نوسان بورس شانه به شانه سياست

تازه‌ترين خبرها از ژنو مي‌گويد دومين دور مذاكرات غيرمستقيم ايران و امريكا با ميانجي‌گري عمان برگزار شده و دو طرف روي «اصول راهنما» به توافق رسيده‌اند. اما آنچه براي سهامداران اهميت حياتي دارد، اظهارات يك مقام امريكايي است: «ايران در دو هفته آينده پيشنهادات تفصيلي خود را براي نزديك‌شدن به مواضع دو طرف ارايه خواهد داد.» يعني دو هفته فرصت براي روشن شدن تكليف مذاكرات زمان نياز است، دو هفته‌اي كه مي‌تواند مسير دلار، طلا و سهام را تعيين كند. دونالد ترامپ رييس‌جمهور امريكا پيش از اين ادعا كرده بود اگر توافقي در كار نباشد، ايران بايد منتظر «شوك بسيار بزرگي» باشد.

رضا روحي كارشناس بازار سرمايه معتقد است با حذف ارز نيمايي، مهم‌ترين بند از پاي شركت‌هاي بورسي باز شده، اما ريسك‌هاي سياسي همچنان سايه سنگيني بر آينده بازار انداخته است اما از طرف ديگر اگر رشد بالقوه بازار سرمايه را عدد ۱۰۰ در نظر بگيريم، الان در كليت بازار، اين عدد هنوز به ۲۰ هم نرسيده است. به عبارت ديگر، از حيث شرايط داخلي، بازار مشكلي براي ادامه مسير ندارد.

كارشناس بورس در گفت‌وگو با خبرنگار بازار با اشاره به تحولات تازه بازار سرمايه، از امروز به بعد را نقطه عطفي براي جمع‌وجور شدن بازار دانست و گفت: با حذف ارز نيمايي، مهم‌ترين بند از پاي شركت‌هاي بورسي باز شده، اما ريسك‌هاي سياسي همچنان سايه سنگيني بر آينده بازار انداخته است. درواقع به جز ريسك‌هاي سيستماتيك تمام پارامترهاي موثر بر بازار حالا در شرايط بسيار مناسبي قرار دارند.

روحي بزرگ‌ترين مشكلي كه تا ديروز گريبان شركت‌هاي بورسي، به‌ويژه صادرات‌محورها را گرفته بود، تخصيص ارز نيمايي دانست و افزود: سامانه ارزي از بدو تأسيس، هميشه فاصله معناداري با نرخ ارز آزاد داشت و عملاً شركت‌ها را مجبور مي‌كرد محصولات خود را با ارزي بفروشند كه با قيمت واقعي فاصله داشت، اما حالا اين غل و زنجير از پاي شركت‌ها باز شده است. به‌تدريج اثرات اين تغيير، از جمله حذف قيمت‌گذاري دستوري، در صورت‌هاي مالي شركت‌ها نمايان خواهد شد. با اين حال، اين كارشناس بازار سرمايه در مورد موفقيت‌آميز بودن ارز تك‌نرخي در شرايط فعلي با وجود تحريم‌هاي خارجي، ابراز ترديد و تصريح كرد: حداقل اتفاق مثبتي كه مي‌توان انتظار داشت، كاهش فاصله نرخ ارز تالار دوم با ارز آزاد است.

روحي در پاسخ به اين پرسش كه با توجه به رشد ماه‌هاي اخير، آيا هنوز زمان حضور در بازار است يا خير، توضيح داد: اگر رشد بالقوه بازار سرمايه را عدد ۱۰۰ در نظر بگيريم، الان در كليت بازار، اين عدد هنوز به ۲۰ هم نرسيده است. به عبارت ديگر، از حيث شرايط داخلي، بازار مشكلي براي ادامه مسير ندارد.

به گفته روحي، ريسك سيستماتيك ناشي از تحولات سياسي، وضعيتي متفاوت با شرايط داخلي بازار دارد. كشور در مسيري قرار گرفته كه انواع تنش‌ها اكوسيستم آن را تهديد مي‌كند؛ از ريسك مجدد درگيري با اسراييل تا تشديد تحريم‌ها. او شخصاً به تحولات آينده كه مي‌تواند دگرگوني زيادي در فضاي سياسي كشور ايجاد كند، وزن بالايي مي‌دهد.

