توسعه برق پاك روي دور تند
ظرفيت نيروگاههاي تجديدپذير و پاك كشور در بهمنماه امسال از مرز ۴۱۶۲ مگاوات عبور كرد؛ رشدي كه نشان ميدهد انرژي خورشيدي به عنوان پيشران اصلي توسعه برق پاك، سهم غالب را در سبد توليد برق ايران به خود اختصاص داده است.
ظرفيت نيروگاههاي تجديدپذير و پاك كشور در بهمنماه امسال از مرز ۴۱۶۲ مگاوات عبور كرد؛ رشدي كه نشان ميدهد انرژي خورشيدي به عنوان پيشران اصلي توسعه برق پاك، سهم غالب را در سبد توليد برق ايران به خود اختصاص داده است. همزمان معاون وزير نيرو وعده داده كه اين ظرفيت تا پايان سال به ۵۲۰۰ مگاوات خواهد رسيد؛ هدفي كه تحقق آن بيش از هر چيز به تامين مالي پايدار و تسريع اجراي طرحها وابسته است. به گزارش ايسنا، ايران با برخورداري از تنوع اقليمي و تابش خورشيد در بخش بزرگي از سرزمين، يكي از كشورهايي است كه ظرفيت بالايي براي توسعه انرژيهاي پاك دارد. ميانگين تابش خورشيد در مناطق مركزي و جنوبي كشور از ۲۲۰۰ تا 3 هزار ساعت در سال برآورد ميشود؛ ظرفيتي كه ايران را در رده مناسبترين كشورها براي احداث نيروگاه خورشيدي قرار ميدهد. علاوه بر آن، پهنههاي بادخيز ايران در شرق و جنوب شرق، سواحل مكران، ارتفاعات خراسان و مناطق شمالغرب، امكان توسعه گسترده نيروگاههاي بادي را فراهم كرده است. ظرفيت فني قابل توسعه انرژيهاي تجديدپذير در كشور طبق برآوردهاي رسمي چندين برابر اهداف فعلي است و ميتواند بخشي از نياز داخلي و حتي صادرات انرژي پاك را در آينده تأمين كند. نيروگاههاي تجديدپذير با ساختار غيرمتمركز، پراكندگي جغرافيايي و قابليت ادغام در سامانههاي كوچكمقياس محلي، سطحي از انعطافپذيري و تابآوري را فراهم ميكنند كه در برابر اختلالاتي مانند قطع خطوط انتقال، بلاياي طبيعي يا حملات سايبري، امنيت انرژي را تضمين ميكند. بنابر آمارهاي اعلام شده از سوي نهادهاي رسمي ۴۶ درصد تامين برق دنيا از طريق تجديدپذيرها انجام ميشود و بسياري از كشورها كه ظرفيت ما را ندارند، نسبت به كشور ما عملكرد بسيار خوبي در اين زمينه داشتهاند.
به تأكيد كارشناسان هر واحد انرژي تجديدپذير كه به ظرفيت كشور افزوده ميشود، از مصرف گاز، آب و انتشار دياكسيدكربن به عنوان مهمترين گاز گلخانهاي جلوگيري ميكند؛ به ازاي هر ۱۰ مگاوات انرژي تجديدپذير، حدود ۵۶ ميليون متر مكعب گاز طبيعي صرفهجويي ميشود. كل مصرف گاز كشور حدود ۲۵۰ ميليارد متر مكعب است و مصرف گاز يا سوخت معادل براي توليد برق نيز بيش از ۹۰ ميليارد متر مكعب در سال برآورد ميشود. طي يك سال و نيم گذشته ظرفيت منصوبه نيروگاههاي تجديد پذير و پاك از ميزان ۱۲۳۰ مگاوات به ۳۱۶۵ مگاوات رسيد و وعده داده شده بود كه تا دهه فجر امسال اين ظرفيت از 5 هزار مگاوات عبور كند. تازهترين وضعيت آماري نيروگاههاي تجديدپذير و پاك كشور در بهمنماه ۱۴۰۴ حاكي از آن است كه ظرفيت نيروگاههاي تجديدپذير و پاك كشور از مرز ۴۱۶۲ مگاوات عبور كرده و انرژي خورشيدي سهم غالب توسعه را به خود اختصاص داده است. بنابراين مجموع ظرفيت نصبشده نيروگاههاي تجديدپذير به ۴۱۶۱.