سايه ترس و ريسك روي بورس
بازار سهام در هفته اول بهمنماه يكي از پرتنشترين هفتههاي خود را پشت سر گذاشت، هفتهاي كه با غلبه ريسكهاي سيستماتيك، ابهامهاي سياسي و نگرانيهاي اقتصادي، مسير بازار را بهطور كامل تغيير داد. خروج سنگين نقدينگي حقيقي، افت دو رقمي شاخصها و قفل شدن بسياري از نمادها در صف فروش، نشان داد كه ترس دوباره به عامل اصلي تصميمگيري سهامداران تبديل شده و روند صعودي اخير، دستكم در كوتاهمدت، متوقف شده است.
بازار سهام در هفته اول بهمنماه يكي از پرتنشترين هفتههاي خود را پشت سر گذاشت، هفتهاي كه با غلبه ريسكهاي سيستماتيك، ابهامهاي سياسي و نگرانيهاي اقتصادي، مسير بازار را بهطور كامل تغيير داد. خروج سنگين نقدينگي حقيقي، افت دو رقمي شاخصها و قفل شدن بسياري از نمادها در صف فروش، نشان داد كه ترس دوباره به عامل اصلي تصميمگيري سهامداران تبديل شده و روند صعودي اخير، دستكم در كوتاهمدت، متوقف شده است.
در اين هفته، بورس تهران نهتنها از ادامه مسير صعودي بازماند، بلكه نشانههايي از بازگشت ترس دوباره و بياعتمادي در معاملات است. سرمايهگذاران حقيقي كه در هفتههاي گذشته با اميد به تداوم رشد بازار وارد معاملات شده بودند، حالا با مشاهده افزايش ريسكها و نبود محركهاي مثبت، ترجيح دادند دوباره در صف فروش قرار بگيرند يا بهطور كامل از بازار خارج شوند.
شاخص كل بورس در پايان هفته اول بهمن، با افت ۱۰.۵ درصدي، كانال مهم 4 ميليون واحدي را از دست داد و در سطح سه ميليون و ۹۸۱ هزار واحد ايستاد.
چنين ريزشي در يك هفته، نشاندهنده فشار فروش بالا در نمادهاي بزرگ و شاخصساز است؛ نمادهايي كه در هفتهها و ماههاي قبل، نقش موتور محرك بازار را ايفا ميكردند اكنون فشار بالايي براي نزول و سقوط بازار دارند.
از دست رفتن اين كانال رواني، اثر منفي قابلتوجهي بر انتظارات معاملهگران داشت و باعث شد موج فروش از سهام بزرگ به ساير گروهها نيز سرايت كند.به عقيده برخي از كارشناسان همين موضوع رواني باعث شده كه فشار فروش در بازار تقويت شود. شاخص هم وزن نيز، با افت ۹.۵ درصدي به سطح يك ميليون و ۲۵ هزار واحد رسيد. افت همزمان و سنگين اين دو شاخص نشان ميدهد كه ريزش اخير، محدود به چند نماد خاص نبوده و بدنه بازار بهطور كامل درگير موج نزولي شده است.
مهمترين متغير هفته نخست بهمن، خروج حدود ۱۹ هزار ميليارد تومان پول حقيقي از بازار سهام بود؛ رقمي كه زنگ هشدار جدي براي فعالان بازار به شمار ميرود. چنين حجم بالايي از خروج نقدينگي، نشان ميدهد سرمايهگذاران حقيقي در شرايط فعلي، ريسك ماندن در بازار سهام را بيش از حد بالا ارزيابي ميكنند و ترجيح ميدهند نقد بمانند يا سرمايه خود را به سمت بازارهاي كمريسكتر منتقل كنند. كارشناسان عقيده دارند اين ميزان خروج پول، نهتنها روند صعودي اخير بورس را متوقف كرده، بلكه ميتواند در صورت تداوم، عمق معاملات را كاهش داده و مسير بازگشت بازار به فاز صعودي را دشوارتر كند. تجربههاي گذشته نيز نشان داده كه بازگشت اعتماد پس از خروجهاي سنگين نقدينگي، معمولا زمانبر خواهد بود و نيازمند محركهاي قوي و پايدار است.
ميانگين حجم معاملات روزانه در اين هفته به حدود ۲۷ ميليارد برگه سهم كاهش يافت و ارزش معاملات خرد نيز در محدوده ۱۵ هزار ميليارد تومان قرار گرفت. اين ارقام در مقايسه با هفتههاي صعودي قبل، افت محسوسي را نشان ميدهد.كاهش حجم و ارزش معاملات، تا حد زيادي ناشي از قفل شدن بسياري از نمادها در صف فروش بود؛ بهطوري كه در برخي روزها، امكان انجام دادوستد واقعي در بخش بزرگي از بازار وجود نداشت. اين شرايط، نهتنها نقدشوندگي بازار را تضعيف كرد، بلكه به تشديد فضاي منفي و افزايش هيجان فروش نيز دامن زد.
