كمبود متادون ميتواند معتادان را به بازار موادمخدر برگرداند
ناآراميها و شرايط پرتنش سياسي و اجتماعي، تنها بازار ارز و كالاهاي اساسي را دچار نوسان نكرده، بلكه بازار پنهان موادمخدر و وضعيت مصرفكنندگان آن را نيز تحتتأثير قرار داده است.
ناآراميها و شرايط پرتنش سياسي و اجتماعي، تنها بازار ارز و كالاهاي اساسي را دچار نوسان نكرده، بلكه بازار پنهان موادمخدر و وضعيت مصرفكنندگان آن را نيز تحتتأثير قرار داده است. اگرچه در هفتههاي اخير تغيير محسوسي در قيمت يا دسترسي به موادمخدر گزارش نشده، اما كارشناسان نسبت به پيامدهاي ميانمدت و بلندمدت اين شرايط هشدار ميدهند. سعيد صفاتيان، پژوهشگر و درمانگر اعتياد، در گفتوگو با خبرآنلاين تأكيد ميكند: افزايش فشارهاي رواني، اضطراب عمومي و تداوم فضاي نااطميناني ميتواند در ماههاي آينده به افزايش ميزان مصرف موادمخدر، تغيير الگوي مصرف و در نهايت رشد قيمت و كمبود اين مواد منجر شود. به گفته او، در صورت تشديد بحران يا وقوع جنگ، نگراني از كمبود موادمخدر باعث احتكار در ميان مصرفكنندگان خواهد شد و همزمان، مراكز درمان اعتياد نيز با چالش جدي در تأمين داروهايي مانند متادون و شربت ترياك مواجه ميشوند؛ موضوعي كه ميتواند چرخه بازگشت به مصرف و بحرانهاي اجتماعي ناشي از آن را تشديد كند.
او در پاسخ به اين مساله كه گفته ميشود شرايط پرتنش اين روزها مصرف مواد مخدر در كشور را افزايش ميدهد، ميافزايد: بهطور معمول، نخستين واكنش بسياري از معتادان در چنين شرايطي براي كاهش استرس و فشار رواني، افزايش مصرف موادمخدر است. در حال حاضر نيز احساس ميشود كه بهتدريج تغييراتي در رفتار مصرفكنندگان موادمخدر در حال شكلگيري است.
اين پژوهشگر و درمانگر اعتياد تاكيد ميكند: اين تغييرات در كوتاهمدت الزاماً خود را در بازار موادمخدر نشان نميدهد، اما ممكن است طي دو تا سه ماه آينده شاهد افزايش الگوي مصرف و ميزان مصرف موادمخدر در ميان معتادان باشيم. در آن صورت ميتوان دقيقتر درباره قيمت موادمخدر و نقش شرايط فعلي كشور، در كنار عواملي مانند نرخ ارز و مسائل اقتصادي، اظهارنظر كرد.
