها از تنگه هرمز براي مدتي ادامه يابد، احتمال افزايش قيمت نفت برنت تا حدود ۱۲۰ دلار در هر بشكه وجود دارد. از ديدگاه اين بانك، چنين شرايطي ممكن است باعث شود ظرفيت ذخيرهسازي نفت در برخي كشورهاي منطقه به سرعت تكميل شود و در نتيجه توليدكنندگان براي مديريت عرضه ناچار به تنظيم توليد شوند. همين موضوع ميتواند قيمتها را در بازار جهاني تقويت كند. در همين حال تحليلگرانDeutsche Bank نيز سناريوي ديگري را بررسي كردهاند. آنها معتقدند در صورت اختلال گسترده در عبور نفتكشها از تنگه هرمز، بازار جهاني انرژي ممكن است با جهش قابل توجه قيمتها روبهرو شود. با اين حال بسياري از كارشناسان تأكيد ميكنند كه چنين سناريوهايي بيشتر در حد پيشبينيهاي احتمالي است و بازار در عمل به مجموعهاي از عوامل اقتصادي و سياسي وابسته خواهد بود. يكي از مهمترين عوامل تأثيرگذار بر قيمت نفت در جهان، امنيت مسيرهاي انتقال انرژي است. در اين ميان تنگه هرمز اهميت ويژهاي دارد. اين گذرگاه باريك دريايي كه خليجفارس را به درياي عمان متصل ميكند، يكي از مهمترين مسيرهاي انتقال نفت در جهان به شمار ميرود. بخش قابلتوجهي از صادرات نفت كشورهاي توليدكننده خليجفارس از اين مسير عبور ميكند، به همين دليل هرگونه تغيير در وضعيت اين مسير بلافاصله در بازار جهاني انرژي منعكس ميشود. در عين حال بسياري از كشورها و شركتهاي انرژي طي سالهاي اخير تلاش كردهاند مسيرهاي جايگزين براي انتقال نفت ايجاد كنند يا ظرفيت ذخيرهسازي خود را افزايش دهند تا در برابر نوسانات بازار مقاومتر باشند. افزايش قيمت نفت در بازارهاي جهاني به سرعت در قيمت سوخت در كشورهاي مختلف نيز ديده ميشود. در اروپا فعالان صنعت انرژي معتقدند در صورت حفظ روند فعلي قيمت نفت، بهاي بنزين ممكن است در برخي كشورها تا حدود 8/1يورو در هر ليتر افزايش يابد. البته قيمت سوخت در اروپا تنها به نفت وابسته نيست و عوامل ديگري مانند ماليات، هزينههاي پالايش و توزيع نيز در آن نقش دارند. با اين حال قيمت نفت همچنان مهمترين عامل تعيينكننده در بازار سوخت به شمار ميرود. همزمان بازار گاز طبيعي اروپا نيز در هفتههاي اخير با افزايش قيمت روبهرو شده است. قيمت گاز كه در پايان فوريه حدود ۳۲ يورو در هر مگاوات ساعت بود، در مدت كوتاهي افزايش يافت و به حدود ۵۸ يورو رسيد. اين روند نشان ميدهد كه بازار انرژي در سطح جهاني بهطور كلي در حال تجربه يك دوره افزايش قيمت است. افزايش قيمت انرژي تنها به معناي افزايش هزينهها نيست؛ بلكه در بسياري از موارد ميتواند فرصتهاي اقتصادي جديدي ايجاد كند. براي كشورهاي توليدكننده نفت و گاز، افزايش قيمتها به معناي افزايش درآمدهاي صادراتي و بهبود تراز تجاري است. ازسوي ديگر قيمتهاي بالاتر انرژي ميتواند سرمايهگذاري در بخشهاي مختلف صنعت انرژي را افزايش دهد؛ از توسعه ميدانهاي نفتي و گازي گرفته تا پروژههاي زيرساختي و حتي انرژيهاي تجديدپذير. بسياري از تحليلگران معتقدند كه نوسانات اخير بازار انرژي ميتواند به تنوعبخشي بيشتر در منابع انرژي جهان نيز كمك كند، زيرا كشورها براي كاهش ريسكهاي آينده به دنبال گسترش سبد انرژي خود خواهند بود. با وجود همه پيشبينيها، آينده بازار انرژي همچنان به مجموعهاي از عوامل اقتصادي، سياسي و حتي فصلي بستگي دارد. تقاضاي جهاني براي انرژي، سياستهاي توليدكنندگان بزرگ، رشد اقتصاد جهاني و تحولات ژئوپليتيكي همگي ميتوانند بر قيمت نفت تأثير بگذارند. با اين حال بسياري از تحليلگران معتقدند كه بازار نفت در سال ۲۰۲۶ احتمالاً در محدوده قيمتي بالاتري نسبت به سال گذشته قرار خواهد گرفت. افزايش تقاضاي جهاني و محدوديتهاي عرضه در برخي مناطق از جمله عواملي هستند كه ميتوانند از قيمتها حمايت كنند. در چنين شرايطي بازار جهاني انرژي وارد دورهاي از تحولات تازه شده است؛ دورهاي كه در آن نفت همچنان يكي از مهمترين متغيرهاي اقتصاد جهاني باقي ميماند و روند قيمت آن ميتواند بر تصميمهاي اقتصادي و صنعتي
در سراسر جهان تأثير بگذارد.
