رقابت ريسك و اعتماد در بورس

دومين هفته بهمن ماه به پايان رسيد و در اين مدت شاهد آن بوديم كه همچنان ريسك‌هاي سيستماتيك روي بازار سرمايه سايه انداخته و باعث شده كه اين بازار روزهاي تلخي را تجربه كند. در دومين هفته بهمن ماه گرچه نشانه‌هايي از توقف ريزش شتابان هفته‌هاي پيش را بروز داد، اما همچنان با فضايي از احتياط، ركود و ترديد از سوي فعالان بازار سرمايه مواجه است. 

حمايت هدفمند از برخي نمادهاي بزرگ و شاخص ساز باعث شد كه شاخص كل بورس در هفته اخير مسير متفاوتي را نسبت به روزهاي گذشته تجربه كند و از سقوط سنگين خود فاصله بگيرد. با اين حال بررسي دقيق‌تر نماگرهاي بازار سرمايه نشان مي‌دهد كه بهبود بيش از آنكه ناشي از بازگشت اعتماد عمومي باشد، حاصل تحركات محدود و حتي متمركز در چند صنعت خاص است. در جريان معاملات هفته‌اي كه گذشت، نمادهاي بزرگ به‌ويژه در گروه فلزات اساسي و فرآورده‌هاي نفتي نقش محوري در تغيير جهت شاخص كل ايفا كردند. كاهش فشار فروش در اين نمادها و ورود تقاضاي حمايتي، شرايطي را رقم زد كه نماگر اصلي بازار از فاز اصلاح عميق خارج شود و بخشي از افت‌هاي قبلي را جبران كند. با اين حال، اين تحرك عمدتا به همان نمادهاي شاخص‌ساز محدود ماند و اثر آن به بدنه اصلي بازار سرايت نكرد؛ موضوعي كه از شكنندگي روند فعلي حكايت دارد. نتيجه معاملات هفتگي بورس منجر به رشد ۱.۹۳ درصدي شاخص كل شد و شاخص كل بورس در پايان هفته به سطح ۴ ميليون و ۵۹ هزار واحد رسيد. اگرچه اين افزايش در ظاهر نشانه‌اي مثبت تلقي مي‌شود، اما مقايسه آن با افت قابل توجه هفته پيش نشان مي‌دهد بازار تنها موفق شده بخش كوچكي از ريزش‌هاي اخير را جبران كند. از همين رو، بسياري از كارشناسان معتقدند اين رشد بيش از آنكه آغاز يك روند صعودي پايدار باشد، حركتي اصلاحي و موقت در دل يك فضاي پرريسك و نامطمئن است. شاخص كل بورس طي روزهاي اخير از كانال 4 ميليوني خارج شده و پس از تلاش و حمايت مجدد وارد كانال 4 ميليوني شد.  نبود محرك‌هاي قوي بنيادي، ابهام در متغيرهاي كلان اقتصادي و تداوم ريسك‌هاي سياسي و مالي، عواملي هستند كه اجازه نمي‌دهند بازار وارد يك فاز صعودي فراگير شود. به همين دليل، رشد شاخص كل هنوز نتوانسته نگاه معامله‌گران محتاط را تغيير دهد يا جريان نقدينگي تازه‌اي به بازار تزريق كند.  در نقطه مقابل شاخص كل، شاخص هم‌وزن كه تصوير دقيق‌تري از وضعيت كلي نمادها ارايه مي‌دهد، هفته‌اي منفي را پشت سر گذاشت. اين شاخص با افت ۱.۲۸ درصدي در سطح يك ميليون و ۱۲ هزار واحد ايستاد؛ افتي كه نشان مي‌دهد بخش بزرگي از بازار همچنان از كمبود تقاضاي موثر رنج مي‌برد. ادامه كاهش شاخص هم‌وزن در كنار رشد شاخص كل، به‌روشني از واگرايي ميان نمادهاي بزرگ و كوچك حكايت دارد. اين وضعيت بيانگر آن است كه رشد اخير بازار بيشتر حاصل حمايت از چند سهم بزرگ بوده و نتوانسته به يك رونق فراگير تبديل شود. چنين واگرايي‌هايي معمولابه عنوان هشداري براي ناپايداري رشد تلقي مي‌شود. در هفته گذشته، ۳۳۴ نماد افت قيمتي تا ۵ درصد را تجربه كردند، ۲۴۳ نماد با كاهش بين ۵ تا ۱۰ درصد مواجه شدند و ۱۰۶ نماد نيز بيش از ۱۰ درصد از ارزش خود را از دست دادند. در مقابل، تنها ۲۱۷ نماد توانستند رشدي تا ۵ درصد ثبت كنند، ۴۷ نماد بازدهي ۵ تا ۱۰ درصدي داشتند و فقط ۱۰ نماد موفق شدند بيش از ۱۰ درصد سود نصيب سهامداران خود كنند. اين توزيع نامتوازن نشان مي‌دهد كه به ‌رغم رشد شاخص كل، فضاي عمومي بازار همچنان منفي است و فشار فروش در بخش بزرگي از نمادها ادامه دارد. از منظر ارزش و حجم معاملات نيز نشانه‌هاي روشني از تداوم ركود ديده مي‌شود. ميانگين حجم معاملات روزانه در اين هفته حدود ۲۳.۶ ميليارد برگه سهم بود و ميانگين ارزش معاملات خرد نيز در محدوده ۱۴.۵ هزار ميليارد تومان قرار گرفت. اين ارقام فاصله معناداري با دوره‌هاي پررونق بازار دارد و حاكي از آن است كه نقدينگي فعالي كه بتواند روندي پايدار ايجاد كند، هنوز وارد بورس نشده است. كارشناسان عقيده دارند تا زماني كه ارزش معاملات به سطوح بالاتر بازنگردد، نمي‌توان به تغيير جدي در روند بازار اميدوار بود؛ چرا كه رشد بدون پشتوانه نقدينگي، معمولا دوام چنداني ندارد. همزمان با معاملات كم‌رمق، روند خروج پول حقيقي نيز متوقف نشد. طي اين هفته حدود ۲.۲ هزار ميليارد تومان پول حقيقي از بازار سهام خارج شد؛ رقمي كه نشان مي‌دهد بخش قابل توجهي از سرمايه‌گذاران خرد همچنان نسبت به آينده بازار بدبين يا دست‌كم مردد هستند. اين گروه از سرمايه‌گذاران، در شرايطي كه ابهام‌هاي اقتصادي و سياسي پابرجاست و چشم‌انداز روشني براي سودآوري شركت‌ها ديده نمي‌شود، ترجيح مي‌دهند سرمايه خود را از بورس خارج كرده يا در حاشيه نگه دارند. تا زماني كه اين روند معكوس نشود، بازگشت اعتماد عمومي به بازار سهام با چالش جدي مواجه خواهد بود. به‌طور كلي معاملات هفته دوم بهمن را مي‌توان دوره‌اي از «توقف ريزش» دانست، نه شروع يك روند صعودي قدرتمند. رشد شاخص كل بيش از آنكه حاصل بهبود بنيادين بازار باشد، نتيجه حمايت محدود از نمادهاي بزرگ است؛ در حالي كه عمق بازار، شاخص هم‌وزن، ارزش معاملات و جريان پول حقيقي همگي از تداوم ضعف و احتياط حكايت دارند. به نظر مي‌رسد بورس همچنان در نقطه‌اي حساس قرار دارد؛ جايي ميان ترميم موقت و تداوم ركود. عبور از اين وضعيت، نيازمند كاهش ريسك‌هاي سيستماتيك، بهبود چشم‌انداز اقتصادي و بازگشت اعتماد سرمايه‌گذاران است؛ عواملي كه تحقق آنها دست‌كم در كوتاه‌مدت با ابهام همراه است.