افزايش قيمت مواد مخدر
صفاتيان در پاسخ به اين سوال كه جنگ و حمله نظامي چه تأثيري بر موادمخدر دارد؟ ميگويد: به نظر من، طي دو تا سه ماه آينده ممكن است با افزايش مصرف موادمخدر در كشور مواجه شويم. طبيعتاً هرچه ميزان مصرف و تقاضا افزايش يابد، عرضه نيز بيشتر ميشود و در نتيجه قيمت موادمخدر افزايش خواهد يافت. او ميافزايد: همواره اين تصور وجود داشته كه شرايط ناآرام و اتفاقات اخير كوتاهمدت است، اما طولاني شدن اين وضعيت و طرح موضوعاتي مانند احتمال حمله نظامي، نگراني مصرفكنندگان را افزايش ميدهد. در صورت وقوع حمله نظامي، بسياري از معتادان به دليل ترس از كمبود موادمخدر، اقدام به خريد و احتكار ميكنند. براي مثال، فردي كه بهطور معمول هفتهاي ۱۰ گرم موادمخدر مصرف ميكند، ممكن است در چنين شرايطي ۳۰ تا ۴۰ گرم را بهصورت يكجا تهيه كند تا براي مدتي با كمبود مواجه نشود. اين موضوع هم موجب افزايش قيمت و هم تشديد كمبود موادمخدر ميشود. صفاتيان اظهار ميدارد: البته اين وضعيت معمولاً زماني رخ ميدهد كه بحران به مرحله جدي برسد. در حال حاضر هنوز حملهاي صورت نگرفته و شرايط بهگونهاي نيست كه بتوان گفت فشار جدي به مصرفكنندگان وارد شده است. با وجود پيشبيني كمبود موادمخدر به دليل دشواري جابهجايي، ايستگاههاي بازرسي و محدوديتهاي حملونقل، طي روزهاي گذشته كمبود محسوسي مشاهده نشد، هرچند اكنون نشانههايي از اين وضعيت ديده ميشود. شايد اگر دو هفته ديگر دوباره در اين خصوص گفتوگو كنيم، بتوان تصوير دقيقتري از وضعيت مصرفكنندگان، كمبودها و ميزان افزايش قيمتها ارايه داد.
در صورت وقوع جنگ با كمبود مواجه خواهيم شد
اين درمانگر اعتياد در مورد وضعيت تأمين داروهاي مخدر مورد نياز مراكز درماني ميگويد: در صورت وقوع جنگ يا حمله نظامي، بهطور قطع هم قيمت موادمخدر افزايش مييابد و هم با كمبود آن مواجه خواهيم شد. از سوي ديگر، دانشگاهها در تأمين دارو براي توليد شربت ترياك و متادون با مشكلاتي روبهرو هستند كه اين مساله به عنوان يك چالش مضاعف مطرح است. صفاتيان هشدار ميدهد: در شرايط بحراني، اين مشكلات تشديد ميشود. هماكنون نيز با كمبود شربت ترياك مواجه هستيم و احتمال كاهش توليد متادون در كشور وجود دارد. اين وضعيت ميتواند موجب خروج برخي معتادان از مراكز درماني و بازگشت آنها به مصرف موادمخدر شود. در شرايطي كه موادمخدر نيز كمياب است، بحرانهاي مرتبط با اعتياد بهصورت زنجيرهوار تشديد خواهد شد. در حال حاضر، ماده اوليه متادون از خارج وارد ميشود و در صورت بروز جنگ، احتمال كمبود، افزايش قيمت و ورود آن به بازار آزاد وجود دارد.
تامين هر چه سريعتر ماده اوليه متادون در دستور كار قرار گيرد
او در مورد اينكه براي جلوگيري از پيچيدهتر شدن شرايط مراكز درماني چه اقداماتي بايد صورت گيرد، ميگويد: در حوزه مقابله، عملاً اقدام فوري چنداني امكانپذير نيست و مسائلي مانند كشت ترياك فرآيندي بلندمدت دارد. با اين حال، مسوولان مربوطه بايد هرچه سريعتر براي تأمين ماده اوليه متادون اقدام كنند و با استفاده از هر نوع گشايش اعتباري، حداقل براي شش ماه آينده ذخاير كافي از اين ماده را در نظر بگيرند. صفاتيان در پايان ميافزايد: تجربههاي گذشته نشان داده است كه در شرايط جنگي، داروهاي مخدر و مشتقات آنها جزو داروهاي اساسي محسوب ميشوند. از اينرو، وزارت بهداشت نبايد ضعفهاي پيشين در زمينه شربت ترياك را تكرار كند. از سه سال پيش و همزمان با روي كار آمدن طالبان در افغانستان، كارشناسان بارها نسبت به كاهش توليد و كشفيات هشدار دادهاند. اكنون نيز لازم است كارخانههاي داخلي براي تأمين حجم كافي از ماده اوليه متادون و ساير داروهاي درمان اعتياد، برنامهريزي جديتري داشته باشند.
