طرح جمعآوري گازهاي همراه به كجا رسيد؟
پروژههاي جمعآوري گازهاي همراه مشعل در كشور با دستور رييسجمهوري و تدابير ويژه وزارت نفت، دنبال ميشود و هدف اين است كه تا پايان سال ۱۴۰۶ بيش از ۴۰ ميليون مترمكعب در روز از گازهاي مشعل جمعآوري شود.
پروژههاي جمعآوري گازهاي همراه مشعل در كشور با دستور رييسجمهوري و تدابير ويژه وزارت نفت، دنبال ميشود و هدف اين است كه تا پايان سال ۱۴۰۶ بيش از ۴۰ ميليون مترمكعب در روز از گازهاي مشعل جمعآوري شود. براساس برنامهريزي، چند پروژه كوتاهمدت در دهه فجر به بهرهبرداري ميرسد و بخشي از مشعلها در اين بازه زماني خاموش خواهد شد.
به گزارش ايسنا، در دهههاي اخير سوزاندن گازهاي همراه در ميدانهاي نفتي كشور سبب هدررفت انرژي، زيان اقتصادي و افزايش انتشار گازهاي گلخانهاي شده است. باتوجه به ارزش اقتصادي گازهاي مشعل و منافع غيرمستقيمي كه از جمعآوري آنها حاصل ميشود، كشورهاي مختلفي در اين حوزه سرمايهگذاريهايي انجام داده و توانستهاند تا حدودي از حجم گازهاي مشعل خود بكاهند.
يكي از برنامههاي دولت، طي سالهاي اخير جمعآوري گازهاي فلر است كه براي اين مهم نيز برنامههاي متعددي را درنظر گرفته و آنطور كه پيشبيني شده تحقق اين برنامه تا موعد مقرر عملياتي خواهد شد.
پس از افتتاح طرح انجيال ۳۱۰۰ در دهلران، رييسجمهوري بر ضرورت تسريع در روند جمعآوري گازهاي همراه تأكيد كرد و به همين منظور «كارگروه جمعآوري گازهاي مشعل وزارت نفت» با تدبير وزير نفت در قالب يك واحد تسهيلگر تشكيل شد تا با رويكرد تسهيلگري، موانع موجود را از مسير پروژههاي جمعآوري گازهاي مشعل بردارد.
در سالهاي گذشته اگرچه اقدامهاي متعددي براي جمعآوري گازهاي مشعل انجام شد، تاكنون اهداف مدنظر بهصورت كامل محقق نشده است. امروز باتوجه به الزامات برنامه هفتم توسعه، وزارت نفت متعهد شده است سالانه حدود ۱۶ ميليارد مترمكعب رقمي معادل ۴۳ ميليون مترمكعب در روز از گازهاي مشعل كشور را جمعآوري كند. هماكنون پنج پروژه بزرگ ملي در اين حوزه در حال اجراست. نخست، پروژه انجيال ۳۱۰۰ دهلران كه گازهاي همراه و مشعل را در حوزه شركت نفت مناطق مركزي در استان ايلام جمعآوري ميكند. دوم، پروژه انجيال ۳۲۰۰ يا پالايشگاه گاز هويزه خليجفارس كه گاز مشعل در منطقه غرب كارون و حوزه كاري شركت نفت و گاز اروندان را جمعآوري ميكند.
سوم، طرح جمعآوري گازهاي مشعل توسط پتروشيمي مارون براي ميدانهاي اهواز و مارون است، اين طرح نهتنها اقدام به جمعآوري، بلكه اقدام به بهسوزي و كاهش آلايندگي مشعلها تا زمان جمعآوري نيز ميكند.
