موج تازه اعتراضات دانشجويي در دانشگاهها
دانشگاههاي ايران در نخستين روزهاي سال تحصيلي جديد به صحنه اعتراض و نارضايتي اجتماعي تبديل شدهاند. تجمعهاي دانشجويي در تهران با شعارهايي از سوي دانشجويان برگزار شد و در مواردي به مواجهه با نيروهاي امنيتي انجاميد كه ميتوان آن را نشانهاي از تغيير نقش دانشگاه از مركز آموزش به ميدان اعتراض سياسي و اجتماعي دانست.
دانشگاههاي ايران در نخستين روزهاي سال تحصيلي جديد به صحنه اعتراض و نارضايتي اجتماعي تبديل شدهاند. تجمعهاي دانشجويي در تهران با شعارهايي از سوي دانشجويان برگزار شد و در مواردي به مواجهه با نيروهاي امنيتي انجاميد كه ميتوان آن را نشانهاي از تغيير نقش دانشگاه از مركز آموزش به ميدان اعتراض سياسي و اجتماعي دانست. بازگشايي دانشگاهها در روزهاي اخير در ايران آرام و معمولي نبود؛ دانشگاه بهجاي ورود به سال تحصيلي تازه، به مركزي براي اعتراضهاي گسترده و پرشور دانشجويان تبديل شد. تجمعات دانشجويي كه در دانشگاههاي تهران، شريف و اميركبير برگزار شدهاند، نه فقط واكنشي محدود به فضاي آموزشي، بلكه بازتاب مستقيم خشم و نارضايتي نسل جوان از وضعيت اجتماعي و سياسي كشور است. اين اعتراضها همزمان با چهلمين روز جانباختگان ناآراميهاي ديماه برگزار شده و در بسياري موارد به تقابل با نيروهاي امنيتي كشيده شده، نشانهاي از تغيير ماهيت فضاي دانشگاهي از عرصه صرفاً آموزشي به ميدان اعتراض اجتماعي و سياسي در دل ايران امروز. در حالي كه مقامهاي رسمي بر لزوم گفتوگوي سازنده و فضاي امن براي بيان ديدگاهها تأكيد ميكنند، تصاوير و گزارشهاي ميداني از تجمعات و شعارهاي دانشجويان حكايت دارد كه مطالبات فراتر از مسائل دانشگاهي است و به مجموعهاي از خواستههاي كلان اجتماعي، سياسي و حقوقي پيوند خورده است. اين موج تازه اعتراض در دانشگاهها، برخاسته از اعتراضات سراسري ديماه است كه اكنون شعلههاي آن در محيط علمي كشور دوباره زبانه ميكشد. در اين بستر، نقش دانشگاه در ايران بهطور جدي در معرض بازتعريف قرار گرفته است: نهاد علم و پژوهش، نهاد سياستورزي اجتماعي شده است، با چالشهاي جدي براي مديريت، گفتوگو و پاسخ به مطالبات نسل جديد.
