وليعهد عربستان سعودي روي باز كردن املاك مكه به روي خريداران خارجي شرطبندي ميكند
اين روزها انبوه زائران در شهر باستاني مكه قدم ميزنند و از كنار پيادهروهايي كه با جرثقيلهاي بزرگ احاطه شدهاند، عبور ميكنند.
بلومبرگ|اين روزها انبوه زائران در شهر باستاني مكه قدم ميزنند و از كنار پيادهروهايي كه با جرثقيلهاي بزرگ احاطه شدهاند، عبور ميكنند. رديفهايي از خانههاي قديمي با آجر قرمز، كوچههاي پيچ در پيچ و حياطها تخريب شدهاند تا راه را براي برجهاي لوكسي كه در نهايت به مسجدالحرام منتهي ميشوند، باز كنند. ياسر ابوعتيق در دفتري در همان نزديكي كه با كتابهاي جلد چرمي در مورد تاريخ مكه احاطه شده است، تلاش ميكند تا با هجوم ناگهاني سرمايهگذاران بينالمللي همگام شود، زيرا اين شهر مقدس - يكي از پرطرفدارترين بازارهاي املاك و مستغلات جهان - به روي خريداران خارجي باز ميشود. اين بانكدار سابق، رييس شركت توسعه و ساخت و ساز امالقري است، توسعهدهندهاي كه وظيفه دارد مكه را با يك پروژه ۲۷ ميليارد دلاري كه هزاران آپارتمان، اتاق هتل و يك مركز خريد عظيم به آن اضافه خواهد كرد، متحول كند. سهام اين شركت از زمان عرضه اوليه در سال گذشته حدود ۱۷ درصد افزايش يافته است و طبق دادههاي گردآوري شده توسط بلومبرگ، سهامداران آن شامل صندوقهاي تحت مديريت گروه ونگارد، HSBC Holdings، استيت استريت و بلك راك هستند. سرمايهگذاران خارجي به تغييرات گسترده در مكه، شهري كه بيش از دو ميليارد مسلمان در سراسر جهان به عنوان مقدسترين مكان اسلام به آن احترام ميگذارند و به كانون اصلي بازسازي اقتصادي عربستان سعودي تبديل شده است، جذب شدهاند. تقريبا يك دهه پس از اعلام «چشمانداز ۲۰۳۰» توسط محمد بن سلمان، وليعهد، جنبههاي كليدي پروژه كلانشهر ۱.۵ تريليون دلاري نئوم دچار تزلزل شده، قيمت نفت از اوج خود بسيار كاهش يافته و كسري بودجه دوباره شروع به افزايش كرده است. محمد بن سلمان، حاكم بالفعل اين كشور، با تغيير آرام از طيف گستردهاي از پروژههاي بزرگ بلندپروازانه به سمت بخشهاي استراتژيكتر مانند گردشگري، امور مالي و هوش مصنوعي واكنش نشان ميدهد.
تمركز از بخشهايي از پروژههاي آيندهنگرانه مانند نئوم به شهري با قدمت چند صد سال تغيير يافته است، زيرا مكه نقش محوري فزايندهاي در تلاشهاي عربستان سعودي براي جذب ۱۰۰ ميليارد دلار سرمايهگذاري مستقيم خارجي سالانه تا سال ۲۰۳۰ ايفا ميكند. سال گذشته، دولت به شركتهاي خارجي اجازه داد تا در توسعهدهندگان املاك و مستغلات در مكه سرمايهگذاري كنند. از امسال، مسلمانان ساكن در خارج از كشور مسيري قانوني براي خريد ملك در اين شهر دارند كه به گفته محققان MEED، ميتوانند ميلياردها دلار سرمايهگذاري ديگر علاوه بر ۶۰ ميليارد دلاري كه در حال حاضر در مراحل برنامهريزي يا ساختوساز تخمين زده ميشود، را آزاد كنند. اين اقدامات منجر به افزايش شديد قيمتها شده است. به گفته دلالان، زمين در نزديكي مسجدالحرام اخيرا با قيمتي حدود
۸۷هزار دلار در هر مترمربع معامله شده است - كه جزو بالاترين قيمتها در سطح جهان است. ابوعتيق، مديرعامل امالقري گفت: «مكه در رادار سرمايهگذاران برتر جهان قرار دارد.» صندوق سرمايهگذاري عمومي عربستان سعودي، با دارايي نزديك به يك تريليون دلار، هنوز سهم قابل توجهي در اين شركت دارد. تلاشهاي عربستان سعودي در اين مكان تاريخي، نشاندهنده فاصله شديد با دهه گذشته است، زماني كه اين كشور ميلياردها دلار را صرف پروژههاي عظيم آيندهنگرانه، از جمله امكانات ورزشي مانند پيستهاي اسكي در يك كوه بياباني و استاديومهاي فوتبال معلق در