بورس در محاصره بياعتمادي
بورس تهران باز هم در اولين روزكاري هفته رخت سرخ بر تن كرد و نتوانست شرايط خوبي را تجربه كند، البته اين رخت سرخ همانند روزهاي گذشته نبود، ريزش بازار بسيار سنگينتر بود؛ علت اين موضوع نيز كاملا مشخص است افزايش ريسكها و تنشهاي سياسي باعث شده كه مسير بازار سرمايه اصلاحي شود و سهامداران در صفوف فروش قرار بگيرند.بورس اين روزها بيش از هر زمان ديگر بر محور اخبار سياسي و تحولات ژئوپليتيك حركت ميكند.
بورس تهران باز هم در اولين روزكاري هفته رخت سرخ بر تن كرد و نتوانست شرايط خوبي را تجربه كند، البته اين رخت سرخ همانند روزهاي گذشته نبود، ريزش بازار بسيار سنگينتر بود؛ علت اين موضوع نيز كاملا مشخص است افزايش ريسكها و تنشهاي سياسي باعث شده كه مسير بازار سرمايه اصلاحي شود و سهامداران در صفوف فروش قرار بگيرند.بورس اين روزها بيش از هر زمان ديگر بر محور اخبار سياسي و تحولات ژئوپليتيك حركت ميكند. برخي از كارشناسان عقيده دارند كه بازار منتظر نتيجه مذاكرات ژنو و گمانهزنيها درباره چشمانداز روابط ميان ايران و ايالاتمتحده است، اما برخي ديگر معتقدند كه سايه جنگ بيش از نتيجه مذاكرات روي بازار سنگيني ميكند و اين مولفه ميتواند روند بورس را اصلاحي سازد.
پيش بينيها حاكي از آن بود كه بهمن ماه بورس شرايط خوبي را پيش سر بگذارد، اما افزايش فشار ريسكهاي سياسي باعث شد كه روند اين بازار اصلاحي شود.بر همين اساس سرمايهگذاران به جاي تمركز بر تحليلهاي بلندمدت و بنيادي، بيشتر بر واكنشهاي كوتاهمدت و خبرمحور تكيه كردهاند و اين موضوع باعث شد كه معاملات با هيجان و احتياط همراه شود. بررسيهاي آماري حاكي از آن است كه در بهمنماه، بورس با ريزش ۱۵ درصدي بيشترين بازدهي منفي در مقياس ماهانه طي ۵ سال اخير را به ثبت رسانده است. از سويي، در ميان بازارهاي دارايي، بورس نهتنها بيشترين بازدهي منفي را به ثبت رسانده، بلكه عملا تنها بازاري بوده كه در بهمنماه با عملكرد منفي مواجه شده است. اين اتفاق نشان ميدهد فشار ابهامات سياسي و كاهش اعتماد سرمايهگذاران، بيش از ساير بازارها متوجه بازار سهام بوده و جذابيت اين بازار را در كوتاهمدت تحتالشعاع قرار داده است.اين وضعيت در حالي رقم خورد كه بازار طلا پرچمدار بازدهي بهمنماه ۱۴۰۴ بوده است. بررسي بازدهي داراييهاي مختلف در ۱۱ ماه نخست سال جاري نيز حاكي از عملكرد ضعيف بورس است. درحالي كه شاخص كل تا پايان بهمن با رشد ۴۰ درصدي از ابتداي سال همراه شده است، هر گرم طلاي ۱۸ عيار با رشد ۱۴۵ درصدي نسبت به ابتداي سال، بهترين عملكرد را به ثبت رسانده و سكه امامي نيز با رشد ۱۰۷ درصدي، دومين دارايي برتر از ابتداي سال بوده است. اين موضوع حاكي از آن است كه سرمايههاي خرد در شرايط ابهام و ريسك سياسي، به سمت داراييهاي امنتر حركت كردهاند و طلا بار ديگر نقش پناهگاه سرمايه را در برابر نوسانات و