اينترنتي كه وصل شد اما جان نگرفت
پس از حدود ۴۷۰ ساعت خاموشي و اعمال يكي از شديدترين محدوديتهاي اينترنتي در جهان، نشانههايي از بازگشت تدريجي اينترنت در ايران ديده ميشود؛ بازگشتي كه اگرچه دسترسي كاربران به صفحات وب را تا حدي ممكن كرده، اما همچنان با الگوي جديدي از محدوديت، نوسان و انسداد ديتاسنترها همراه است و فاصله معناداري با اينترنت عادي و بدون محدوديت دارد.
پس از حدود ۴۷۰ ساعت خاموشي و اعمال يكي از شديدترين محدوديتهاي اينترنتي در جهان، نشانههايي از بازگشت تدريجي اينترنت در ايران ديده ميشود؛ بازگشتي كه اگرچه دسترسي كاربران به صفحات وب را تا حدي ممكن كرده، اما همچنان با الگوي جديدي از محدوديت، نوسان و انسداد ديتاسنترها همراه است و فاصله معناداري با اينترنت عادي و بدون محدوديت دارد. همزمان با اين وضعيت، وزير ارتباطات با تأكيد بر اينكه «بينيازي از اينترنت بينالملل شوخي تلخي است»، از آغاز روند بازگشت ارتباطات و تلاش دولت براي جبران خسارتهاي واردشده به كسبوكارهاي ديجيتال خبر داده؛ اظهاراتي كه در كنار دادههاي فني و وضعيت شبكه، از پايان خاموشي مطلق حكايت دارد، اما هنوز نشانهاي از بازگشت كامل اينترنت به شرايط پيشين ديده نميشود.
دسترسي به اينترنت نسبت به دوره انسداد قبلي بهطور معناداري بهبود يافته و از حالت قطع يا وايتليست سخت خارج شده است، اما هنوز نميتوان آن را «اينترنت عادي و بدون محدوديت» تلقي كرد. هنوز دسترسي ديتاسنترها به اينترنت برقرار نيست و آمار ترافيك شبكه در كلاودفلر هم نشان ميدهد تفاوت زيادي با قبل ندارد. به گزارش پيوست، در نوزدهمين روز از قطع اينترنت در ايران، كه يكي از شديدترين محدوديتهاي دسترسي به شبكه ارتباطات در جهان بود، نشانههايي از اتصال به اينترنت ديده شد. بعد از ۴۷۰ ساعت خاموشي، ديتاسنترهاي ايران بهتدريج در حال اتصال به اينترنت هستند و با اطمينان بيشتري ميتوان گفت يكي از شديدترين محدوديتهاي اينترنت در دنيا، به آرامي در حال پايان است. غير از اتصال ديتاسنترها، روند قبلي همچنان ادامه دارد به اين معني كه IXPها و سرورهاي DNS از داخل ايران قابل مشاهده هستند و ارتباط با اغلب CDNها برقرار است. از حدود ساعت ۳۰: 13 عملكرد برخي ديتاسنترها در ارتباط با اينترنت با اختلال همراه بوده و مشخص نيست محدوديتهاي جديد باعث اين نوسانات شده يا بخشي از روند بازگشايي است. تنها تحليل منطقي از وضعيت موجود اين است كه اينترنت ايران يك الگوي جديد از محدوديت را تجربه ميكند. بهنظر ميرسد سيستمي راهاندازي يا اجرا شده كه توانايي مديريت اين ترافيك را ندارد و بههمين دليل اين الگوي نامنظم ديده ميشود. اينترنتي كه فقط وب آن باز شده و هنوز ديتاسنترها نيز به اينترنت متصل نيستند. ادامه اين روند نشاندهنده پيادهسازي شگردهاي جديد محدوديت خواهد بود اما فعلا براي اين نتيجهگيري نياز به دادههاي بيشتر است. بر اساس آنچه يك كارشناس بريتانيايي شبكه بهنام Doug Madory در X منتشر كرده، شركت ارتباطات زيرساخت از ۲۴ ژانويه (شنبه چهارم بهمن) ارتباط با همتايان بينالمللي (International Peers) را دوباره برقرار كرده، اما اعلان مسيرهاي IPv6 آن تنها به برخي همسايهها محدود شده و اين مسيرها در سطح اينترنت جهاني منتشر نشدهاند. موضوعي كه نشاندهنده سياست انتشار انتخابي مسيرهاست. عملا آنچه باز شده بخش وب است و باقي موارد هنوز مسدود هستند، ديتاسنترها به اينترنت دسترسي ندارند و VPNها متصل نميشوند در نتيجه سرويسهاي تحريمي مثل فيگما و برخي ابزارهاي هوش مصنوعي همچنان قابل استفاده نيستند. مجموع اين عوامل باعث شده كاربران با تجربه كند و آزاردهندهاي روبرو باشند كه اگرچه با خاموشي مطلق فاصله دارد اما شبيه اينترنت هم نيست. حجم ترافيك هم هنوز به ميزان عادي نرسيده و تقريبا نيمي از ترافيك نرمال كه قبل از ۱۸ دي جريان داشت، فعال است. هنوز دسترسي ديتاسنترها به اينترنت باز نشده و رادار آروان نشان ميدهد قطعي اينترنت همچنان برقرار است. آنچه اكنون اتفاق افتاده گشايش در دسترسي كاربران به صفحات وب بوده است. از نظر پهناي باند نيز همچنان يك الگوي نامنظم ديده ميشود كه مشابه رفتار ترافيك اينترنت پيش از خاموشي ۱۸ ديماه نيست.
