شريك بزرگ تجاري ايران در اروپا

تعادل|

بررسي يورونيوز از وضعيت تجارت كشورهاي اروپايي با ايران نشان مي‌دهد كه آلمان تا سال ۲۰۲۴، بزرگ‌ترين شريك تجاري ايران در اتحاديه اروپا بود و تقريبا يك‌سوم كل تجارت اين بلوك با ايران را تشكيل مي‌داد.

طبق گزارش اداره آمار اروپا (يورواستات)، كل تجارت كالا ميان اتحاديه اروپا و ايران در سال ۲۰۲۴، به ۴.۶ ميليارد يورو رسيد. واردات اتحاديه اروپا ۸۵۰ ميليون يورو و صادرات آن ۳.۷ ميليارد يورو بوده است. اين امر به مازاد تجاري حدود ۲.۹ ميليارد يورو به نفع اتحاديه اروپا منتهي شد. تجارت خدمات نيز ادامه يافت. طبق گزارش كميسيون اروپا، تجارت دوطرفه خدمات در سال ۲۰۲۳، به ۱.۶۸ ميليارد يورو رسيد كه واردات اتحاديه اروپا ۸۰۰ ميليون يورو و صادرات آن ۸۷۰ ميليون يورو بود.

    سهم تجارت اتحاديه اروپا

ايران به‌طور كلي شريك تجاري اصلي اتحاديه اروپا نيست. در سال ۲۰۲۴، فقط ۰.۱درصد از كل كالاهايي را كه اتحاديه اروپا به كشورهاي غيراتحاديه اروپا صادر مي‌كرد، تشكيل مي‌داد. همچنين ميزان خريد اتحاديه اروپا از ايران اندك بود و در مقايسه با تمام واردات از خارج از اين بلوك، سهم ايران به صفر درصد رسيد. در اواسط دهه ۲۰۰۰، هر دو سهم حدود يك درصد يا كمي بيشتر بودند.

اين كاهش همچنين در ارزش كالاهاي مبادله شده منعكس مي‌شود. در سال ۲۰۰۴، تجارت اتحاديه اروپا و ايران در مجموع ۱۹.۵ ميليارد يورو بود و در سال ۲۰۱۱، به بيش از ۲۷ ميليارد يورو رسيد. طبق آخرين داده‌هاي موجود يورواستات، تا سال ۲۰۲۴، اين رقم به ۴.۵۶ ميليارد يورو كاهش يافته است. تجارت در سال ۲۰۱۳، به ۶.۱ ميليارد يورو كاهش يافت. سپس بهبود يافت و در سال ۲۰۱۷، به ۲۰.۷ ميليارد يورو افزايش يافت كه اين بهبود تا حدودي به توافق هسته‌اي سال ۲۰۱۵ معروف به برنامه جامع اقدام مشترك (برجام) مرتبط بود. تجارت در سال ۲۰۱۹ دوباره به‌شدت كاهش يافت و به ۵.۱ ميليارد يورو رسيد و از آن زمان، در بحبوحه تحريم‌هاي مجدد، نزديك به همان سطح باقي مانده است. در دهه ۲۰۰۰، تراز تجاري به‌طور كلي به نفع ايران بود. از زمان تشديد تحريم‌ها در سال ۲۰۱۱، اتحاديه اروپا عمدتا مازاد تجاري را ثبت كرده و صادرات از واردات پيشي گرفته است.

    آلمان؛ بزرگ‌ترين شريك تجاري ايران 

تا سال ۲۰۲۴، آلمان بزرگ‌ترين شريك تجاري ايران در اتحاديه اروپا بود. آلمان ۲۱۲ ميليون يورو كالا از ايران وارد كرد، در حالي كه صادرات آن در مجموع ۱.۲۷ ميليارد يورو بود. ايتاليا با سهم ۱۵.۶درصد دومين شريك تجاري بزرگ ايران در اتحاديه اروپا بود. واردات از ايران ۱۸۵ ميليون يورو و صادرات به ۵۲۸ ميليون يورو رسيد. هلند با ۱۳.۳درصد از كل تجارت، در رتبه سوم قرار گرفت. اين كشور ۶۲ ميليون يورو كالا از ايران وارد و ۶۰۷ ميليون يورو صادر كرد. با وجود رتبه سوم در كل تجارت، دومين صادركننده بزرگ اتحاديه اروپا به ايران بود. ديگر اعضاي اتحاديه اروپا با حجم تجارت بالاي ۲۰۰ ميليون يورو با ايران شامل بلژيك، اسپانيا، فرانسه و بلغارستان بودند. ايران به چند كشور اتحاديه اروپا كمي بيشتر از آنچه از آنها مي‌خرد، مي‌فروشد، اما اين مقادير اندك و از نظر اقتصادي قابل‌توجه نيستند. فقط سوئد و لوكزامبورگ كمي بيشتر از صادرات خود از ايران واردات داشته‌اند، با تراز كمي بيش از ۵ ميليون يورو.

    بيشترين كالاهاي مبادله شده  بين اتحاديه اروپا و ايران

تجارت با ايران تحت رژيم واردات عمومي اتحاديه اروپا اداره مي‌شود، زيرا ايران عضو سازمان تجارت جهاني نيست و هيچ توافق تجاري دوجانبه‌اي بين اتحاديه اروپا و ايران وجود ندارد. طبق گزارش كميسيون اروپا، ماشين‌آلات و تجهيزات حمل و نقل بزرگ‌ترين دسته صادراتي اتحاديه اروپا به ايران هستند.

در سال ۲۰۲۴، صادرات در اين دسته ۱.۲۸ ميليارد يورو بود كه ۳۴درصد از كل صادرات اتحاديه اروپا به ايران را تشكيل مي‌دهد. مواد شيميايي و محصولات مرتبط نيز سهم بزرگي را به ميزان حدود ۱.۱۳ ميليارد يورو يا حدود ۳۱درصد تشكيل مي‌دهند. واردات اتحاديه اروپا از ايران در چند دسته متمركز است. مواد غذايي و دام زنده با حدود ۳۰۵ ميليون يورو (۳۷درصد از واردات اتحاديه اروپا از ايران) بزرگ‌ترين سهم را تشكيل مي‌دهند.  براساس گزارش يورونيوز، كالاهاي توليدي براساس جنس تقريبا ۱۸۰ ميليون يورو (۲۲درصدي) در رتبه‌هاي بعدي قرار دارند. مواد شيميايي و محصولات مرتبط حدود ۱۸۸ ميليون يورو (۲۳درصد) و مواد خام غيرخوراكي (به استثناي سوخت) حدود ۸۹ ميليون يورو (۱۱درصد) از اين واردات را تشكيل مي‌دهند.