بورس در انتظار سيگنال جديد
بازار سرمايه اين روزها درست در ميانه ترديد ايستاده كه نميتوان پيشبيني كرد حركت بعد، صعود يا افت است.
بازار سرمايه اين روزها درست در ميانه ترديد ايستاده كه نميتوان پيشبيني كرد حركت بعد، صعود يا افت است. بازاري كه ماهها زير سايه ريسك تحريم و تنش حركت كرده و حالا هر سيگنال كوچك از مذاكرات عمان ميتواند مثل يك جرقه، مسير ذهني معاملهگران را عوض كند. حالا خبري از رايزنيو مذاكره با امريكا در عمان منتشر شده است و همين عاملي ميشود تا بازار دوباره سناريوهايش را بازنويسي كند و معاملهگران از نو حدس بزنند آينده چه شكلي خواهد بود.
با توجه به اينكه مذاكرات در چندين دور انجام ميشود اثر كوتاهمدت بيشتر هيجاني خواهد بود؛ در چنين فضايي، اولين نكته اين است كه بورس از ريسك سياسي خسته شده است. ماههاست كه سه ريسك اصلي احتمال درگيري نظامي، تشديد تحريمها و بيثباتي سياست خارجي، سرمايهگذار را محتاط كرده و پول را از بازار دور نگه داشتهاند و باعث اين شده كه سرمايهگذار بلندمدت عقب نشسته و ميدان براي نوسانگيرها باز شده است. به همين دليل حتي يك خبر كوچك از مذاكرات عمان، ولو در حد «گفتوگوها ادامه دارد»، براي بازار يك پيام مهم دارد كه فعلاً خبري از تشديد تنش نيست. همين «فعلاً» براي بازاري كه از ريسك سيستماتيك ميترسد، ارزش زيادي دارد.
سيگنالهاي مذاكرات عمان دوباره ذهن بورس را فعال كرده است. بازاري كه از ريسك سياسي خسته شده، حالا با هر خبر كوچك از گفتوگوها ميان ترس و اميد نوسان ميكند. اين سيگنالها در كوتاهمدت باعث افزايش تقاضا در نمادهاي بزرگ و شكلگيري راليهاي مقطعي ميشود، اما پايداري آنها وابسته به نتيجه مذاكرات است. تا زماني كه تكليف سياست روشن نشود، بورس فقط نوساني است.
علي رضايي در گفتوگو با خبرنگار بازار گفت: سيگنالهاي عمان براي بورس فقط اين معني را ندارد كه ريسكها تغيير شكل دادهاند و اين موضوع مجموعهاي از پيامها را به سرمايهگذاران منتقل ميكند. درواقع از كاهش احتمال درگيري مستقيم گرفته تا اميد به مديريت تنشها، از احتمال باز شدن كانالهاي محدود مالي و تجاري تا اميد به كاهش فشار تحريمها همه بر بورس اثر ميگذارند. اين پيامها باعث ميشود بازار از سناريوي فرسايشي فاصله بگيرد و به سمت سناريوي رشد تدريجي حركت كند. در چنين شرايطي سرمايهگذار ميتواند دوباره به افق چندماهه فكر كند، نه فقط فردا و پسفردا. همين تغيير زاويه نگاه، خودش محركي مهم براي تغيير رفتار معاملهگران است.
وي افزود: در كوتاهمدت، اثر اين سيگنالها معمولاً به شكل نوسان، هيجان و راليهاي مقطعي ظاهر ميشود. تقاضا در نمادهاي بزرگ و شاخصساز بالا ميرود؛ بهخصوص در بانكيها، خودروييها، حملونقل و برخي صادراتمحورها كه از كاهش ريسك سياسي بيشترين نفع را ميبرند. بهطوري كه جو رواني بازار از ترس مطلق به اميد محتاط تغيير ميكند، صفهاي فروش سبكتر ميشود و خريداران مردد كمكم وارد ميشوند. اگر خبرها قوي باشد، بازار حتي ميتواند چند روز تا چند هفته رالي مثبت تجربه كند؛ مخصوصاً اگر قبل از آن اصلاح عميق داشته باشد. اما اين واكنشها تا زماني پايدار نيست كه سيگنالهاي سياسي به اقدامات عملي تبديل نشوند. رضايي تاكيد كرد: در ميان صنايع مختلف، بانكيها و خودروييها اولين گروههايي هستند كه از سيگنالهاي مثبت عمان سود ميبرند. بانكها بهمحض شنيدن احتمال گشايشهاي مالي يا كاهش فشار تحريم، در ذهن بازار ارزشگذاري جديدي پيدا ميكنند. خودروييها هم كه هميشه بازيگران سياسي بورس بودهاند، با هر خبر از مذاكرات، اميد به واردات قطعه يا همكاري خارجي را زنده ميكنند و همين كافي است تا موجي از نوسان و ورود پولهاي هيجاني شكل بگيرد. وي تصريح كرد: در سمت ديگر، شركتهاي صادراتمحور در موقعيتي دوگانه قرار دارند. از يك طرف كاهش ريسك سياسي و احتمال تسهيل صادرات برايشان خبر خوبي است، اما از طرف ديگر اگر بازار احتمال كاهش نرخ ارز را جدي بگيرد، فشار رواني روي اين گروهها ايجاد ميشود. تنها زماني اين گروهها از فضاي جديد منتفع ميشوند كه بازار به اين جمعبندي برسد كه گشايش سياسي قرار نيست نرخ ارز را فروبپاشد. در اين صورت، صادراتمحورها هم ميتوانند از شرايط جديد بهره ببرند؛ بهخصوص اگر قيمتهاي جهاني نيز همراهي كنند.