  توصيه طلايي براي روزهاي پيش رو

روحي در اين شرايط، تشكيل پورتفوي كم‌ريسك از دارايي‌هاي متنوع شامل دلار، طلا، دارايي‌هاي با درآمد ثابت و بخشي هم سهام را توصيه كرد و گفت: هركس متناسب با تحليل شخصي خود از فضاي سياسي و سنجش ريسك سيستماتيك مي‌تواند وزن هركدام را تغيير دهد. اما براي آن دسته از سرمايه‌گذاراني كه تصميم به حضور در بازار سهام دارند، پنج نكته طلايي را گوشزد مي‌كند. اول، مديريت اعتبار و پرهيز از طمع است؛ به اين معنا كه با اهرم بالا وارد سهام نشويم. دوم، انتخاب سهام‌هاي عمدتاً دلاري كه با حذف ارز نيمايي، شرايط بنيادين بهتري پيدا كرده‌اند. سوم، پرهيز از حضور در صندوق‌هاي اهرمي كه ريسك بالايي دارند. چهارم، انتخاب سهام با تقسيم سود نقدي بالا يا همان P/D پايين. و پنجم، انتخاب سهام با ضريب نقدشوندگي بالا است يعني سهام‌هاي عمدتاً بزرگ بازار در اولويت باشند.

همچنين او تأكيد مي‌كند كه در شرايط فعلي، خريد سهام‌هاي كوچك و پروژه‌محور ريسك بالايي دارد و توصيه نمي‌شود.

شاخص كل بورس تهران در حالي روي عدد ۴ ميليون واحد نفس مي‌كشد كه همه نگاه‌ها به تحركات ديپلماتيك دوخته شده است. اين عدد براي فعالان بازار آشناست؛ مرزي كه مي‌تواند سرآغاز يك مسير تازه يا تداوم ركودي عميق‌تر باشد.

  مذاكرات ايران و امريكا دو هفته تعيين‌كننده دارد

تجربه سال‌هاي گذشته به ما مي‌گويد بورس تهران پوستش از اخبار سياسي، كنده شده است؛ هر نشانه مثبت از مذاكرات، موجي از اميد را به تالار شيشه‌اي مي‌فرستد و هر خبر منفي، صف‌هاي فروش را پررنگ‌تر مي‌كند. فعلاً كه لحن مقام‌ها مبهم است هرچند به نظر مي‌رسد هم ايران و هم امريكايي‌ها براي رسيدن به توافق آماده هستند اما موانعي وجود دارد.اين فضاي كنوني حتي بازارهاي جهاني را هم بي‌تأثير نگذاشته است. بهاي نفت خام بعد از اعلام پيشرفت در مذاكرات، بيش از يك درصد پايين آمد؛ نشانه‌اي كه مي‌گويد ريسك تنش در منطقه برخلاف خبرها زياد نيست.

به نظر مي‌رسد بازار سرمايه حداقل تا روشن شدن تكليف نهايي، در محدوده نوساني باقي بماند. سه دليل براي اين خوش‌بيني نسبي وجود دارد: اول، بر دور بعدي مذاكرات توافق شده و تا وقتي مذاكرات ادامه دارد، گزينه نظامي از روي ميز كنار رفته و بازار راحت‌تر نفس مي‌كشد.دوم، اگر توافق شود، احتمال گشايش‌هاي اقتصادي وجود دارد و هر نشانه‌اي از كاهش تحريم‌ها به نفع شركت‌هاي صادرات‌محور تمام مي‌شود. سوم، همين جو رواني مي‌تواند پول‌هاي حقيقي را به سمت بازار سرازير كند.

  احتياط هنوز هم حرف اول را مي‌زند

با همه اين خوش‌بيني‌ها، نبايد فراموش كنيم مذاكرات تازه در مراحل اوليه است و راه زيادي تا توافق نهايي باقي مانده همين اختلاف مي‌تواند در روزهاي آينده كار بورس را سخت كند.در اين شرايط، بهترين كار براي سرمايه‌گذاران اين است كه هيجاني تصميم نگيرند. بورس در محدوده ۴ ميليون واحد از نظر بنيادي ارزنده به نظر مي‌رسد، اما ريسك سيستماتيك ناشي از سياست هنوز سر جايش است.اگر خوش‌بين باشيم، دو هفته آينده مي‌تواند دريچه‌اي تازه به روي اقتصاد ايران باز كند. اگر بدبين باشيم، دست كم فعلاً بازار در محدوده نوساني و مثبت مي‌ماند. شايد بهترين كار اين باشد كه مثل خود مذاكره‌كنندگان صبر كنيم و ببينيم نهايي‌اش چه مي‌شود.