۸ مگاوات رسيده؛ ظرفيتي كه نشاندهنده شتاب توسعه اين بخش در سبد توليد برق كشور است. در تركيب فناوريها، انرژي خورشيدي با ۳۶۲۸.۹ مگاوات بيشترين سهم را دارد كه شامل ۵۹۵ مگاوات نيروگاههاي متوسط و بزرگ و ۳۹۷۰۹ مگاوات سامانههاي انشعابي است؛ همچنين بر اساس اين گزارش، توسعه سامانههاي خورشيدي مقياس كوچك با مشاركت مردم رشد ۱۸۵ درصدي يافته است. از نظر پراكندگي استانهاي پيشرو در توسعه تجديدپذيرها، استان مركزي با ۶۴۵ مگاوات در صدر ظرفيت نصبشده قرار دارد و پس از آن اصفهان با ۴۱۶ مگاوات، يزد با ۳۵۷ مگاوات، كرمان با ۳۴۶ مگاوات، آذربايجان شرقي با ۲۶۹ مگاوات، خراسان رضوي ۲۵۴، فارس ۲۲۴، سمنان ۲۲۱، قزوين ۲۱۶ و البرز با ۱۴۹ مگاوات در جايگاه بعدي قرار گرفتهاند. در اين راستا محسن طرزطلب- معاون وزير نيرو- وعده داده است كه تا پايان سال ظرفيت نيروگاههاي تجديدپذير به ۵۲۰۰ مگاوات ميرسد. با اين حال تامين مالي مناسب ميتواند سرعت اجراي طرحها را بهطور محسوسي افزايش دهد. به گفته وي پيشبيني ميشود تا پايان تابستان ظرفيت توليد برق تجديدپذير به ۱۱ هزار مگاوات افزايش يابد؛ اعدادي كه در مقايسه با دورههاي گذشته نشاندهنده رشدهاي سه، چهار و حتي هفت برابري است. از سوي ديگر گسترش نيروگاههاي خورشيدي در روستاها نيز در دستور كار قرار گرفته چراكه علاوه بر توليد برق پاك، ميتواند مزاياي متعددي براي جامعه محلي به همراه داشته باشد و ميتواند درآمد پايدار براي دهياريها و ساكنان روستا ايجاد كند، به تثبيت جمعيت در مناطق روستايي كمك كرده و موجب توسعه پايدار شود. جعفر محمدنژاد سيگارودی، معاون سرمايهگذاري انرژيهاي تجديدپذير و بهره وري انرژي برق- اخيرا از نصب حدود ۵۳ هزار نيروگاه خورشيدي براي توليد برق در روستاها تاكنون خبر داد و گفت: با حمايت و كمك نهادهاي مردمي به ويژه در يكي دو سال گذشته در روستاها و مناطق كمتر توسعه يافته كشور، تسهيلات خوبي براي نصب نيروگاههاي خورشيدي توسط روستاييان فراهم شده و اگر اين مدل مشاركت مردم و نهادهاي حمايتي به عنوان پشتيبان قرار گيرد، حتما نتيجه خوبي در توسعه نيروگاههاي تجديدپذير در مناطق كم برخوردار رقم خواهد خورد. درحال حاضر توسعه تجديدپذيرها نه يك انتخاب، بلكه يك ضرورت براي كاهش ناترازي انرژي و مقابله با آثار زيستمحيطي سوختهاي فسيلي به شمار ميرود و بيشك تحقق اهداف تنها با افزايش سرعت تامين مالي و اجراي دقيق سياستهاي بالادستي امكانپذير است. كارشناسان انرژي تاكيد دارند كه بهرهگيري كامل از ظرفيتهاي خورشيدي و بادي كشور ميتواند فشار بر شبكه برق را كاهش دهد، امنيت انرژي را افزايش بدهد و بخشي از اهداف بلندمدت توسعه پايدار را محقق كند.
