آيا نوروز امسال قطار تهران-آنكارا راه ميافتد؟
در حالي كه صنعت حملونقل ريلي ايران سالهاست با چالشهايي مانند كمبود سرمايهگذاري، ناتمام ماندن پروژههاي كليدي و محدوديتهاي بينالمللي دستوپنجه نرم ميكند، اظهارات اخير مديرعامل راهآهن جمهوري اسلامي ايران از حركت دوباره اين بخش روي ريل توسعه حكايت دارد؛ حركتي كه از احياي مسير مسافري تهران - آنكارا آغاز ميشود و تا تكميل يكي از مهمترين كريدورهاي ترانزيتي كشور يعني چابهار - زاهدان امتداد مييابد.
در حالي كه صنعت حملونقل ريلي ايران سالهاست با چالشهايي مانند كمبود سرمايهگذاري، ناتمام ماندن پروژههاي كليدي و محدوديتهاي بينالمللي دستوپنجه نرم ميكند، اظهارات اخير مديرعامل راهآهن جمهوري اسلامي ايران از حركت دوباره اين بخش روي ريل توسعه حكايت دارد؛ حركتي كه از احياي مسير مسافري تهران - آنكارا آغاز ميشود و تا تكميل يكي از مهمترين كريدورهاي ترانزيتي كشور يعني چابهار - زاهدان امتداد مييابد. جبارعلي ذاكري، معاون وزير راه و شهرسازي، از تلاش براي راهاندازي قطار مسافري تهران - آنكارا در ايام نوروز خبر داد و همزمان تأكيد كرد كه ريلگذاري مسير چابهار - زاهدان تا پايان سال جاري به اتمام خواهد رسيد؛ دو خبري كه هركدام بهتنهايي ميتوانند تأثير قابلتوجهي بر جايگاه ترانزيتي و ژئوپليتيكي ايران داشته باشند.
قطار تهران- آنكارا؛ بازگشت يك مسير استراتژيك
ذاكري درباره آخرين وضعيت راهاندازي قطار تهران - آنكارا گفت: در كميته حملونقل ايران و تركيه حدود يك هفته پيش از طرف راهآهن تركيه اين موضوع مطرح شد. مشكلاتي كه در كشور وجود داشت مانع از سفر آنها شده بود. سفر آنها به تعويق افتاد و با توجه به وضعيت فعلي پيشنهاد داديم در هفته آينده اين جلسه در آنكارا برگزار شود. به گفته مديرعامل راهآهن، هدفگذاري مشخص است كه تلاش داريم كه قطار تهران- آنكارا را به سفرهاي عيد برسانيم.
اين مسير كه در سالهاي گذشته بهدليل مسائل فني، سياسي و كاهش تقاضا عملاً متوقف شده بود، اكنون بار ديگر به عنوان يكي از نمادهاي اتصال ريلي ايران به اروپا مطرح شده است. راهاندازي مجدد اين خط نهتنها جنبه مسافري دارد، بلكه ميتواند مقدمهاي براي تقويت تعاملات ريلي و لجستيكي ايران و تركيه در سطح منطقهاي باشد. به گزارش ايرنا، ذاكري در ادامه به يكي از مهمترين موانع كاهش ترانزيت اشاره كرد و توضيح داد: بخشي از ترانزيت ايران به تركيه كه امسال حدود ۱۵ درصد نسبت به سال قبل كاهشي بود به علت خرابي فريبوت بود كه فريبوت تعمير شده و پيشبيني ميشود ظرف ۱۵ روز آيــنده نيز مورد بهرهبرداري قرار بگيرد.
توسعه لجستيك؛ شرط بقا و رشد راهآهن
مديرعامل راهآهن با تأكيد بر اينكه توسعه ريلي بدون نگاه لجستيكي ممكن نيست، تصريح كرد: بايد مراكز لجستيكي در كشور را توسعه دهيم و با مراكز لجستيكي در كشورهاي همسايه تعامل داشته باشيم. او گفت: از ابتداي كار در راهآهن مشاركت ذينفعان را به عنوان يك اصل مطرح كرديم و توسعه صنعت ريلي را نيازمند همراهي و مشاركت فعالان حوزه حملونقل دانستيم. ذاكري با انتقاد از نگاه بخشي به توسعه زيرساختها افزود: راهآهن مجموعه اقتصادي است و مشاركت ذينفعان است كه ميتواند آن را شكوفا كند. بخشينگري راه به جايي نخواهد برد.
