قطعيهاي گسترده و استفاده از اينترنت ماهوارهاي
وزير ارتباطات با اشاره به پيامدهاي محدوديتهاي گسترده سال ۱۴۰۱ گفت: از همان زمان بساط فيلترشكنها داغ شد و بازار دور زدن محدوديتها رونق گرفت. ادامه چنين رويكردي فقط تقاضا براي ابزارهاي عبور از فيلترينگ را افزايش ميدهد و عملا كنترل را از دست سياستگذار خارج ميكند.
وزير ارتباطات با اشاره به پيامدهاي محدوديتهاي گسترده سال ۱۴۰۱ گفت: از همان زمان بساط فيلترشكنها داغ شد و بازار دور زدن محدوديتها رونق گرفت. ادامه چنين رويكردي فقط تقاضا براي ابزارهاي عبور از فيلترينگ را افزايش ميدهد و عملا كنترل را از دست سياستگذار خارج ميكند. ناديده گرفتن نياز عمومي مردم به اينترنت پايدار، كشور را به سمت استفاده گستردهتر از اينترنت ماهوارهاي سوق ميدهد. به گفته او پس از جنگ و تقريبا ۱۵۰ روز قبل از قطعي اينترنت وزارتخانه در شوراي عالي فضاي مجازي نسبت به تبعات چنين تصميمهايي اخطار داده بود، اما توجه كافي صورت نگرفت. ستار هاشمي در نشستي خبري با اشاره به تلاشهاي اين وزارتخانه براي برگرداندن اينترنت و برقراري ارتباطات گفت: واقعيت آن است كه پيش از ۱۸ ديماه ما چندين جلسه برگزار كرده بوديم و اقدامات خوبي صورت گرفته بود به گونهاي كه به صورت محدود منطقهاي كنترلهايي صورت ميگرفت، اما از ۱۸ دي ماه به صورت كامل ورق برگشت و شرايط غير قابل پيشبيني بود و در نهايت شعام تصميم گرفت كه اينترنت به صورت كامل قطع شود. او تاكيد كرد كه پس از جنگ و تقريبا ۱۵۰ روز قبل از قطعي اينترنت وزارتخانه در شوراي عالي فضاي مجازي نسبت به تبعات چنين تصميمهايي اخطار داده بود اما توجه كافي صورت نگرفت. او گفت: در دوران قطعي اينترنت ما تلاش بسياري براي برگشت ارتباطات كرديم به گونهاي كه برخي معتقد بودند در بهترين حالت بايد اينترنت در شب عيد باز شود يا حتي ارديبهشت ماه. ما تمام تلاش خود را كرديم كه تا جاي ممكن ارتباطات را برگردانيم. وزير ارتباطات به صحبتهاي خود در جلسه هيات دولت اشاره كرد و گفت: در جلسه با وزرا به روند برخورد با اينترنت اشاره كردم و گفتم كه در سال ۹۶ پس از اتفاقات مشهد يك پلتفرم را بستيم. در سال ۱۴۰۱ ارتباطات بينالملل را محدود كرديم حال در سال ۱۴۰۴ كل ارتباطات را قطع ميكنيم اگر اينگونه پيش رويم و فقط بخواهيم از ابزار فني استفاده كنيم بايد در آينده برق را نيز قطع كنيم. او اطمينان داد كه سران قوا و شخص رييسجمهور با قطع اينترنت موافق نيستند. هاشمي توضيح داد: اگر بخواهيم كشور و فضاي مجازي را با ابزار فني مديريت كنيم و به اين نتيجه برسيم كه راهحل، قطع كل ارتباطات است، اين شيوه كاملا غلط است. مديريت اجتماعي و سياسي را نميتوان صرفا به ابزارهاي فني تقليل داد و قطع اينترنت نميتواند جايگزين حكمراني كارآمد شود. او با اشاره به پيامدهاي محدوديتهاي گسترده سال ۱۴۰۱ گفت: از همان زمان بساط فيلترشكنها داغ شد و بازار دور زدن محدوديتها رونق گرفت. ادامه چنين رويكردي فقط تقاضا براي ابزارهاي عبور از فيلترينگ را افزايش ميدهد و عملا كنترل را از دست سياستگذار خارج ميكند. ناديده گرفتن نياز عمومي مردم به اينترنت پايدار، كشور را به سمت استفاده گستردهتر از اينترنت ماهوارهاي سوق ميدهد.
ابزار ذاتا بيطرف است محتوا نقش بازي ميكند
او به موضوع ترمينالهاي استارلينك اشاره كرد و افزود: اكنون حدود صد هزار IP مرتبط با اين سرويس در كشور فعال است. اگر مسير تصميمگيري به گونهاي پيش برود كه مردم به سمت ابزارهاي غيرقابل كنترل سوق داده شوند، سنگرها را يكييكي از دست ميدهيم. ابزار ذاتا بيطرف است و اين محتواست كه نقش بازي ميكند. بنابراين بهجاي حذف ابزار بايد بر توليد روايت و تقويت زيستبوم داخلي تمركز كرد. او ادامه داد: در شرايط فعلي شايد بتوان گيت وي را قطع كرد اما اگر استارلينك گسترش پيدا كند و فعال شود ميتوان از طريق آن اينترنت را در اختيار بقيه گذاشت و چيزي كه ما رصد خواهيم كرد گردش داده در داخل كشور خواهد بود. او اضافه كرد: همانطور كه در نظام حكمراني نميتوان براي حل مساله، برق را قطع كرد، اينترنت هم همين است. تداوم اين وضعيت به صلاح كشور نيست و بايد از امنيتيشدن بيش از حد يك موضوع فني و اجتماعي پرهيز كرد. امروز حق دسترسي به اينترنت به موضوعي سياسي تبديل شده، در حالي كه اين حق، امتيازي نيست كه بتوان آن را اعطا يا سلب كرد.