معاون اجرايي رييسجمهور: دانشگاهها بايد به سمت حل مسائل جامعه و توليد ثروت حركت كنند
در اين راستا معاون اجرايي رييسجمهور با تأكيد بر ضرورت تحول در كاركرد دانشگاهها، خواستار حركت اين مراكز علمي به سمت حل مسائل واقعي جامعه، توسعه پايدار و ايجاد درآمد بر پايه عملكرد شد. محمدجعفر قائمپناه در نشست هيات امناي دانشگاه رازي كرمانشاه، با اشاره به وضعيت زيرساختها و شاخصهاي حوزه سلامت در برخي مناطق، اظهار كرد: با وجود برخورداري از فضاهاي گسترده دانشگاهي، در برخي شاخصها از جمله نسبت پزشك به جمعيت، وضعيت مطلوبي وجود ندارد. اين مساله نشان ميدهد توسعه فيزيكي بدون توجه به كاركرد و اثربخشي، نميتواند به تنهايي پاسخگوي نيازهاي جامعه باشد. معاون اجرايي رييسجمهور با اشاره به مفهوم «دانشگاه نسل چهارم» افزود: دانشگاهها بايد علم و پژوهش خود را در مسير توسعه پايدار و حل مسائل واقعي كشور به كار گيرند. توليد مقاله به تنهايي كافي نيست و پژوهش زماني ارزشمند است كه بتواند مشكلات جامعه را برطرف كند. وي يكي از پيشنهادهاي مهم در اين زمينه را اصلاح نظام پرداخت در دانشگاهها عنوان كرد و گفت: پرداختها بايد مبتني بر عملكرد باشد تا اعضاي هيات علمي و پژوهشگران براي حل مسائل واقعي و توليد ارزش افزوده انگيزه بيشتري داشته باشند. در صورت نياز، اصلاحات قانوني لازم نيز بايد انجام شود. معاون اجرايي رييسجمهور همچنين بر ضرورت حركت دانشگاهها به سمت توليد ثروت از طريق فعاليتهاي علمي و كاربردي تأكيد كرد و افزود: در بسياري از كشورهاي پيشرفته، دانشگاهها از طريق مشاركت در پروژههاي كشاورزي، صنعتي و فناوري، علاوه بر حل مسائل جامعه، به درآمدزايي نيز دست يافتهاند و بخشي از اين درآمد به دانشگاه بازميگردد. قائمپناه، همچنين بر نقش دانشگاهها در حل مسائل اجتماعي تأكيد و اظهار كرد: ميتوان بودجههاي مرتبط با آسيبهاي اجتماعي را در اختيار دانشكدههاي علوم اجتماعي قرار داد، مشروط بر اينكه اين مراكز راهكارهاي عملي و اثربخش براي كاهش مشكلاتي مانند اعتياد، خشونت و آسيبهاي اجتماعي ارايه دهند. وي با اشاره به سياستهاي دولت در حوزه مديريت منابع آب، گفت: موضوع مديريت آب به دانشگاهها واگذار شده تا با انجام پژوهشهاي كاربردي، راهكارهاي علمي براي بهبود بهرهوري و مديريت منابع ارايه دهند. به گزارش ايسنا، به نقل از روابط عمومي دانشگاه رازي در روز يكشنبه سوم اسفند، معاون اجرايي رييسجمهور بر آمادگي دولت براي حمايت از طرحهاي تحولآفرين دانشگاهي نيز تأكيد كرد و خواستار ارايه پيشنهادهاي عملي براي اصلاح ساختارها، تقويت ارتباط دانشگاه با جامعه و افزايش نقش دانشگاهها در حل مسائل كشور شد.
توضيح دانشگاه تهران درباره تجمع دانشجويان
در پي تجمع دانشجويان دانشگاه تهران در محوطه اين دانشگاه، معاون فرهنگي و اجتماعي دانشگاه تهران با تاكيد بر اينكه دانشجو بايد احساس امنيت در بيان نظر داشته باشد، گفت: تجمعات دانشجويان بدون خشونت پايان يافت و به زودي باشگاه دانشجويان به عنوان محل اعتراضات دانشجويي آماده ميشود. سيد حسين گلدانساز در گفتوگو با ايسنا، ضمن بيان اين مطلب اظهار داشت: نكته تربيتي بسيار مهم، برقراري رابطه خوب با دانشجو است؛ همانگونه كه در خانواده با فرزند رابطه مناسب برقرار ميشود. ما اين راه را آغاز كردهايم و فضاي گفتوگو در دانشگاه را بيش از گذشته و بهصورت برنامهمند و با شيوهنامه تقويت ميكنيم تا اعضاي هيات علمي، كاركنان و بهويژه دانشجويان بياموزند چگونه با يكديگر گفتوگو كنند. اگر دانشجويي در كلاس با استادي مسالهاي دارد يا عضوي از هيات علمي در تعامل با مديريت موضوعي ميبيند، بايد راه و رسم گفتوگوي متقابل را تمرين كند.