كارشناسان بازار سرمايه معتقدند مجموعهاي از ريسكهاي سيستماتيك عامل اصلي تغيير مسير بورس در اين مقطع بوده است. ابهام در سياستهاي اقتصادي، نگراني نسبت به نرخهاي بهره، فضاي نامطمئن سياسي و نبود چشمانداز شفاف از متغيرهاي كلان، همگي دست به دست هم دادند تا فضاي احتياط بر معاملات حاكم شود.
در چنين شرايطي، حتي گزارشهاي نسبتا مناسب برخي شركتها و انتظار براي عملكرد مطلوب در فصل پاييز نيز نتوانست مانع از غلبه ترس بر بازار شود. به بيان ديگر، ريسكهاي كلان آنقدر پررنگ شدهاند كه متغيرهاي بنيادي كوتاهمدت، اثرگذاري خود را از دست دادهاند.
درحال حاضر پرسش اصلي فعالان بازار در پايان اين هفته آن است كه آيا ريزش اخير به معناي پايان روند صعودي بورس است يا صرفا يك اصلاح عميق در دل يك روند بزرگتر؟ پاسخ به اين پرسش، بيش از هر چيز به تحولات پيشرو در حوزه سياستگذاري و انتشار اخبار مثبت وابسته است.
در حال حاضر، دادههاي معاملاتي نشان ميدهد كه بازار در فاز بيتصميمي و انتظار قرار گرفته است. تا زماني كه شوك مثبتي- چه در حوزه سياست خارجي و چه در زمينه سياستهاي اقتصادي داخلي- به بازار وارد نشود، احتمال تداوم نوسانات فرسايشي و حتي فشار فروش در كوتاهمدت همچنان بالا خواهد بود. در چنين فضايي، بورس براي تغيير مسير و بازگشت به مدار صعود، نيازمند محركهاي قوي و اعتمادساز است؛ محركهايي كه بتوانند نگراني سرمايهگذاران را كاهش داده و دوباره جريان نقدينگي را به سمت بازار سهام هدايت كنند. تا آن زمان، به نظر ميرسد بازار درگير نوساناتي فرسايشي باقي بماند و معاملهگران با احتياط بيشتري حركت كنند.
بورسكالا در يك نگاه
برترينهاي بورس كالاي ايران در هفته منتهي به ۱۰ بهمن ماه براساس ارزش فروش شركتها در بازار فيزيكي به شرح زير است:
ملي صنايع مس ايران با معامله ۵ هزار و ۴۴۰ تن انواع مس، سولفور موليبدن، مس مفتول و اكسيد موليبدن به ارزش ۶ هزار و ۷۳۵ ميليارد تومان در رتبه نخست ايستاد.معدني و صنعتي چادرملو با فروش ۳۴۵ هزار و ۱۰۰ تن كنسانتره و گندله سنگ آهن، شمش بلوم و آرگون به ارزش ۳ هزار و ۳۴۲ ميليارد تومان دوم شد.
پالايش نفت اصفهان ۸۹ هزار و ۷۷۵ تن وكيوم باتوم، لوب كات سبك و گوگرد گرانوله به ارزش ۳ هزار و ۹۴ ميليارد تومان فروخت و رتبه سوم را به خود اختصاص داد.صنايع توليدي دنياي مس كاشان با معامله يك هزار و ۴۰۰ تن مس مفتول و سيم و مفتول مسي به ارزش ۲ هزار و ۴۰۱ ميليارد تومان چهارم شد.
پالايش نفت تهران (تندگويان) با معامله ۶۰۰ هزار و ۵۰۰ تن وكيوم باتوم، لوب كات سبك و سنگين و گوگرد گرانوله به ارزش ۲ هزار و ۱۸۰ ميليارد تومان پنجم شد.پالايش نفت بندرعباس با فروش ۴۰ هزار تن وكيوم باتوم به ارزش يك هزار و ۴۲۷ ميليارد تومان فروخت و رتبه ششم را به خود را كسب كرد.
پتروشيمي تندگويان فروش ۱۰ هزار و ۳۱۸ تن پلي اتيلن ترفتالات بطري و نساجي و نخ پلي استر در گريدهاي مختلف به ارزش يك هزار و ۳۶۹ ميليارد تومان رتبه هفتم را به خود اختصاص داد.آلومينيوم ايران (ايرالكو) با معامله ۳ هزار تن شمش و بيلت آلومينيومي به ارزش يك هزار و ۳۱۱ ميليارد تومان هشتم شد.
مجتمع فولاد خراسان ۲۷ هزار تن ميلگرد و شمش بلوم به ارزش يك هزار و ۱۹۳ ميليارد تومان فروخت و نهم شد.توسعه آهن و فولاد گل گهر هم با فروش ۵۵ هزار تن آهن اسفنجي به ارزش يك هزار و ۱۵۷ ميليارد تومان رتبه دهم را به خود اختصاص داد.
