چطور صاحب نيروگاه خورشيدي پشتبامي شويم؟
استعداد خوب ايران در تاسيس نيروگاههاي خورشيدي باعث شده پاي پنلهاي خورشيدي به پشتبام خانههاي مردم پيش باز شود. مشتركان خانگي با خريد اين پنلها و نصب آن در پشت بام خود، ميتوانند برق توليدي آن را به دولت بفروشند تا هم در توليد برق پاك فعال شوند و هم سود مناسبي به دست آورند.
استعداد خوب ايران در تاسيس نيروگاههاي خورشيدي باعث شده پاي پنلهاي خورشيدي به پشتبام خانههاي مردم پيش باز شود. مشتركان خانگي با خريد اين پنلها و نصب آن در پشت بام خود، ميتوانند برق توليدي آن را به دولت بفروشند تا هم در توليد برق پاك فعال شوند و هم سود مناسبي به دست آورند.
به گزارش ايسنا، آمارها حاكي از آن است كه كماستعدادترين منطقه كشور از نظر تابش خورشيد كه سواحل خزر است دو برابر كشوري مانند آلمان ظرفيت دارد. بنابراين با توجه به اينكه ايران سالانه بيش از ۲۹۰۰ ساعت از آفتاب بهرهمند است، يكي از كشورهاي مناسب جهان در حوزه توليد انرژيهاي خورشيدي به شمار ميرود؛ به گونهاي كه مشتركان خانگي ميتوانند با خريد پنل خورشيدي و تاسيس نيروگاه روي پشتبام خانه خود، علاوه بر تامين نياز، مازاد برق توليديشان را ۱۰ برابر گرانتر به شركت توزيع برق تهران بزرگ بفروشند.
در اين راستا، از سال ۱۳۹۵ تاكنون، پيرو مصوبه وزير نيرو درباره خريد تضميني برق از نيروگاههاي تجديدپذير، عقد قرارداد خريد تضميني برق خورشيدي از مشتركان غيردولتي آغاز شد و با توجه به روند فرهنگسازي، استقبال شهروندان از اين طرح رشد چشمگيري داشته است. طبق اعلام شركت توزيع برق تهران بزرگ، سرمايهگذاري در اين طرح بهعهده مشترك متقاضي است و اين شركت موظف است با كليه مشتركان متقاضي نصب مولد خورشيدي، مطابق با دستورالعملهاي مربوطه قرارداد خريد تضميني با مدت ۲۰ سال منعقد كند. طي سالهاي اخير كه طرح مذكور با مشاركت مردم، ساتبا و شركتهاي توزيع برق پيش رفته است، صورت حساب برق مشتركاني كه اقدام به نصب پنلهاي خورشيدي كردهاند دو ماه به دو ماه اعلام و از سوي ساتبا پرداخت ميشود. تاسيس اين نيروگاهها در شهر تهران كه فضاي باز براي تاسيس و استفاده از نيروگاه وجود ندارد، يك مزيت محسوب ميشود. به همين دليل در راستاي سياستهايي كه دولت و وزارت نيرو به خصوص طي سالهاي گذشته براي حل اين مشكل داشته است، تسهيلات و پتانسيلهاي خوبي را براي جلب سرمايهگذاري در اين بخش چه در تهران و چه در ساير استانها در نظر گرفته است. با فردي كه نيروگاه خورشيدي تاسيس كند، قرارداد ۲۰ سال خريد تضميني امضا خواهد شد. همچنين برق توليدي بيش از ۱۰ برابر مبلغي كه يك مشترك به وزارت نيرو پرداخت ميكند، از مشترك خريداري ميشود. مشتركي كه به اين كار اقدام كند، هم ميتواند برق توليدي را خودش مصرف كند و هم ميتواند به شبكه توزيع وصل شوند. با رشد تقاضا براي برق و تداوم چالش خاموشيها، نيروگاههاي خورشيدي خانگي يا همان نيروگاههاي پشتبامي به عنوان راهكاري پايدار و اقتصادي براي خانوارها مطرح شده است. اين نيروگاهها علاوه بر تامين برق مورد نياز مشتركان، امكان فروش مازاد انرژي توليدي به شبكه را نيز فراهم ميكنند و به كاهش آلودگي هوا و تقويت پايداري شبكه برق كمك خواهند كرد.