    بورس كالا در يك نگاه

برترين‌هاي بورس كالاي ايران در هفته منتهي به ۱۷ بهمن ماه براساس ارزش فروش شركت‌ها در بازار فيزيكي به شرح زير است: 

فولاد مباركه اصفهان با معامله ۲۷۳ هزار و ۲۶۰ تن انواع ورق فولادي به ارزش ۱۷ هزار و ۲۵۷ ميليارد تومان در رتبه نخست ايستاد.ملي صنايع مس ايران با فروش ۵ هزار و ۲۵۲ تن انواع مس، سولفور موليبدن و كنسانتره فلزات گرانبها به ارزش ۹ هزار و ۴۵۰ ميليارد تومان دوم شد.

شركت معدني و صنعتي چادرملو ۲۲۰ هزار تن كنسانتره و گندله سنگ آهن و شمش بلوم در گريدهاي مختلف به ارزش ۲ هزار و ۴۳۹ ميليارد تومان فروخت و رتبه سوم را به خود اختصاص داد.ورق خودروي چهارمحال و بختياري با معامله ۲۷ هزار و ۵۵۰ تن ورق گالوانيزه به ارزش ۲ هزار و ۲۳۰ ميليارد تومان چهارم شد.

پالايش نفت بندرعباس با معامله ۵۵ هزار تن وكيوم باتوم و لوب كات سنگين به ارزش يك هزار و ۹۲۱ ميليارد تومان پنجم شد.پالايش نفت اصفهان با فروش ۵۵ هزار و ۱۰۰ تن وكيوم باتوم و گوگرد گرانوله به ارزش يك هزار و ۷۳۱ ميليارد تومان فروخت و رتبه ششم را به خود را كسب كرد.

پالايش نفت تهران (تندگويان) فروش ۵۳ هزار و ۵۰۰ تن وكيوم باتوم، لوب كات سبك و سنگين و گوگرد گرانوله به ارزش يك هزار و ۷۰۷ ميليارد تومان رتبه هفتم را به خود اختصاص داد.صنايع توليدي دنياي مس كاشان با معامله ۸۲۵ تن مس مفتول و سيم و مفتول مسي به ارزش يك هزار و ۴۴۸ ميليارد تومان هشتم شد.

پتروشيمي تندگويان ۱۰ هزار و ۵۴ تن پلي اتيلن ترفتالات بطري و نساجي و نخ پلي استر در گريدهاي مختلف، به ارزش يك هزار و ۳۸۶ ميليارد تومان فروخت و نهم شد.مجتمع فولاد خراسان هم با فروش ۲۶ هزار تن ميلگرد و شمش بلوم به ارزش يك هزار و ۲۴۲ ميليارد تومان رتبه دهم را به خود اختصاص داد.