بازگشت بشكه‌ها به ميدان!

گلناز پرتوي مهر|

ائتلاف توليدكنندگان نفت موسوم به اوپك پلاس بار ديگر در كانون توجه بازارهاي جهاني انرژي قرار گرفته است؛ ائتلافي كه اين روزها در حال بررسي سناريوي افزايش تدريجي توليد براي پاسخگويي به اوج تقاضاي تابستاني و بازتنظيم سهم بازار اعضاي خود است. بر اساس گزارش‌هاي منتشرشده، 8 عضو كليدي اين گروه احتمالا افزايش توليدي معادل ۱۳۷ هزار بشكه در روز را براي آوريل ۲۰۲۶ روي ميز دارند؛ تصميمي كه در صورت نهايي شدن، به توقف سه‌ماهه افزايش عرضه پايان خواهد داد. اين افزايش توليد در حالي مطرح مي‌شود كه اوپك‌پلاس پيش‌تر در اواخر سال ۲۰۲۵ نيز گام مشابهي برداشته بود و توليد را به ميزان ۱۳۷ هزار بشكه در روز بالا برد. با اين حال، به‌منظور جلوگيري از شكل‌گيري مازاد عرضه در ماه‌هاي ابتدايي سال و همزمان با افت فصلي مصرف، برنامه افزايش بيشتر توليد در سه‌ماهه نخست ۲۰۲۶ متوقف شد. اكنون با نزديك شدن به فصل تابستان و افزايش سنتي مصرف سوخت در نيمكره شمالي، نشانه‌هايي از بازگشت تدريجي بشكه‌هاي متوقف‌شده به بازار ديده مي‌شود. بر اساس اطلاعات منتشرشده، 8 توليدكننده اصلي شامل عربستان سعودي، روسيه، امارات متحده عربي، قزاقستان، كويت، عراق، الجزاير و عمان قرار است در اول مارس (۱۰ اسفند) درباره مسير توليد ماه‌هاي آينده گفت‌وگو كنند. اين كشورها پيش‌تر توافق كرده بودند سهميه توليد خود را از آوريل تا پايان دسامبر ۲۰۲۵ در مجموع حدود ۲.۹ ميليون بشكه در روز افزايش دهند؛ رقمي كه معادل حدود سه درصد از تقاضاي جهاني نفت برآورد مي‌شود. تحليلگران بازار انرژي معتقدند تصميم احتمالي براي افزايش ۱۳۷ هزار بشكه‌اي توليد در آوريل ۲۰۲۶، ادامه همان الگوي افزايشي ملايمي است كه در ماه‌هاي اكتبر، نوامبر و دسامبر سال گذشته اجرا شد. هدف از اين رويكرد تدريجي، جلوگيري از شوك ناگهاني به بازار و مديريت انتظارات قيمتي عنوان مي‌شود. در واقع، اوپك‌پلاس تلاش مي‌كند ميان دو هدف گاه متضاد تعادل برقرار كند: حفظ سطح قيمت‌ها در محدوده‌اي مطلوب و در عين حال جلوگيري از واگذاري سهم بازار به توليدكنندگان رقيب. در هفته‌هاي اخير، قيمت نفت تحت تأثير تحولات ژئوپليتيكي در خاورميانه روندي صعودي به خود گرفته است. افزايش حضور نظامي امريكا در منطقه و نگراني‌ها درباره امنيت عرضه، به بازار سيگنال كمبود بالقوه داده و بهاي نفت را تقويت كرده است. شاخص نفت برنت به بالاي ۷۱ دلار در هر بشكه صعود كرده كه بالاترين سطح در هفت ماه گذشته به شمار مي‌رود. اين رشد قيمت، به اعضاي اوپك‌پلاس فضايي داده است تا با اطمينان بيشتري درباره افزايش عرضه تصميم‌گيري كنند، زيرا بازار در شرايط فعلي از پشتوانه رواني و ژئوپليتيكي برخوردار است. با اين حال، همه سناريوها قطعي نيست. برخي منابع آگاه به خبرگزاري رويترز گفته‌اند كه هرچند افزايش ۱۳۷ هزار بشكه‌اي