ايران با داشتن بيش از ۳۰۰ روز آفتابي در سال، يكي از مستعدترين كشورها براي توسعه انرژي خورشيدي در منطقه به شمار ميرود. موقعيت جغرافيايي كشور بهويژه در مناطق مركزي و جنوبي، شرايط ايدهآلي براي توليد برق از خورشيد ايجاد كرده است. بر اساس برنامههاي وزارت نيرو و ساتبا، نيروگاههاي كوچكمقياس و پشتبامي ميتوانند سهم قابل توجهي در توسعه انرژيهاي تجديدپذير ايفا كنند. از سوي ديگر، پراكندگي اين نيروگاهها كمك ميكند تا بخشي از بار شبكه در زمان اوج مصرف كاهش يابد. در اين بين احداث نيروگاههاي پشتبامي در سالهاي اخير رواج پيدا كرده، هزينه نصب يك نيروگاه خورشيدي خانگي با ظرفيت دو تا پنج كيلووات بسته به نوع تجهيزات، بين ۱۵۰ تا ۲۰۰ ميليون تومان متغير است. برق توليدي اين نيروگاهها با نرخ بيش از ۳۸۰۰ تومان به ازاي هر كيلووات ساعت بهصورت تضميني خريداري ميشود. در چنين شرايطي، سرمايهگذاري اوليه معمولا طي چهار تا پنج سال بازگشت پيدا ميكند. اين طرح علاوه بر ايجاد درآمد پايدار براي خانوارها، به كاهش خاموشي و افزايش پايداري برق كمك ميكند و نقش موثري در كاهش آلايندگي هوا دارد. از نگاه تحليلي، اجراي گسترده آن ميتواند يك اثر مهم ديگر نيز داشته باشد؛ كاهش فشار بر بودجه دولت براي پرداخت يارانههاي انرژي. هرچه خانوارها بخشي از برق خود را از منابع تجديدپذير تامين كنند، هزينههاي كلان دولت براي توليد و توزيع برق يارانهاي نيز كمتر خواهد شد. اين موضوع در شرايطي كه اقتصاد ايران با محدوديت منابع مالي روبهرو است، ميتواند در بلندمدت اثرگذاري قابل توجهي بر تراز انرژي كشور داشته باشد.
طبق اعلام وزارت نيرو، براي احداث نيروگاه خورشيدي خانگي لازم است متقاضيان ابتدا به سامانه مهرسان به نشاني اينترنتي mehrsun.satba.gov.ir مراجعه كرده و اطلاعات مورد نياز را تكميل كنند. پس از ثبت درخواست، بايد پيمانكار مورد تاييد را از ميان شركتها يا پلتفرمهاي اينترنتي فعال انتخاب كرد و در صورت نياز، امكان استفاده از تسهيلات بانكي نيز وجود دارد. در ادامه، كارشناسان وضعيت ملك را از نظر امكان نصب نيروگاه خورشيدي بررسي ميكنند تا ظرفيت مناسب، يعني دو يا پنج كيلووات، مشخص شود. پس از تاييد شرايط، نصب تجهيزات انجام شده و نيروگاه به شبكه سراسري برق متصل ميشود تا فرآيند فروش برق آغاز شود. در صورتي كه تجهيزات هيبريدي براي نيروگاه انتخاب شود، حتي در صورت قطعي برق سراسري نيز امكان استفاده از انرژي توليدي نيروگاه در ساعات روز فراهم خواهد بود؛ موضوعي كه ميتواند اطمينان خاطر بيشتري براي خانوارها به همراه داشته باشد.
با وجود ظرفيتهاي گسترده، توسعه نيروگاههاي خورشيدي خانگي در ايران با موانع و چالشهايي نيز همراه است. مهمترين مانع، هزينه اوليه بالاست كه بسياري از خانوارها توانايي پرداخت آن را ندارند و حتي با وجود تسهيلات بانكي، ورود به اين حوزه براي بخش بزرگي از جامعه دشوار است. بروكراسي اداري و طولاني بودن روند دريافت مجوزها و قراردادها نيز انگيزه برخي متقاضيان را كاهش ميدهد.
در كنار اين مسائل، نبود فرهنگسازي كافي و آگاهي عمومي درباره مزاياي نيروگاههاي خورشيدي موجب شده است استقبال گستردهاي از اين طرح صورت نگيرد. در مجموع، نيروگاههاي خورشيدي پشتبامي ميتوانند هم براي خانوارها يك منبع درآمد پايدار ايجاد كنند و هم براي كشور ابزاري مهم در مديريت بحران انرژي باشند. با اين حال، رفع موانع مالي و اداري و همچنين ترويج آگاهي عمومي درباره مزاياي اين طرح، شرط موفقيت و گسترش آن به شمار ميرود.