كريدور شمال - جنوب استفاده از ظرفيت موجود
معاون وزير راه و شهرسازي در بخش ديگري از سخنانش به كريدور شمال - جنوب پرداخت و گفت: بايستي به فكر بهرهبرداري مناسب از زيرساختهاي موجود باشيم. اين بحث را در ديدار با سفير روسيه، مديرعامل راهآهن و سفير هند در ايران مطرح كردم. او با اشاره به پروژه رشت - آستارا تصريح كرد: صراحتاً گفتيم راهآهن رشت - آستارا بايد ساخته شود و پيگير آن نيز هستيم. ولي آيا با ساخته نشدن رشت - آستارا ترانزيت و حملونقل شمال به جنوب انجام نميشود؟ به گفته ذاكري، ظرفيتهاي بالفعل كشور قابلتوجه است، ظرفيت ترانزيت ۱۰ ميليون تن بار در مسير شمال به جنوب داريم. اينچهبرون، كاسپين، بندر اميرآباد، سرخس، جلفا، لطفآباد و آستارا را داريم. هفت نقطه اتصالي شمال به جنوب داريم.
چين، اروپا و فرصت طلايي ايران
ذاكري با اشاره به تحولات تجارت جهاني گفت: مراودات بار بين اروپا و چين چيزي حدود ۱۰۰ ميليون تن است كه با برنامهريزيها به ۵۳۰ ميليون تن در سال ۲۰۳۰ خواهد رسيد. او افزود: ۹۷ درصد اينبارها از طريق دريا حمل ميشد، ولي مشكلاتي وجود دارد. دولت چين به كشورهاي واقع در مسير بابت توسعه حملونقل ريلي يارانه ميدهد.مديرعامل راهآهن با بيان اينكه چين سالانه ۱۰۰ تا ۱۵۰ ميليون دلار به كشورهايي مانند قزاقستان و بلاروس پرداخت ميكند، گفت: لازم است ما نيز در اين مسير سهمي داشته باشيم. ذاكري خبر داد: تا امروز تعداد ۶۰ قطار از چين به مقصد ايران و اتحاديه اروپا وارد كشورمان شده و سه قطار نيز در آستانه ورود به كشور در مرز اينچهبرون هستند.
افغانستان؛ بازار رو به رشد صادرات ريلي
ذاكري افغانستان را يكي از اولويتهاي لجستيكي ايران دانست و گفت: يكي از كشورهايي كه لازم است حتماً در داخل آن كشور مركز لجستيكي ايجاد كنيم افغانستان است. او با ارايه آمار افزود: در هشتماهه سال جاري صادرات ريلي ما به اين كشور ۱۵ هزار تن بود و در ۱۰ ماهه امسال به ۵۸۰ هزار تن رسيد. در ديماه به ۹۳ هزار تن و در بهمنماه پيشبيني ميشود از ۱۲۰ هزار تن عبور كند.
چابهار - زاهدان؛ ستون فقرات ترانزيت اقيانوسي ايران
اما شايد مهمترين بخش سخنان مديرعامل راهآهن، مربوط به پروژه چابهار - زاهدان باشد. ذاكري درباره اين محور گفت: اين قطار در فاز نخست توان جابهجايي دو ميليون تن بار، در فاز دوم پنج ميليون تن و در افق ۱۰ ساله تا سال ۱۴۲۰ ظرفيت ۱۰ ميليون تن را خواهد داشت. او تأكيد كرد: مهمترين مزيت اين محور، اتصال به بندر چابهار به عنوان تنها بندر اقيانوسي كشور است؛ بندري كه امكان پهلوگيري كشتيهاي پهنپيكر و بزرگ را دارد. به گفته ذاكري، طبق برنامهريزيها، ريلگذاري اين مسير تا پايان سال جاري به اتمام خواهد رسيد. مجموعه اظهارات مديرعامل راهآهن نشان ميدهد سياست جديد اين مجموعه، تمركز همزمان بر احياي مسيرهاي بينالمللي، تكميل پروژههاي نيمهتمام و بهرهبرداري حداكثري از ظرفيتهاي موجود است. اگر وعده راهاندازي قطار تهران- آنكارا در نوروز و تكميل ريلگذاري چابهار- زاهدان تا پايان سال محقق شود، ميتوان گفت راهآهن ايران پس از سالها، بار ديگر به بازيگري فعال در معادلات ترانزيتي منطقه تبديل خواهد شد؛ بازيگري كه موفقيتش بيش از هر چيز به تداوم سرمايهگذاري، تعامل منطقهاي و مشاركت واقعي بخش خصوصي وابسته است.