بيثباتي ايفا كرده است. تالار شيشهاي معاملات در اولين روز كاري اسفند ماه يكي از سختترين و تلخترين روزهاي معاملاتي خود را در ماههاي اخير تجربه كرد؛ روزي كه سرخ پوشي و عرضه بر تمامي اركان بازار سرمايه سايه انداخت و شاخصهاي اصلي نيز با افتي بسيار سنگين مواجه شدند و در نهايت نيز نقدينگي با سرعت قابل توجهي از بازار خارج شد. در پايان معاملات، شاخص كل بورس با كاهش قابل توجه ۱۰۳ هزار و ۱۳۶ واحدي معادل ۲.۷۱ درصد، در سطح ۳ ميليون و ۷۰۳ هزار و ۶۲۷ واحد متوقف شد؛ سطحي كه زنگ خطر تشديد روند نزولي و تداوم فضاي بياعتمادي در بازار سرمايه را بار ديگر به صدا درآورد.اين ميزان افت، بورس تهران را در زمره منفيترين روزهاي ماههاي اخير قرار داد و نشان داد كه بازار همچنان تحت تأثير موجي از نگراني، نااطميناني و ضعف تقاضا قرار دارد؛ شرايطي كه نهتنها نمادهاي بزرگ و شاخصساز، بلكه كليت بازار سهام را درگير كرده است. البته ميتوان گفت كه يكي از مهمترين دلايل ريزش بازار در اين روزها و هفتهها ريسكهاي سياسي است. ريسكي كه هفتهها بازارها را نسبت به جنگ محتاط كرده است.همزمان با ريزش شاخص كل، شاخص كل هموزن نيز مسير نزولي را در پيش گرفت و با افت ۲۲ هزار و ۱۹۶ واحدي معادل ۲.۲۶ درصد، تا سطح ۹۵۸ هزار و ۷۶۲ واحد عقب نشست. افت همزمان اين دو نماگر مهم، نشان داد كه فشار فروش محدود به چند نماد بزرگ نيست و بخش عمدهاي از شركتهاي كوچك و متوسط نيز زير بار عرضه سنگين قرار گرفتهاند.به عقيده كارشناسان افت شاخص هموزن در كنار شاخص كل نشانهاي از فراگير شدن فضاي منفي و غلبه رفتارهاي هيجاني در ميان سهامداران است؛ وضعيتي كه معمولاً در دورههاي افزايش ريسكهاي سيستماتيك و ابهامهاي سياسي و اقتصادي شدت ميگيرد.نگاهي به تركيب نمادها در پايان معاملات، عمق بحران بازار را بهخوبي نمايان ميكند. از مجموع نمادهاي معاملهشده، ۷۵۸ نماد با افت قيمت به كار خود پايان دادند و تنها ۵۸ نماد توانستند در محدوده مثبت باقي بمانند. اين نسبت نامتوازن، تصويري واضح از غلبه مطلق فروشندگان و ضعف شديد تقاضا در بازار ارايه ميدهد.حتي نمادهايي كه از منظر بنيادي وضعيت باثباتتر و سودآوري قابل قبولي دارند نيز از فشار عرضه در امان نماندند؛ موضوعي كه نشان ميدهد رفتار بازار بيش از آنكه مبتني بر تحليل باشد، تحت تأثير جو رواني و انتظارات منفي كوتاهمدت قرار گرفته است. يكي از مهمترين ويژگيهاي معاملات روز شنبه، افزايش چشمگير صفهاي فروش بود. در پايان بازار، ۶۵۳ نماد با صف فروش مواجه شدند؛ در حالي كه تعداد صفهاي خريد تنها به ۲۰ نماد محدود شد. اين اختلاف فاحش، بيانگر آن است كه بخش بزرگي از سهامداران حتي در قيمتهاي پايينتر نيز تمايل به خروج از بازار دارند و خريداران با احتياط و ترديد بيشتري وارد معاملات ميشوند.