مشكل كمبود پرستار نيست؛ انگيزه و شرايط جذب هم مهم است
پرستاران يكي از ستونهاي اصلي نظام سلامت هستند؛ گروهي كه بار اصلي مراقبت از بيماران را بر دوش ميكشند اما خودشان سالهاست با انبوهي از مشكلات ساختاري، معيشتي و رواني دستوپنجه نرم ميكنند.
پرستاران يكي از ستونهاي اصلي نظام سلامت هستند؛ گروهي كه بار اصلي مراقبت از بيماران را بر دوش ميكشند اما خودشان سالهاست با انبوهي از مشكلات ساختاري، معيشتي و رواني دستوپنجه نرم ميكنند. مجموعه اين فشارها باعث شده بيانگيزگي براي كار در بيمارستانها، بهويژه در بخشهاي دولتي، به پديدهاي نگرانكننده تبديل شود. نخستين مشكل اساسي پرستاران، فشار كاري بيش از حد و كمبود شديد نيروي انساني است. در بسياري از بيمارستانها، تعداد پرستاران با استانداردهاي جهاني فاصله معناداري دارد و همين موضوع باعث ميشود هر پرستار مسوول مراقبت از تعداد زيادي بيمار باشد. شيفتهاي طولاني، اضافهكاريهاي اجباري و نداشتن زمان كافي براي استراحت، فرسودگي جسمي و رواني را به امري دايمي در اين حرفه تبديل كرده است. در چنين شرايطي، كيفيت مراقبت نيز ناگزير تحت تأثير قرار ميگيرد و پرستار احساس ميكند توان ارايه خدمات مطلوب را ندارد. مساله بعدي، وضعيت نامناسب معيشتي و دستمزدهاي ناعادلانه است. با وجود سختي كار، مسووليت بالا و مواجهه روزانه با استرس، حقوق پرستاران تناسبي با حجم و حساسيت وظايفشان ندارد. تأخير در پرداخت كارانهها، اضافهكاريها و مزايا، بهويژه در بيمارستانهاي دولتي، احساس بيارزشي و بيعدالتي را تشديد كرده است. بسياري از پرستاران ناچارند براي تأمين هزينههاي زندگي به اضافهكاريهاي فرساينده يا حتي شغل دوم روي بياورند. نبود امنيت شغلي و گسترش قراردادهاي موقت نيز از ديگر عوامل بيانگيزگي است. در كنار همه اينها، نبود حمايت رواني، بيتوجهي به شأن حرفهاي پرستاران و مشاركت نداشتن آنها در تصميمگيريهاي مديريتي، احساس ناديده گرفته شدن را تقويت كرده است.
چرا پرستاران براي اشتغال در تهران تمايلي ندارند؟
نايبرييس اول شوراي عالي نظام پرستاري با بيان اينكه ايجاد انگيزه مالي و شان اجتماعي براي پرستاران پيش از هر اقدام ديگري ضرورت دارد، به ايسنا گفت: مشكل ما صرفاً كمبود پرستار نيست، بلكه انگيزه و شرايط جذب است. يوسف رحيمي با بيان اينكه ايجاد جذابيت شغلي براي جذب پرستاران ضروري است، اظهار كرد: هنگامي كه سخن از جذب پرستاران در تهران به ميان ميآيد، ميبايست به اين پرسش كه چه جذابيتهايي براي پرستاران ايجاد كردهايم؟ پاسخ دهيم. حكم حقوقي يك پرستار حدود ۱۶ ميليون تومان است كه حدود ۲ ميليون تومان براي بيمه و موارد ديگر كسر ميشود و به ۱۴ ميليون تومان ميرسد. اگر پرستار در يك بيمارستان مشغول به خدمت باشد، ميزان دريافتي او با احتساب تعرفه به ۲۵ ميليون تومان ميرسد.