چهارم، پروژه بزرگ جمعآوري گازهاي مشعل در پالايشگاه گاز بيدبلند خليجفارس است كه نزديك به ۱۷ ميليون مترمكعب گاز در روز را از مشعلهاي ميدانهاي مارون، آغاجاري، رگ سفيد، گچساران و بيبيحكيمه جمعآوري ميكند. پروژه پنجم نيز مربوط به حوزه دريايي (آفشور) است كه حدود ۸ ميليون مترمكعب در روز از گاز ميدانهاي فروزان و ساير ميدانهاي دريايي را جمعآوري ميكند. افزون بر اين طرحها، چند پروژه كوچكتر در پالايشگاههاي گازي عسلويه (سايتهاي پارس ۱ و پارس ۲) تعريف شده كه درمجموع حدود ۷ ميليون مترمكعب گاز مشعل در روز را جمعآوري خواهند كرد. وزارت نفت براي دوره گذار تا بهرهبرداري كامل اين پروژههاي بلندمدت، طرحهاي كوتاهمدتي نيز اجرا كرده كه در قالب قراردادهاي موقت مزايده و فروش، گازهاي مشعل را جمعآوري و فرآوري ميكند تا از هدررفت حتي يك فوتمكعب گاز نيز جلوگيري شود.
نكته مهم اين است كه همه اين پروژهها با سرمايهگذاري بخش خصوصي اجرا ميشود و وزارت نفت در نقش تسهيلگر، پشتيباني لازم را در حوزه مجوزها، زيرساختهاي اوليه مانند آب و برق و رفع موانع اداري بهعهده دارد تا پروژهها با سرعت به مرحله بهرهبرداري برسند.
هماكنون جمعآوري روزانه حدود ۳۰۰ ميليون فوت مكعب در قراردادهاي كوتاهمدت فروش گازهاي مشعل فعال است، حدود ۶۵ ميليون فوت مكعب در روز نيز مربوط به شركتهايي است كه بهتازگي در مزايدهها برنده شدهاند و فرآيندهاي قراردادي و اجرايي آنها در حال طي شدن است.
عمده چالشهاي مطرحشده در اين پروژهها، قابل حل بوده و بخشي از آنها نيازمند تقويت هماهنگيهاي بينبخشي، بهويژه ميان بخشهاي داخلي وزارت نفت و دستگاههاي بيروني ازجمله وزارت صمت و گمرك است كه اين تعاملات در حال انجام بوده و با جديت بيشتري دنبال ميشود.
ارزش اقتصادي گازهاي جمعآوريشده بسيار بالاست. اگر نرخ جهاني گاز (حدود ۳۰ سنت براي هر مترمكعب) را مبنا قرار دهيم، هر روز تأخير در جمعآوري گاز مشعل معادل ميليونها دلار زيان براي اقتصاد كشور است. افزون بر آن، اين گازها در قالب گاز خشك، ميعانات و تركيبات قابل فروش، منبعي براي صنايع پاييندستي، پتروشيميها و شبكه سراسري گاز خواهند بود و به رفع ناترازي انرژي كمك ميكنند.
از منظر زيستمحيطي نيز اهميت اين طرح دوچندان است. وزارت نفت طرحهاي بهسوزي مشعلها را آغاز كرده تا با تأمين هواي كافي و جداسازي تركيبات سنگين، مشعلها با شعله آبي و بدون دود بسوزند. اكنون در ميدان اهواز، يكي از اين پروژهها اجرا شده و دود مشعل بهطور كامل حذف شده است. اين اقدام ضمن كاهش آلايندهها، سلامت ساكنان مناطق نفتخيز را بهبود ميبخشد.
درمجموع جمعآوري گازهاي مشعل يك اقدام ملي با سه دستاورد بزرگ شامل كمك به اقتصاد كشور، بهبود وضعيت تراز انرژي و صيانت از محيط زيست است. به همين دليل، رييسجمهوري و وزير نفت اين موضوع را با جديت و حساسيت ويژه دنبال ميكنند و بر جمعآوري گازهاي مشعل تأكيد ويژهاي دارند.
به گفته محسن پاكنژاد، وزير نفت با تكميل طرحهاي جمعآوري گازهاي مشعل تا پايان سال ۱۴۰۷ شاهد خاموشي بزرگي مشعلها در كشور خواهيم بود. محقق شدن هدف بزرگي كه نمادي از خودباوري ملي، استفاده حداكثري از توان داخل و گامي بزرگ در مسير صيانت از سرمايههاي ملي، تحقق اقتصاد مقاومتي و حفاظت از محيطزيست كشور محسوب ميشود.
