سايه نرخ بهره

صداي بورس| آراد پوركار - كارشناس بازار سرمايه نوشت: بايد به اين نكته توجه كرد كه P/E در واقع يادآور دوره بازگشت سرمايه‌گذاري است. البته همه سود شركت‌ها در مجمع تقسيم نمي‌شود؛ ممكن است تنها ۱۰درصد، ۹۰درصد يا صددرصد آن به سهامداران پرداخت شود، به همين دليل براي سنجش دقيق‌تر دوره بازگشت سرمايه، از نسبت ديگري به نام P/DPS (قيمت به سود تقسيمي) استفاده مي‌شود. اين نسبت به سرمايه‌گذار تصوير واقعي‌تري از بازگشت سرمايه ارايه مي‌دهد و مكمل P/E است. در مدل‌هاي سرمايه‌گذاري مانند محاسبات NPV، تمركز اصلي بر دوره بازگشت سرمايه است. بنابراين اختلاف P/E بازار با دوره بازگشت سرمايه واقعي شركت عمدتاً ناشي از ميزان تقسيم سود است؛ به عبارت ديگر، اگر سود كمتري تقسيم شود، P/E بالاتر ظاهر مي‌شود و اگر سود بيشتري تقسيم شود، P/E كاهش مي‌يابد. عامل دوم، نرخ بهره بدون ريسك است. هرگاه نرخ بهره بدون ريسك در بازار (مانند سپرده بانكي يا اوراق دولتي) افزايش يابد، دوره بازگشت سرمايه پايين‌تر مي‌شود و طبيعي است كه بازار نسبت P/E پايين‌تري را بپذيرد. براي مقايسه، معمولاً از P/E فوروارد استفاده مي‌شود كه سود سال آينده را مبناي محاسبه قرار مي‌دهد و مي‌تواند به‌صورت مركب نيز سنجيده شود؛ بنابراين عدد چهار يا پنج P/E فوروارد، در مقايسه با نرخ بهره بدون ريسك سه واحدي، برتري دارد. در گذشته، P/E ميانگين بازار با توجه به نرخ بهره، معمولاً حدود شش واحد بوده است. اما بازار زماني كه به زير اين سطح برسد، محدوده تقاضاي P/E بين شش تا هفت واحد قابل مشاهده است. اين امر نشان مي‌دهد كه نرخ بهره و تقسيم سود، تعيين‌كننده اصلي سطح P/E بازار هستند. علاوه بر اين، برخي شركت‌ها P/E بالايي دارند ولي همچنان نزديك ارزش ذاتي معامله مي‌شوند. علت آن است كه سود شناسايي‌شده به نسبت دارايي‌هاي شركت پايين است؛ در چنين شرايطي، تحليلگران از مدل جايگزيني براي ارزش‌گذاري استفاده مي‌كنند تا ارزش شركت را براساس جايگزيني دارايي‌ها بسنجند.
جمع‌بندي اين عوامل نشان مي‌دهد كه تركيب تقسيم سود، نرخ بهره و مدل‌هاي جايگزيني، به‌طور مستقيم P/E بازار را شكل مي‌دهد و تعيين‌كننده سطح ميانگين نسبت در بازار سرمايه است.