توليد و ارز ترجيحي

۱۴۰۴/۱۱/۱۱ - ۲۳:۵۳:۱۶
کد خبر: ۳۷۵۶۹۵

همواره بخش خصوصي شامل اعضاي اتاق بازرگاني، اصناف و... بر لزوم حذف ارز ترجيحي تاكيد و آن را به عنوان يك خواسته از وزارت اقتصاد مطرح مي‌كردند. اقدام دولت در شرايط فعلي مبني بر حذف ارز ترجيحي يك اقدام درست است كه نتايج خوبي به دنبال خواهد داشت.

خورشيد گزدرازي

همواره بخش خصوصي شامل اعضاي اتاق بازرگاني، اصناف و... بر لزوم حذف ارز ترجيحي تاكيد و آن را به عنوان يك خواسته از وزارت اقتصاد مطرح مي‌كردند. اقدام دولت در شرايط فعلي مبني بر حذف ارز ترجيحي يك اقدام درست است كه نتايج خوبي به دنبال خواهد داشت. ارز ترجيحي با اين هدف به واردكنندگان داده مي‌شد كه اقلام اساسي و مشمول با قيمت مناسب به دست مصرف‌كننده نهايي برسد. اما در عمل شاهد بوديم كه نه تنها كالاهاي اساسي با قيمت مقرون به صرفه به دست مردم نمي‌رسيد، بلكه زمينه براي ويژه‌خواري و رانت به وجود آمده بود. ارز ترجيحي باعث شده بود كه عده اندكي از ارز ارزان‌قيمت برخوردار شوند و به واردات بپردازند. اما عده كثير ديگري كه نمي‌توانستند به اين ارز دسترسي داشته باشند، از گردونه رقابت در فضاي اقتصادي كشور

 جا ماندند. اين به معناي ايجاد فضاي رقابتي ناسالم و نابرابر بين فعالان اقتصادي كشور است.

ارز ترجيحي در واقع عليه فعالان اقتصادي سالم عمل مي‌كرد و فضاي رقابتي را در اقتصاد كشور از بين مي‌برد. با توجه به تمامي اين شرايط، فعالان بخش خصوصي همواره خواستار حذف ارز ترجيحي بودند. حذف ارز ترجيحي به اين معناست كه يارانه كالاهاي مشمول مانند برنج، روغن، گوشت، مرغ، لبنيات و... به جاي اينكه در قالب ارز ارزان‌قيمت به واردكننده داده شود، به صورت مستقيم در انتهاي زنجيره در اختيار مصرف‌كننده نهايي قرار مي‌گيرد. حذف ارز چندنرخي و اعطاي يارانه ارزي در انتهاي زنجيره به معناي ايجاد عدالت بيشتر در توزيع يارانه‌ها، برچيدن بستر رانت و فساد و اطمينان حاصل كردن نسبت به اصابت يارانه‌ها به جامعه هدف است. همواره خواسته توليدكنندگان و بخش خصوصي، حذف ارز چندنرخي از اقتصاد بوده و اين اقدام دولت در تك نرخي كردن ارز اقدامي شجاعانه و شفافيت‌زا بوده است. اگرچه حذف ارز ترجيحي يك اقدام مهم و اساسي در راستاي بهبود شرايط اقتصادي است، اما دولت بايد در عمل مراقبت لازم را به عمل بياورد كه طرح به درستي پيش برود و نيازهاي اساسي مردم با قيمت مناسب در اختيار آنان قرار بگيرد.

 اگر اين ملاحظه اساسي صورت بگيرد و مردم در جريان طرح قرار داشته باشند، اتفاقات خوبي در فضاي اقتصادي كشور رخ مي‌دهد. حذف ارز چندنرخي و اعطاي يارانه در انتهاي زنجيره به معناي ايجاد عدالت بيشتر در توزيع يارانه‌ها، برچيدن بستر رانت و فساد و اطمينان حاصل كردن نسبت به اصابت يارانه‌ها به جامعه هدف است. ارز ترجيحي باعث شده بود كه افراد تمايل شديدي به واردات با ارز ارزان‌قيمت داشته باشند. اين به معناي واردات بي‌رويه بود و توليد داخلي را با مشكل مواجه مي‌كرد. از طرف ديگر، فعالان اقتصادي سالم كه دسترسي به رانت و رابطه نداشتند و  نمي‌توانستند از ارز ترجيحي بهره ببرند، با مشكل مواجه شده بودند كه با حذف ارز ترجيحي اين مشكلات حل مي‌شود.