توليد گزينه محتمل براي آوريل است، اما احتمال تمديد توقف توليد نيز وجود دارد. اين دوگانگي نشان مي‌دهد كه تصميم نهايي به ارزيابي دقيق داده‌هاي بازار، سطح ذخاير تجاري، چشم‌انداز رشد اقتصادي و روند تقاضاي واقعي در ماه‌هاي آينده بستگي دارد. از منظر راهبردي، حذف تدريجي محدوديت‌هاي قبلي توليد به كشورهاي كليدي مانند عربستان سعودي و امارات متحده عربي اين امكان را مي‌دهد كه بخشي از سهم بازار ازدست‌رفته خود را بازيابند. در سال‌هاي اخير، كاهش داوطلبانه توليد براي حمايت از قيمت‌ها باعث شد برخي توليدكنندگان خارج از ائتلاف، از جمله توليدكنندگان شيل در امريكا، فرصت افزايش حضور در بازار را پيدا كنند. اكنون كه قيمت‌ها در سطحي نسبتا مطلوب قرار گرفته، بازگشت حساب‌شده بشكه‌هاي اوپك‌پلاس مي‌تواند موازنه رقابتي را تغيير دهد. اوپك‌پلاس كه متشكل از اعضاي سازمان كشورهاي صادركننده نفت (اوپك) به‌علاوه روسيه و ساير متحدانش است، حدود نيمي از نفت جهان را توليد مي‌كند. همين سهم بالا از عرضه جهاني، اين ائتلاف را به يكي از اثرگذارترين بازيگران بازار انرژي تبديل كرده است. هرگونه تغيير- even جزیي- در سياست توليدي اين گروه مي‌تواند بر قيمت‌ها، تراز تجاري كشورها و حتي نرخ تورم جهاني اثر بگذارد. با نزديك شدن به فصل رانندگي تابستاني در امريكا و افزايش مصرف سوخت در اروپا و آسيا، تقاضاي جهاني نفت معمولا رشد مي‌كند. اوپك‌پلاس با آگاهي از اين الگوي فصلي، در تلاش است زمان‌بندي افزايش توليد را به گونه‌اي تنظيم كند كه هم پاسخگوي رشد مصرف باشد و هم از ايجاد مازاد عرضه در ماه‌هاي كم‌تقاضا جلوگيري كند. توقف سه‌ماهه افزايش توليد در ابتداي ۲۰۲۶ نيز دقيقا با همين منطق انجام شد؛ اقدامي پيشگيرانه براي حفظ تعادل بازار. كارشناسان بر اين باورند كه تصميم اول مارس مي‌تواند جهت‌گيري بازار در سه‌ماهه دوم سال را مشخص كند. اگر افزايش توليد تصويب شود، احتمالاً فشار ملايمي بر قيمت‌ها وارد خواهد شد، هرچند تداوم تنش‌هاي ژئوپليتيكي ممكن است اثر آن را خنثي كند. در مقابل، اگر ائتلاف تصميم به تمديد توقف بگيرد، بازار ممكن است اين پيام را به عنوان عزم جدي براي حمايت از قيمت‌ها تلقي كرده و شاهد ادامه روند صعودي باشد. در نهايت، آنچه مسلم است اين است كه اوپك‌پلاس همچنان بازيگر اصلي صحنه نفت باقي مانده و با سياست گام‌هاي كوچك اما حساب‌شده، تلاش مي‌كند از نوسانات شديد جلوگيري كند. تصميم پيش رو نه‌تنها براي توليدكنندگان، بلكه براي مصرف‌كنندگان بزرگ، بازارهاي مالي و حتي سياست‌گذاران اقتصادي در سراسر جهان اهميت دارد. بشكه‌ها آماده بازگشت به ميدان‌اند، اما اين بازگشت-اگر رخ بدهد- با دقتي مهندسي‌شده و در چارچوب استراتژي بلندمدت ائتلاف خواهد بود؛ استراتژي‌اي كه هدف نهايي آن، حفظ ثبات در بازاري است كه همواره ميان سياست، اقتصاد و امنيت در نوسان است.