وزير ارتباطات: بينيازي به اينترنت بينالملل يك شوخي تلخ و منتفي است
در اين ميان وزير ارتباطات و فناوري اطلاعات با تاكيد بر اينكه اگر گفته شود به اينترنت بينالملل نياز نداريم شوخي تلخي كردهايم، گفت: امروز فضاي مجازي بخشي از فضاي واقعي زندگي مردم شده و بايد اين موضوع را بپذيريم. اميدواريم در روزهاي آينده شاهد بهبود وضعيت اينترنت باشيم. ستار هاشمي در حاشيه جلسه روز گذشته هيات دولت با اشاره به تلاشهاي اين وزارتخانه براي برقراري مجدد اينترنت بينالملل اظهار كرد: تلاشهاي بسياري در اين مدت انجام شد و با كسب و كارهاي مرتبط با اينترنت در تماس نزديك بوديم و حرفهايشان را شنيدهايم. موضوع اشتغال يكي از شاخصهاي مهم و حفظ امنيت كشور است و بر همين مبنا نيز استدلال كردهايم كه امروز وضعيت ارتباطات به مسير عادي بازگردد كه اين فرايند از روز گذشته آغاز شده و اميدواريم در آينده تكميل شود و بهبود يابد.
وزير ارتباطات با بيان اينكه اگر گفته شود كه به اينترنت بينالملل نياز نداريم يك شوخي تلخ است، تصريح كرد: طرح چنين گزارهاي درباره اينترنت بينالملل منتفي شده و امروز فضاي مجازي در واقع بخشي از فضاي واقعي زندگي مردم است كه بايد اين موضوع را بپذيريم. باور داريم نگاه مردم را در اين زمينه دنبال كنيم و تلاشهاي شبانهروزي در اين زمينه انجام بدهيم و پيگيريهاي لازم را ادامه خواهيم داد. وي با تاكيد بر اينكه موضع وزارت ارتباطات و دولت اين است كه دسترسي آزاد به خدمات بينالمللي براي همه ايجاد شود، ادامه داد: با توجه به شرايطي كه در كشور پيش آمد با صلاحديد مراجع امنيتي عملا ناچار به قطع اينترنت شديم. وزير ارتباطات يادآور شد: اما وزارت ارتباطات مجدانه برقرار مجدد ارتباطات را پيگيري كرده زيرا امروز موضوع ارتباطات در تمام شؤونات زندگي نقش ويژهاي ايفا ميكند. به سه معاونم ماموريت ويژه دادم تا اين موضوع با جديت دنبال شود. طبيعتا مصالح كشور هم مدنظر قرار گرفت و تلاش شد كه در گفتوگو و با مفاهمهاي اين زمان به حداقل ممكن برسد تا بتوانيم اينترنت را برقرار كنيم.
روزانه بيش از ۵۰۰ ميليارد تومان خسارت به هسته اقتصاد ديجيتال وارد شد
هاشمي درباره ميزان خسارت وارده، گفت: برآورد اوليه انجام شده از سوي معاونت راهبردي نشان داد روزانه بيش از ۵۰۰ ميليارد تومان خسارت به هسته اقتصاد ديجيتال وارد شد. در كلان اين ماجرا كه لايه دو و سه اقتصاد ديجيتال است، با احتساب آثار جانبي برآورد خسارتها روزانه پنج همت است؛ هرچند وزراي اقتصادي معتقدند كه آثار آن به مراتب بيشتر بوده است. وي در پاسخ به پرسشي درباره زمانبر بودن اتصال مجدد اينترنت به دلايل فني، تصريح كرد: به لحاظ فني اساساً تفاوتي نميكند چون متوليان تنظيماتي كه تغيير ميدهند را ميتوانند به همان شرايط قبلي برگردانند. اين موضوع از كسي كه درگير بحثهاي فني و كارهاي از اين جنس است نميشود پذيرفت. نوعا تصميمگيريها، راهبردي و بر اساس سياستهاي كلان كشور است. وزير ارتباطات با بيان اينكه برآوردها نشان ميدهد آستانه تابآوري و تحمل در كلان اقتصاد ديجيتال كشور ۲۰ روز است، ادامه داد: برآورد ميشود ۱۰ ميليون نفر بهطور مستقيم و غيرمستقيم متاثر از فضاي مجازي و ارتباطات بينالملل در ايران هستند و اشتغال اين افراد مهم است. در نخستين فرصتي كه امكان آن فراهم شود، بلافاصله اقدامات لازم انجام خواهد شد. هاشمي يادآور شد: در زمينه خسارات وارد شده و تعهداتي كه به مردم داده شده، اين موارد قطعاً بايد جبران شود. در حال تدارك و جمعبندي هستيم تا اگر مردم در اين مدت خدماتي خريداري كردهاند اما امكان استفاده از آن را نداشتهاند، جبران شود. تلاش ما بر اين است حقي از مردم، حداقل در حوزه خدمات سايبري و ارتباطي ضايع نشود. وي با اشاره به حملات سايبري و يادآوري اينكه چنين حملاتي از قبل وجود داشته و در اين مدت تشديد شده است، گفت: حتي پيش از قطع اينترنت، يكي از بزرگترين حملات سايبري در سطح جهاني متوجه زيرساختهاي كشور و يكي از اپراتورها شد. با توجه به پيشبينيها، مانورهايي نيز برگزار شده بود تا براي چنين شرايطي آمادگي لازم وجود داشته باشد، چراكه احتمال وقوع چنين اتفاقاتي وجود داشت.