دريافتي پرستاران، متناسب با زندگي در تهران نيست
او با بيان اينكه «مسائل مالي» مهمترين عامل براي ورود پرستاران به چرخه ارايه خدمت است، گفت: آيا با مبلغ ۲۵ ميليون تومان ميتوان در شهر تهران زندگي كرد؟ اگر خواهان پاسخگويي به اين پرسش كه چرا پرستاران براي اشتغال در تهران تمايلي ندارند؟، پاسخ دهيم بايد به مسائل مالي توجه كنيم. اقدامات خوبي مانند ارايه خوابگاه به پرستاران را در نظر گرفتهاند اما اين اقدامات مانند مُسكن هستند و به صورت مقطعي اثر ميگذارند.
نايبرييس اول شوراي عالي نظام پرستاري ادامه داد: كرمانشاه نيز يكي از استانهايي است كه مازاد نيروي پرستار دارد. شرايط اشتغال ميبايست به نحوي باشد كه اگر يك پرستار از كرمانشاه به تهران ميآيد از توانايي تامين هزينههاي زندگي و پرداخت اجارهبها در شهر تهران كه بهطور متوسط ۲۰ ميليون تومان است، اطمينان خاطر داشته باشد. بهطور كلي، اگر پرستاران بدانند كه با دريافتي خود در شهر تهران از يك زندگي نرمال برخوردار هستند، براي ارايه خدمت اقدام ميكنند.
خطر خروج پرستاران از چرخه خدمت
رحيمي درباره خروج پرستاران از چرخه خدمت گفت: يك سرپرستار با ۱۴ سال سابقه كار، خواهان خروج از چرخه خدمت بود. اين پرستار، اظهار كرد كه خواهان كار با كاميون پدر خود است و با رانندگي حدود ۳۰۰ ميليون تومان درآمد دارد؛ در حالي كه دريافتي او با شغل سرپرستاري ۳۰ ميليون تومان است. موضوع انگيزه مالي ميبايست در كانون توجه قرار گيرد.
وضعيت جذب پرستار در ايران
او درباره ساختار نظام سلامت نيز تصريح كرد: آزمون استخدامي در وزارت آموزشوپرورش با ظرفيت جذب ۱۰۰هزار نيروي انساني برگزار ميشود و نسبت به برگزاري اين آزمون انتقادي نداريم و معتقد به برگزاري آن هستيم. شرايط استخدام در وزارت آموزشوپرورش به نحوي است كه حتي نيروهاي نهضت سوادآموزي بدون آزمون استخدامي و با گذراندن دورههاي آموزشي جذب ميشوند اما هنگامي كه سخن از استخدام براي وزارت بهداشت به ميان ميآيد، تنگنظر ميشويم. نايبرييس اول شوراي عالي نظام پرستاري با بيان اينكه تعداد تختهاي بيمارستاني را ملاك استخدام قرار ميدهند، گفت: بهطور مثال، تعداد تختهاي يك بيمارستان در پروانه آن ۲۰۰ مورد است اما تعداد تختهاي آن بنا بر نياز افزايش يافته و به ۵۰۰ مورد رسيده اما ملاك استخدام همچنان ۲۰۰ مورد است.
ساختارها را اصلاح كنيم
او گفت: اگر ميخواهيم ساختارهاي نظام سلامت را اصلاح كنيم، ابتدا بايد انگيزه ايجاد كنيم؛ انگيزه مالي و سپس ارتقاي جايگاه و شان اجتماعي پرستاران را اصلاح كنيم. پس از ايجاد انگيزه، نياز واقعي را بسنجيم و سپس استخدام كنيم.
مشكلي در زمينه تربيت پرستار نداريم
رحيمي با بيان اينكه پرستار آموزشديده به ميزان كافي در كشور داريم، گفت: من مدرس دانشگاه هستم و با دانشجويان ارتباط دارم. دانشآموختگان رشته پرستاري ترجيح ميدهند كه شغل پدر خود را ادامه دهند يا در آرايشگاهها بوتاكس تزريق كنند ولي وارد شغل پرستاري نشوند. پرستار آموزشديده به ميزان كافي در كشور داريم، مشكل ما صرفا كمبود پرستار نيست، بلكه ايجاد انگيزه و شرايط جذب است.
