انتقال پول روي آب
قطع اينترنت و اختلال در دسترسي تجار به شبكه جهاني، مسيرهاي رسمي و نيمهرسمي نقلوانتقال ارز را عملا مسدود كرده و فعالان اقتصادي را به استفاده از روشهايي پرهزينه و پرريسك سوق داده است؛ تا جايي كه در هفتههاي اخير، برخي صادركنندگان و بازرگانان براي دريافت مطالبات خود ناچار شدهاند ارز حاصل از تجارتشان را بهصورت نقدي و از طريق كشتيها و لنجهاي باري در بنادر جنوبي كشور تحويل بگيرند.
تعادل|فرشته فريادرس|
قطع اينترنت و اختلال در دسترسي تجار به شبكه جهاني، مسيرهاي رسمي و نيمهرسمي نقلوانتقال ارز را عملا مسدود كرده و فعالان اقتصادي را به استفاده از روشهايي پرهزينه و پرريسك سوق داده است؛ تا جايي كه در هفتههاي اخير، برخي صادركنندگان و بازرگانان براي دريافت مطالبات خود ناچار شدهاند ارز حاصل از تجارتشان را بهصورت نقدي و از طريق كشتيها و لنجهاي باري در بنادر جنوبي كشور تحويل بگيرند. روشي كه به گفته فعالان اقتصادي، نهتنها امنيت مالي را كاهش داده، بلكه نمادي از بازگشت تجارت ايران به شيوههاي سنتي و پيامد مستقيم محدوديتهاي ارتباطي و قطع ارتباط صرافيهاي داخلي با همتايان خارجي است.
انتقال نقدي ارز با كشتي بهجاي صرافي!
همزمان با قطع اينترنت در ۱۸ ديماه، تمامي نقلوانتقالات مالي ميان صرافيهاي ايران و خارج از كشور، بهويژه صرافيهاي فعال در امارات و استانبول، متوقف شد. اين در حالي است كه بخش عمدهاي از فعالان اقتصادي ايران، از جمله بازرگانان و صادركنندگان، فعاليتهاي مالي خود را از طريق همين صرافيها انجام ميدهند. در نتيجه اين وضعيت، مسير جديدي براي دريافت ارز شكل گرفته است؛ بهگونهاي كه صرافيهاي معتمد در دوبي، درهم امارات را بهصورت اسكناس و نقدي از طريق كشتيها و لنجهاي باري به بنادر جنوبي ايران ارسال ميكنند و مشتريان ايراني پول خود را مستقيماً در بندر تحويل ميگيرند. يك صادركننده ايراني، با اشاره به تجربه شخصي خود به عصر ايران گفته است: با قطع اينترنت، ارتباط ما با صرافي در دبي كاملاً قطع شد. بعد از اينكه دو صفر تلفن باز شد، بهصورت تلفني با صرافي هماهنگ كردم تا پول را بهصورت اسكناس به ايران ارسال كند. به گفته او، صرافي پول نقد را به دست ناخداي كشتي يا لنج باري ميدهد تا از دوبي به بنادر ايران بياورد. براي دريافت پول مجبور شدم به بندر لنگه در استان هرمزگان سفر كنم. پس از چند روز انتظار، كشتي باري به بندر رسيد و توانستم پول نقد را مستقيماً از ناخداي كشتي تحويل بگيرم. اين فعال اقتصادي با اشاره به خطرات اين روش عنوان كرده: علاوه بر هزينههاي رفتوبرگشت به بندر لنگه و ساير هزينههاي جانبي، اگر كشتي دچار حادثهاي مانند غرق شدن شود، هيچ راهي براي جبران وجود ندارد. اين كشتيها در طول سال كالاهاي صادركنندگان و بازرگانان ايراني را جابهجا ميكنند و ناخداها و مسوولان آنها آشنا هستند؛ به همين دليل انتقال پول بهصورت دوستانه و بدون دريافت هزينه انجام ميشود. اين صادركننده كه اخيرا معادل ۱۰ ميليارد تومان را بهصورت اسكناس درهم امارات دريافت كرده است، توضيح داده: اين مبلغ در واقع كمترين ميزان دريافتي در اين مسير است. افراد ديگري از همين طريق مبالغي معادل ۳۰، ۵۰ و حتي ۱۰۰ ميليارد تومان دريافت كردهاند. كه با توجه به ارزش پايين پول ايران، مبالغ كلان ريالي پس از تبديل به اسكناس درهم امارات، از نظر حجم فيزيكي بسيار كمتر ميشود. با احتساب قيمت حدود ۴۰ هزار تومان براي هر درهم، ۱۰ ميليارد تومان معادل ۲۵۰ قطعه اسكناس ۱۰۰۰ درهمي يا ۵۰۰ قطعه اسكناس ۵۰۰ درهمي است كه بهراحتي قابل حمل است. به گفته اين فعال اقتصادي، بسياري از بازرگانان داراي چكهاي سررسيدشده و بدهيهايي هستند كه بايد فوراً تسويه شود و به همين دليل نياز فوري به دريافت پول خود دارند. او همچنين يادآور شد: در گذشته، با هماهنگي صرافيها در دوبي، خريدوفروش ارز همانجا انجام ميشد و معادل ريالي آن را از صرافيهاي تهران دريافت ميكرديم، اما اكنون بهدليل قطع اينترنت، ارتباط ميان صرافيهاي داخلي و خارجي قطع شده و اين امكان وجود ندارد. اين صادركننده همچنين با اشاره به مشكلات امنيتي اين روش تاكيد كرده: نگهداري و جابهجايي حجم زيادي پول نقد بهصورت ارز خارجي بسيار خطرناك و ناامن است. از سوي ديگر، براساس قانون، در پروازهاي داخلي حمل بيش از ۸ هزار يورو مجاز نيست و مبالغ بالاتر توقيف ميشود. به همين دليل بسياري از فعالان اقتصادي يا ريسك ميكنند يا پول را از مسير زميني منتقل ميكنند. من شخصاً براي بازگشت به تهران از قطار استفاده كردم و مجبور شدم پول را به اين شكل جابهجا كنم.
