عرضههاي جذاب ۱۴۰۴
نگاهي به وضعيت معاملاتي سهام عرضه اوليه در سال ۱۴۰۴ حكايت از نوسانات ناهمگون در سهمهاي مختلف دارد كه اغلب با روند بازار ارتباط نسبي و مستقيمي دارند.گزارش صداي بورس به بررسي وضعيت ۲۰ نماد عرضه اوليه در سال جاري پرداخته ايم؛ نمادهايي كه در مقايسه با بازدهي نزديك به ۵۰ درصدي بورس از ابتداي سال كارنامههاي مختلفي را از خود نشان ميدهند.
نگاهي به وضعيت معاملاتي سهام عرضه اوليه در سال ۱۴۰۴ حكايت از نوسانات ناهمگون در سهمهاي مختلف دارد كه اغلب با روند بازار ارتباط نسبي و مستقيمي دارند.گزارش صداي بورس به بررسي وضعيت ۲۰ نماد عرضه اوليه در سال جاري پرداخته ايم؛ نمادهايي كه در مقايسه با بازدهي نزديك به ۵۰ درصدي بورس از ابتداي سال كارنامههاي مختلفي را از خود نشان ميدهند.
لازم به ذكر است كه بخش زيادي از اين نمادها مدت زيادي نيست كه در بازار عرضه شدهاند، لذا شايد بررسي روند تغييرات آنها در مقايسه با روند بورس چندان نتايج صحيحي ارائه نكند و بهتر است با دورههاي مرتبط مورد ارزيابي قرار بگيرد. به همين منظور در يكي از نمودارهاي همراه، بازدهي سهم در مقايسه با بازدهي بورس در دوره مرتبط بررسي شده تا نتايج قابل قبولتري را در اختيار قرار بدهد.
عرضه اوليه چيست؟
عرضه اوليه (Initial Public Offering) به فرآيند فروش سهام شركتي كه براي اولينبار در بازار بورس يا فرابورس عرضه ميشود، گفته ميشود. عموما شركتها در فرآيند عرضه اوليه، قيمت سهام خود را پايينتر از ارزش واقعي آنها ارزشگذاري ميكنند. بنابراين احتمال سودآوري آنها (حداقل در كوتاهمدت) افزايش مييابد.
در روش بوك بيلدينگ، قيمت سهام شركت طي فرايندي از طريق بازاريابي، جمعآوري سفارشهاي خريد و قيمتهاي پيشنهادي و برآورد ميزان تقاضا مشخص ميشود. در اين روش، يك بازه قيمتي براي سفارش در نظر گرفته شده و به همين دليل ديگر نيازي به ثبت سريع سفارش نيست. در روش بوك بيلدينگ، اغلب افراد سقف قيمتي را براي سفارش خود انتخاب ميكنند چون احتمال تخصيص سهم در قيمتهاي پايينتر به دليل تقاضاي زياد در عرضه اوليه، كمتر است. مزاياي روش ثبت سفارش در عرضه اوليه عبارت است از: امكان كنترل و انعطافپذيري بيشتر، هزينه كمتر در عرضه با حجم بالا، امكان تعيين بهاي بالاتر توسط ناشر و...
در عرضه اوليه به روش حراج يا مزايده، دارايي به فردي تعلق ميگيرد كه بيشترين پيشنهاد خريد را داده است. در هنگام عرضه اوراق بهادار به اين روش، از همين قانون با مقررات مشخص در حوزه بورس اوراق بهادار استفاده ميكنند. روش مزايده معمولا براي عرضه اوراق دولتي و همچنين اوراق خصوصيسازيهايي به كار ميرود كه مجبورند تغيير ماهيت مالكيتي سهام بدهند. اين روش در عرضه عمومي اوليه شركتها كمتر استفاده ميشود زيرا عموما بر اين باورند كه روش ثبت دفتري در اين شرايط كارايي بيشتري دارد. عرضه عمومي به شيوه حراج، خود داراي روشهاي متعددي است كه نحوه ارائه درخواست سفارش و هدف از مشاركت در آنها متفاوت است. از جمله زيرمجموعههاي روش حراج ميتوان عرضه عمومي به روش مزايده اينترنتي يا عرضه عمومي به روش حراج همزمان را مثال زد.
