سايه ريسك روي بورس

بورس تهران در روزهاي اخير بيش از هر زمان ديگري تحت ‌تاثير ريسك‌هاي بيروني و دروني قرار گرفته‌ است؛ ريسك‌ها نه ‌تنها شدت نوسانات را كاهش ندادند، بلكه قدرت اصلاح قيمتي را نيز به‌طور محسوسي افزايش داده‌اند. 

پيش از اين ما در انتظار اصلاح بازار بوديم، با اضافه شدن مولفه‌هاي جديد ريسك، وارد فاز عميق‌تري از اصلاح شده و نشانه‌ها حاكي از آن است كه اين مسير، دست‌كم در كوتاه‌مدت ادامه‌دار خواهد بود.

حتي اگر فرض بر اين باشد كه بخشي از ريسك‌هاي فعلي كاهش پيدا كند، باز هم به نظر مي‌رسد بازار در ميانه روند اصلاحي خود متوقف نخواهد شد. از منظر تحليل تكنيك عميق‌تري اصلاح شده و نشانه‌ها حاكي از آن است كه اين مسير، دست‌كم در كوتاه‌مدت ادامه‌دار خواهد بود.

در بازار ارز نيز شرايط كم‌وبيش مشابهي ديده مي‌شود. بررسي روند دلار نشان مي‌دهد كه پس از يك دوره اصلاح و كاهش تقاضا، بازار به ‌تدريج در حال بازگشت به مسير پيشين خود است. با اين حال، آنچه در اين ميان اهميت دارد، نه صرفا تغييرات قيمتي، بلكه اختلال در توازن عرضه و تقاضاست. كاهش تقاضاي واقعي، به‌هم‌ريختگي رفتار اختلال در توازن عرضه و تقاضاست. كاهش تقاضاي واقعي، به‌هم‌ريختگي رفتار بازيگران بازار و تاثيرپذيري از اختلالات و نااطميناني‌هاي اقتصادي، باعث شد بازار ارز براي مدتي مرز تقاضاي واقعي خود را از دست بدهد.

در مقطعي، قيمت‌ها حتي به سطوحي پايين‌تر از انتظارات قبلي نيز نزديك شد، اما اين وضعيت پايدار نماند. در روزهاي اخير، نشانه‌هايي از بازگشت تدريجي تقاضا مشاهده مي‌شود و بازار ارز آرام‌آرام به شرايط هفته‌هاي قبل نزديك‌تر شده؛ موضوعي كه طي يكي، دو روز گذشته، خود را ملموس‌تر نشان داده است.

با اين حال، اين بازگشت به معناي پايان نااطميناني نيست. چه در بازار ارز و چه در بازار سرمايه، ريسك‌هاي ساختاري و اقتصادي همچنان پابرجاست و بسياري از سيگنال‌ها از تداوم اين وضعيت حكايت دارند. به بيان ديگر، فضاي ريسكي موجود نه‌تنها تخليه نشده، بلكه مي‌تواند در ادامه نيز بر رفتار معامله‌گران سايه بيندازد.

براي آنكه بازار بتواند از اين موج اصلاحي عبور كند و به ثبات نسبي برسد، لازم است مجموعه‌اي از اتفاقات معكوس رخ دهد؛ اتفاقاتي كه در شرايط فعلي اقتصاد، تحقق همزمان آنها چندان محتمل به نظر نمي‌رسد. از اين رو، دست‌كم در افق كوتاه‌مدت، بايد انتظار ادامه بازي نوساني و اصلاحي بازارها را داشت؛ فضايي كه بيش از هر چيز، احتياط، مديريت ريسك و پرهيز از تصميم‌هاي هيجاني را مي‌طلبد همچنان پابرجاست و بسياري از سيگنال‌ها از تداوم اين وضعيت  حكايت دارند. 

 به بيان ديگر، فضاي ريسكي موجود نه‌تنها تخليه نشده، بلكه مي‌تواند در ادامه نيز بر رفتار معامله‌گران سايه بيندازد. در مجموع، آنچه اين‌ روزها در بازارها مشاهده مي‌شود، بازتابي از نااطميناني‌هاي عميق اقتصادي است؛ نااطميناني‌هايي كه تا زماني كه برطرف نشوند، نمي‌توان انتظار بازگشت سريع به روندهاي باثبات و قابل اتكا را داشت.