۲۰ دقيقه دسترسي به اينترنت با حضور ناظر!
اخيراً حسين دليريان، سخنگوي مركز ملي فضاي مجازي، بهصورت رسمي اعلام كرد كه محدوديتهاي آنلاين براي فعالان حوزه بازرگاني برداشته شده و دسترسي آنها به شبكه جهاني اينترنت برقرار شده است. وي با تأكيد بر اهميت حياتي تداوم فعاليتهاي اقتصادي كشور گفت كه از روز دوشنبه ۲۹ ديماه، وضعيت اينترنت تجار و اعضاي اتاقهاي بازرگاني تغيير كرده و دسترسيها فراهم شده است. اما مسوولان اتاق بازرگاني ايران طي روزهاي اخير اين اظهارات را در عمل ناكافي دانسته و اعلام كردند كه اينترنت تجار و بازرگانان هنوز متصل نشده. صرفا چند سيستم در اتاق ايران قرار داده شده كه عملا براي اين حجم از تجار قابل استفاده نيست. در چنين شرايطي واقعا ارتباط با شركا و مشتريان خارجي سخت شده و عملا بخشي از تجارت مختل شده است. پيشتر تعادل نيز در گزارشي و در گفتوگو با چند تن از فعالان اقتصادي به شيوه محدود و كنترل شده دسترسي تجار به اينترنت پرداخت. حالا هم طباطبايي رييس فدراسيون صادرات اتاق بازرگاني ايران نيز در اظهاراتي مشابه به تسنيم گفته است: اينترنت تجار و بازرگانان هنوز بهطور كامل متصل نشده است و صرفاً چند سيستم در اتاق بازرگاني ايران قرار داده شده كه عملاً براي اين حجم از تجار قابل استفاده نيست. به گفته وي، فقط اتاق بازرگاني تهران حدود ۸ هزار عضو دارد و بسياري از بازرگانان نيز اساساً در تهران حضور ندارند. اين فعال اقتصادي افزود: در چنين شرايطي، ارتباط با شركا و مشتريان خارجي بهشدت دشوار شده و بخشي از تجارت كشور عملاً مختل شده است. در حال حاضر صادركنندگاني وجود دارند كه كالاي خود را صادر كردهاند و حتي بار به مقصد و در اختيار خريدار رسيده، اما طرفهاي مقابل با سوءاستفاده از شرايط ارتباطي، در پرداخت مطالبات تعلل ميكنند و وضعيت اينترنت را بهانه قرار ميدهند. رييس اتاق بازرگاني ايران و چين هم با تاكيد بر محدوديت دسترسي تجار به اينترنت گفته است: دارندگان كارت بازرگاني ميتوانند روزانه در حد ۲۰ دقيقه با حضور ناظر از اينترنت استفاده كنند كه بههيچوجه پاسخگوي نيازهاي تجار نيست. مجيدرضا حريري در مورد شيوه اتصال تجار به اينترنت هم توضيح داده: از تمام اتاقهاي بازرگاني اطلاع ندارم اما در تهران و چند شهر مركز استان اينترنت چند سيستم را در اتاقهاي بازرگاني آزاد گذاشتهاند. تجار بايد براي استفاده از اينترنت ثبت نام كنند و بعد با حضور يك ناظر در حد ۲۰ دقيقه از اينترنت استفاده كنند كه قطعا مطلوب نيست. اين ميزان استفاده در حد چك كردن چند ايميل كافي است. رييس اتاق ايران و چين تاكيد كرد اين شيوه راهحل مناسب براي مشكل قطع اينترنت نيست. حريري ادامه داد: پيامرسانها نقش اصلي را براي ارتباط تجار دارند. كليه ارتباطات ما با طرفهاي خارجي از طريق پيامرسانها است. يكي دو روز است بهصورت مقطعي ويچت براي ما كه با چين ارتباط داريم وصل است اما ديگر پيامرسانها نه. حتي براي ورود به سايتهاي مختلف براي منبعيابي دچار مشكل هستيم. بسياري از كسبوكارها هم هستند كه عضو اتاق بازرگاني نيستند اما كسبوكارشان ارتباط مستقيم با اينترنت دارد.