ارتفاع صدها متر از سطح زمين ميكرد. اخيرا اين پادشاهي تغيير رويكردي عملگرايانهتر را نشان داده است. اين كشور بررسيهاي جامعي از بلندپروازانهترين پروژههاي خود، از نئوم و جده تا رياض را اعلام كرده است، زيرا به دنبال جريانهاي درآمدي جديد براي اقتصاد وابسته به نفت خود - از جمله روي آوردن به برخي ثروتمندترين خانوادههاي اين كشور - است. در بحبوحه اين تغييرات، مكه - زادگاه پيامبر اكرم (ص) و ميزبان ميليونها زائر سالانه - يكي از قابل اعتمادترين منابع سرمايهگذاري خارجي را ارايه ميدهد. اسلام سريعترين دين در حال رشد جهان است و تحليلگران تخمين ميزنند كه اين پادشاهي سالانه ميلياردها دلار از گردشگري مذهبي درآمد كسب ميكند. با توجه به اينكه اكنون به سرمايهگذاران خارجي اجازه خريد سهام محلي داده شده و بازار املاك و مستغلات به روي خريداران بينالمللي باز شده است، انتظار ميرود مكه و مدينه مقاصد اصلي براي جذب سرمايهگذاري باشند. وقتي خبرنگار بلومبرگنيوز اخيرا از اين شهر بازديد كرد، با وجود اينكه فصل اوج سفر نبود، مملو از گردشگران مذهبي از بريتانيا، الجزاير و ازبكستان بود. حج كه وظيفه ديني واجب براي هر مسلمان سالم است، امسال در ماه مه برگزار ميشود. در سالهاي اخير، پادشاهي تعداد ويزاهاي عمره را افزايش داده و هجوم بازديدكنندگان را در تمام طول سال تضمين كرده است. هنگام طلوع آفتاب، هزاران نفر از مسجدالحرام بيرون آمدند. مغازههاي فروش طلا و هداياي مذهبي شبانهروزي باز و هميشه شلوغ بودند. برخي اتاقهاي هتلهاي پنج ستاره ميتوانند در طول ماه رمضان تا شبي 10هزار دلار قيمت داشته باشند.
قرار است بزرگترين هتل، كورتيا، به زودي افتتاح شود. العبار كه شركتش بلندترين ساختمان جهان را در دوبي ساخته است، گفت كه توسعهدهندگان در مكه بايد از ساخت و ساز بيش از حد در بخش املاك و مستغلات لوكس خودداري كنند و رويكردي متعادل در توسعه داشته باشند. العبار كه شركت او، املاك اعمار، پيش از اين واحدهاي مسكوني برند را در نزديكي مسجد ارايه ميداد، افزود: «بازدهها بايد قوي باشند و كليد آن مديريت خوب عرضه و تقاضاست.» شهرداري مكه براي ساخت هتلها و خانههاي جديد، مناطقي را تخريب ميكند كه به گفته توسعهدهندگان، عمدتا سكونتگاههاي غيررسمي ساخته شده بدون مجوز بودهاند. دولت به ساكنان براي جابهجايي غرامت ميدهد و برخي به شهر مجاور جده نقل مكان كردهاند. مكه كه محل زندگي بيش از دو ميليون نفر است، به عنوان شهري از بازرگانان عملگرا شناخته ميشود كه قرنها به كاروانها خدمت كردهاند. اكثر ساكنان از افزايش فعاليت تجاري خبر ميدهند و تغييرات را ميپذيرند. پروژههاي بزرگي نيز در مدينه، شهري كه حضرت محمد (ص) از مكه به آنجا مهاجرت كرده و در آنجا دفن شده است، در حال انجام است. اين پروژهها شامل پروژه ۱۴۰ ميليارد ريالي (۳۷ ميليارد دلاري) روا مدينه است كه مسكن، دفاتر، مغازهها و اتاقهاي هتل را اضافه خواهد كرد. در نزديكي مسجد پيامبر، واحدي از صندوق سرمايهگذاري عمومي در حال برنامهريزي براي ساخت دروازه ملك سلمان است، يك پروژه مسكوني جديد كه قرار است سالانه ميليونها زائر ديگر را در خود جاي دهد. در همين حال، نايف العطاوي، مديرعامل شركت خانوادگي الديار العربيه، در حال ساخت حدود ۱۳ برج به ارزش نزديك به ۱۰ ميليارد ريال است و ميگويد: سرمايهگذاران غيرمنتظرهاي از ايالات متحده و اروپا شروع به تماس با او كردهاند. العطاوي گفت: «وقتي در شهري سرمايهگذاري ميكنيد، نميتوانيد بدانيد كه آن محله در نيم قرن آينده چگونه خواهد بود. مكه هميشه قلب جهان اسلام باقي خواهد ماند.»