اين كارشناس با بيان اينكه پول هوشمند در موقعيت كنوني داستان ديگري دارد، تصريح كرد: براي بازيگران حرفهاي، سيگنالهاي مذاكرات عمان يعني فرصت جمعآوري سهم در منفيها قبل از قطعي شدن خبرها. تريدرها معمولاً قبل از تيتر شدن خبرها وارد ميشوند، نه بعد از آن. اين پولها از نوسانگيري صرف فاصله ميگيرند و به سمت موقعيتهاي ميانمدت در سهمهاي بنيادي حركت ميكنند كه اصلاح عميق داشتهاند، گزارشهاي قوي دارند و نسبت قيمت به سود آيندهشان جذاب است. استراتژي آنها ساده است: خريد در ابهام، فروش در قطعيت. وي تصريح كرد: با اين حال، نبايد فراموش كرد كه مذاكرات عمان تضمين نتيجه نيست. ممكن است طولاني شود، متوقف شود يا به توافقي محدود ختم شود. ريسك جنگ هم بهطور كامل حذف نميشود؛ فقط عقب ميرود. طرف مقابل هميشه ابزارهاي ديگري براي فشار دارد. بازار هم ممكن است چند بار روي «اميد به توافق» نوسان بخورد بدون اينكه در اقتصاد واقعي اتفاق بزرگي رخ دهد. معاملهگري در چنين فضايي شبيه راه رفتن روي لبه است؛ يك خبر، يك توييت يا يك حادثه ميتواند جهت بازار را برگرداند.
سيگنالهاي مذاكرات براي نمادهاي صادراتي چيست؟
اما شايد مهمترين پرسش اين روزهاي بازار اين باشد كه سيگنالهاي مذاكرات عمان دقيقاً چه اثري بر نمادهاي صادراتمحور ميگذارد؟ گروهي كه ستون اصلي سودآوري بورس محسوب ميشود و وزن سنگيني در شاخص كل دارد. واقعيت اين است كه صادراتيها در چنين فضايي نه فقط از اخبار سياسي تأثير ميگيرند، بلكه هر سيگنال كوچك ميتواند معادلات ارزشگذاري آنها را تغيير دهد.
نمادهاي صادراتي هميشه در نقطه تلاقي دو نيرو قرار دارند: از يك طرف، كاهش ريسك سياسي و احتمال تسهيل صادرات برايشان يك خبر مثبت است. وقتي بازار احساس كند تنشها كمتر شده و مسيرهاي تجاري يا بانكي حتي بهصورت محدود بازتر ميشود، ذهن معاملهگران به سمت افزايش فروش، كاهش هزينههاي نقلوانتقال پول و بهبود جريان نقدي اين شركتها ميرود. همين تصور كافي است تا تقاضا در نمادهاي پتروشيمي، فلزي، معدني و حتي برخي غذاييهاي صادراتمحور بالا برود. اما روي ديگر ماجرا نرخ ارز است؛ متغيري كه مثل سايه هميشه بالاي سر صادراتيها قرار دارد. هر بار كه خبرهاي مثبت از مذاكرات منتشر ميشود، بخشي از بازار بهصورت غريزي احتمال كاهش نرخ ارز را در ذهن قيمتگذاري ميكند. همين تصور حتي اگر منطقي نباشد ميتواند فشار رواني كوتاهمدتي بر نمادهاي صادراتي ايجاد كند. معاملهگران ميترسند كه كاهش نرخ ارز حاشيه سود شركتها را كوچك كند و همين ترس باعث ميشود بخشي از پول از اين گروهها خارج شود. اما نكته مهم اينجاست. بازار هميشه بين اين دو سناريو يك نقطه تعادل پيدا ميكند. اگر معاملهگران به اين جمعبندي برسند كه گشايش سياسي داريم، اما نه آنقدر كه نرخ ارز را فروبپاشد، آنوقت صادراتيها دوباره جذاب ميشوند. چرا؟ چون كاهش ريسك سياسي يعني تسهيل صادرات، كاهش هزينههاي مبادلاتي، افزايش ثبات در فروش و حتي احتمال بهبود قيمتهاي جهاني بهدليل كاهش تنشهاي منطقهاي. در چنين شرايطي، صادراتيها نهتنها آسيب نميبينند، بلكه ميتوانند از فضاي جديد منتفع شوند.