مركز ملي فضاي مجازي و پيشنهاد وايتليست كسب و كارها
هاشمي همچنين به اختلاف نظرها درباره وايتليست كردن كسب و كا رها اشاره كرد و گفت: از سمت مركز ملي فضاي مجازي پيشنهاد شده دسترسيها صرفا براي برخي كسبوكارهاي B2B برقرار بماند، اما پرسش اينجاست كه چه ميزان از نيازهاي جامعه در اين قالب تعريف ميشود. محدود كردن اينترنت به فهرستهاي محدود، پاسخگوي نياز دانشگاهها، كسبوكارهاي خرد، فعالان گردشگري و حتي دستگاه ديپلماسي نيست. وزير علوم از آسيب ديدن دانشگاهها سخن گفته، وزير گردشگري از چالش هتلها و كسبوكارهاي وابسته به گردشگري خبر داده و حتي سفارتخانهها با مشكل جدي مواجه شدهاند. دنياي امروز بدون اتصال پايدار به اينترنت جهاني معنا ندارد. هاشمي همچنين از تشكيل كارگروه پنجنفره با محوريت كسبوكارها و حضور نماينده شعام براي جلوگيري از تكرار چنين اتفاقهايي خبر داد. وزير ارتباطات به تبعات اقتصادي قطعي اينترنت نيز پرداخت و گفت: ضرر قطعي اينترنت بسيار بيشتر از ارقامي است كه اعلام شده است بهطور مثال خود وزارت ارتباطات به عنوان يك وزارتخانه درآمد هزينهاي اگر اپراتورها درآمد نداشته باشند، امكان پرداخت مطالبات و حقوق نيز مختل ميشود. در اصل وزارت ارتباطات اصلا نميتواند طرفدار قطع ارتباطات باشد. براي پرداخت حقوق ديماه كاركنان وزارتخانه مجبور به گرفتن قرض شديم. اختلال در جريان درآمدي اپراتورها، زنجيرهاي از مشكلات مالي را در كل اكوسيستم ارتباطات ايجاد كرده است. هاشمي اضافه كرد: اگر ارتباطات و اينترنت نداشته باشيم، پيشرفت در حوزههايي مانند هوش مصنوعي را هم از دست ميدهيم. جريان راه دانش از اينترنت ميگذرد. زيستبوم فناوري بدون اتصال به زيستبوم جهاني ممكن نيست و نميتوان انتظار داشت در شرايط انقطاع و انزوا، كشور در رقابتهاي فناورانه باقي بماند. همه تلاشها بايد معطوف به جلوگيري از تشديد تنشها باشد. امنيت سايبري امروز يكي از صحنههاي اصلي جنگ است و كشور با صدها سامانه در دهها وزارتخانه روبهرو است كه نيازمند اتصال، بهروزرساني و تعامل بينالمللي هستند. در چنين شرايطي، تقليل مساله به «قطع يا وصل» نه عقلاني است و نه پايدار. اينترنت امتياز نيست، حق است. اگر اين حق را به رسميت نشناسيم، نه امنيت پايدار خواهيم داشت و نه توسعه پايدار.
مهاجرت نخبگان و ضعف امنيتي
او در بخشي از صحبتهايش به خروج كارشناسان و متخصصان حوزه فناوري اطلاعات اشاره كرد و نسبت به ضعف امنيت سايبري در كشور هشدار داد و گفت: مهاجرت نخبگان فناوري، كشور را با كمبود جدي متخصص امنسازي در اين حوزه روبهرو كرده است. ستار هاشمي با اشاره به تعداد ۱۹ وزارتخانه و همچنين تعداد بالاي سامانههاي داخل كشور گفت: تقريبا هر وزارتخانه ۵۰ سامانه دارد و در مجموع ميتوانيم بگوييم كه هزار سامانه در كشور فعال است در شرايط فعلي با تعداد نيروي انساني كه در اختيار داريم توان مديريت امنسازي اين سامانهها را نداريم. اصلا با توجه به خروج نيروهاي متخصص از كشور چه كسي ميتواند اين سامانهها را امن كند. وزير ارتباطات تاكيد كرد: متخصص امنيت سايبري، كسي نيست كه با يك دوره آموزشي كوتاهمدت تربيت شود. صحبت از نخبگاني است كه معمولا از ضريب هوشي بالاتري برخوردارند و به لبه دانش مجهز هستند و طبيعتا وقتي با محدوديتهاي اينترنت، فيلترينگ گسترده و ناديده گرفته شدن در تصميمگيريها مواجه ميشوند، به سمت مهاجرت گرايش پيدا ميكنند. از نظر او سياستهاي محدودكننده اينترنت باعث فرار متخصصان ميشود؛ با فرار متخصصان، امنيت شبكه پايين ميآيد و وقتي امنيت به خطر ميافتد، حاكميت دوباره به دنبال محدوديت بيشتر ميرود.