افزايش صفهاي فروش، بهطور طبيعي نقدشوندگي بازار را كاهش داده و به تعميق فضاي ركودي دامن ميزند؛ وضعيتي كه در صورت تداوم، ميتواند اعتماد باقيمانده سرمايهگذاران را نيز تضعيف كند. از منظر جريان نقدينگي، آمارهاي اولين روز كاري اسفند ماه نيز نگرانكنندهتر از هميشه بود. در بخش سهام، حق تقدم و صندوقهاي سهامي، خروج پول حقيقي به ۱٬۵۳۲ ميليارد تومان رسيد؛ رقمي كه نشاندهنده كاهش جدي تمايل سرمايهگذاران خرد براي حضور در بازار سهام است.نكته قابل تأمل آنجاست كه همزمان، ۲٬۳۶۲ ميليارد تومان پول حقيقي از صندوقهاي درآمد ثابت نيز خارج شد. اين همزماني خروج سرمايه از داراييهاي پرريسك و كمريسك، ميتواند نشانهاي از افزايش سطح نااطميناني و ترجيح سرمايهگذاران به نگهداري نقدينگي در خارج از بازار سرمايه باشد. كارشناسان معتقدند اگر اين روند ادامهدار شود، فشار مضاعفي بر شاخص كل وارد خواهد شد و احتمال شكلگيري يك دوره فرسايشي در بازار افزايش مييابد. بررسي دادههاي سفارشگذاري در پايان معاملات، عمق عدم تعادل بازار را آشكارتر ميكند. ارزش سفارشهاي خريد تنها حدود ۹۵۵ ميليارد تومان بود؛ در حالي كه ارزش سفارشهاي فروش از ۷ هزار و ۷۰ ميليارد تومان فراتر رفت. اين شكاف سنگين، نشاندهنده برتري قاطع عرضه و نبود انگيزه كافي در سمت تقاضا است.در چنين شرايطي، بسياري از تحليلگران بازگشت پايدار شاخصها را بدون كاهش محسوس اين فاصله بعيد ميدانند. در جريان معاملات، حجم دادوستدها به ۱۱.۴ ميليارد برگه سهم و ارزش معاملات به ۴ هزار و ۹۷۵ ميليارد تومان رسيد. با اين حال، مقايسه سرانهها تصوير دقيقتري از قدرت بازيگران بازار ارايه ميدهد. سرانه خريد حقيقيها ۲۵.۵ ميليون تومان و سرانه فروش ۶۵.۱ ميليون تومان ثبت شد كه نسبت قدرت خريد را به منفي ۲.۵۵ رساند؛ عددي كه بهروشني برتري فروشندگان را تأييد ميكند.در مجموع، معاملات بورس ايران با غلبه كامل عرضه، خروج سنگين نقدينگي و قفلشدن بخش بزرگي از نمادها در صف فروش به پايان رسيد. تداوم اين شرايط ميتواند شاخص كل را در روزهاي آينده نيز تحت فشار قرار دهد و بازار را وارد فاز ركودي عميقتري كند.به عقيده كارشناسان تنها در صورتي ميتوان به بازگشت نسبي تعادل اميدوار بود كه سيگنالهاي مثبت و معنادارچه در حوزه سياستگذاري اقتصادي و چه در عرصه تحولات سياسي به بازار مخابره شود و سمت تقاضا بار ديگر تقويت گردد. در غير اين صورت، بورس تهران همچنان با احتياط، بياعتمادي و نوسانهاي فرسايشي دستوپنجه نرم خواهد كرد.بهطور كلي به نظر نميرسد كه به اين زوديها بازار سهام بتواند تغيير مسير دهدو از كف فاصله بگيرد؛ چراكه درحال حاضر ريسكهاي سياسي به صورت قابل توجهي روي بازار سرمايه سنگيني ميكنند و همين عامل باعث شده كه نرخ دلار افزايشي و از سوي ديگر اعتماد نيز از بورس فراري شود . دست به دست دادن اين عوامل سناريوي نااميدكننده براي بازار پديد آورده و به نظر نميآيد به اين زوديها بورس روزگار خوشي را تجربه كند.