سهام عرضه شده در بورس
بر اساس دادههاي معاملاتي سهام عرضه شده در بازار نمادهاي پتوسعه (با بازدهي منفي ۰.۳۵ درصد)، وپايا (با بازدهي منفي ۷.۹۱ درصد) وهانيكو (با بازدهي منفي ۲.۳۸ درصد) سه نمادي هستند كه در طول دوره با زيان روبرو شدهاند. در مقابل نمادهاي مهرگان (با بازدهي ۸۱ درصد)، داترا (۷۷.۵ درصد)، اروند (۵۶ درصد)، دزاگرس (۵۷ درصد)، كوچين (۵۲ درصد)، كيمازي (۴۳.۸ درصد)، ولنوين (۴۳.۵ درصد)، مهر (۴۳ درصد)، درپاد (۴۲.۴ درصد) و غانيزان با ۴۰ درصد بالاترين بازدهي را از زمان عرضه براي سهامداران خود ثبت كردهاند. البته نماد غدير نيز ۳۷.۸ درصد بازدهي را براي سهامداران خود به ارمغان آورده و پس از آن نمادهاي نان، رپويا، هامون، چاپ و بانيان زير ۲۰ درصد سود به همراه داشتند.
هرچند بورس تهران از ابتداي سال نزديك به ۵۰ درصد بازدهي را ثبت كرده اما بخش زيادي از اين رشد در فاصله اواسط شهريور تا ۲۴ دي ماه رخ داده و پس از آن و با تهديدهاي جدي ناشي از احتمال وقوع جنگ بين ايران و امريكا بار ديگر روند كاهشي شاخص كل بورس آغاز شده، بهطوري كه در فاصله نزديك به يك ماه گذشته شاخص كل با افتي بيش از ۹ درصد روبرو شده كه اين موضوع روي بازدهي برخي عرضههاي اوليه كه در اين فاصله به بازار راه يافتهاند اثر منفي بر جاي گذاشته است.
به عنوان مثال نماد معاملاتي چاپ مربوط به شركت چاپ و بستهبندي آسان قزوين كه دقيقا در نقطه پيك شاخص عرضه شده، هرچند توانسته ۲۱ درصد بازدهي ثبت كند، اما تحت تاثير شرايط بازار قرار گرفته است. همچنين فهامون (آلياژگسترهامون) در ۲۹ دي ماه در فرابورس عرضه شده كه ۱۵.۶ درصد بازدهي ثبت كرده، درحالي كه در اين مدت فرابورس تهران ۱۲.۱۱ درصد افت شاخص را به ثبت رسانده است.
درپاد تبريز نيز هرچند ۱۳ دي ماه عرضه شد، اما توانست بازدهي مناسبي ثبت كند. به عبارتي عرضههاي اوليهاي كه پيش از نقطه پيك معاملات بورس و فرابورس (تقريبا حول و حوش ۲۴ دي ماه) موفق شدهاند سودهاي مناسبتري را به ثبت برسانند. هرچند مقايسه ما به صورت نقطهاي است، اما به دليل اينكه اغلب عرضهها در بازه ميان مدت و كوتاهمدت در بازار معامله شدهاند، ميتوان از اين محدوديت در تحليل صرفنظر كرد و بازدهي مذكور را به عنوان شاخص عملكرد نمادهاي عرضه شده قلمداد كرد.
در اين شرايط اما كارشناسان معتقدند بازار بهشدت به مذاكرات ايران و امريكا چشم دوخته و اثرات اين مذاكرات طبيعتا روي نمادهاي فوقالذكر اثرگذار خواهد بود. هرچند اميدواريها به رسيدن به يك توافق در كوتاهمدت كمي دور از ذهن به نظر ميرسد، كما اينكه بورس در روزهاي اخير چشمانداز مثبتي از خود نشان نداده، با اين حال در صورتي كه اين مذاكرات به نتيجه برسند، اميد ميرود بازار روند صعودي قابل ملاحظهاي را در آينده تجربه كند.
اين در حالي است كه بازدهي در بازارهاي ديگر از جمله طلا و احتمالا به زودي مسكن نيز آلارمهاي مثبتي به سرمايهگذاران ميدهند كه اين موضوع ميتواند روي بازدهي بورس هم اثرگذار باشد، اما همين امر نيز مشروط به مشخص شدن نتايج مذاكرات - چه مثبت و چه منفي - است.
اين در حالي است كه رشد شديد قيمت دلار در ماههاي اخير باعث شده بسياري از صنايع بورسي با مشكلات جدي در توليد روبهرو باشند و مديريت اين موضوع به نظر ميرسد از توان دولت خارج است كه ميتواند منتهي به افت بازدهي در شركتهاي بورسي شود كه البته در اين گزارش قصد بررسي اين موضوع را نداريم.
در عين حال صندوقهاي با درآمد ثابت و صندوقهاي متكي بر طلا و اخيرا نقره نيز امروز ريسكهاي كمتري براي سرمايهگذاران دارند و مديريت اين قبيل سرمايهگذاريها نيز براي سرمايهگذاران آسانتر است و به همين دليل بسياري از ريسكهاي كنوني ميتواند به احتياط بيشتر سرمايهگذاري در سهام منجر شود.