فضاي باشگاه دانشجويان در حال تكميل شدن است
وي افزود: در همين راستا، فضاي باشگاه دانشجويان دانشگاه تهران كه ظرفيت بسيار خوبي دارد، در حال تكميل است و بزودي آماده بهرهبرداري كامل خواهد شد تا دانشجويان بتوانند آزادانه گفتوگو كنند. تشكلها ميتوانند با امضاي سه يا پنج نفر درخواست زمان تجمع بدهند و در اين فضا نشست بحث آزاد برگزار كنند؛ حتي نقد دانشگاه يا برخي سياستهاي كشور را مطرح كنند. ما نيز همزمان از طريق استادان علوم اجتماعي و روانشناسي به آنها كمك ميكنيم تا اصول گفتوگوي متقابل را بهتر رعايت كنند.
آنچه در تجمع دانشگاه تهران گذشت
گلدانساز درباره تجمع روز گذشته دانشجويان گفت: بسيج دانشجويي درخواست مجوز كرده و از شوراي معين مجوز گرفته بود تا راهپيمايي و نماز جماعت ظهر را در كنار قبور شهدا در محوطه مركزي دانشگاه برگزار كند. در مقابل، تعدادي از دانشجويان بدون هماهنگي و اخذ زمان رسمي اعلاميهاي منتشر كرده و براي ساعت ۱۲ مقابل سردر مركزي دانشگاه فراخوان داده بودند. هر دو گروه از دانشجويان دانشگاه تهران و فرزندان اين كشورند.
دانشگاه بايد سياسي باشد
وي ادامه داد: اگر فرمايشات مقام معظم رهبري را نيز نگاه كنيم، تأكيد دارند كه دانشگاه بايد سياسي و زنده باشد. انتظار اين است كه در چارچوب قوانين و مقررات دانشگاه، برخوردي دانشگاهي و در شأن شخصيت دانشگاهي داشته باشيم. در اين تجمعها، هر دو گروه شعارهايي دادند؛ برخي انتقادي و برخي تند. بنده و تعدادي از مسوولان دانشگاه از ابتدا تا پايان حضور داشتيم و تجمع حدود ساعت سه خاتمه يافت. معاون فرهنگي و اجتماعي دانشگاه تهران با بيان اينكه هيچكس در اين تجمع آسيب نديد و بازداشتي در داخل دانشگاه نداشتيم، گفت: در دقايق پاياني صفها به هم نزديك شد و غير از پرخاش لفظي، برخوردهاي محدودي نيز رخ داد، اما تا زماني كه بنده حضور داشتم اتفاق خاصي نيفتاد. وي ادامه داد: موضع ما اين است كه فضاي دانشگاه نبايد خشن باشد و دانشجو نبايد احساس كند اگر حرفي زد، فردا با كميته انضباطي يا مرجع ديگري مواجه ميشود. ما بايد از رواج خشونت جلوگيري كنيم و فضا را بهگونهاي پيش ببريم كه كار به خشونت نكشد. تجربه شخصي من نشان داده وقتي صادقانه با دانشجويان گفتوگو ميكنيم، بسياري از آنها آمادگي پذيرش و اعتماد دارند و نيازي به برخوردهاي قضايي نيست.
به دنبال كنترل اعتراضات دانشجويي نيستيم
گلدانساز درباره اختصاص مكان رسمي براي اعتراضات دانشجويي نيز گفت: هدف ما كنترل اعتراضات نيست، بلكه گسترش گفتوگوست. باشگاه دانشجويان فضايي مناسب براي نقد و گفتوگوست. دانشجويان ميتوانند در اين مكان با يكديگر و با مسوولان دانشگاه بحث و نقد كنند. ما زمان اختصاص ميدهيم تا نقدها و اعتراضها بهصورت رسمي و در چارچوب مطرح شود.
